ΤΙ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΣΙ ΤΖΙΝΠΙΝΓΚ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

CHINA PRESIDENT

Κατά τη διάρκεια του εξελισσομένου ταξιδιού του στην Ευρώπη, ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ θα επιδιώξει να αμβλύνει τις εμπορικές εντάσεις με την ΕΕ και να δώσει νέα ώθηση στην κινεζική οικονομική παρουσία και επιρροή στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, ανακοινώνοντας νέα έργα επενδύσεων και υποδομών. Ο Πρόεδρος Σι ταξιδεύει στην Ευρώπη για πρώτη φορά μετά από το 2019, για μια πενθήμερη επίσκεψη από τις 5 Μαΐου, η οποία τον μεταφέρει στο Παρίσι, στη Βουδαπέστη και στο Βελιγράδι. Στη Γαλλία, ο Σι θα συναντήσει τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν για μια διμερή συνάντηση και επίσης σε μια τριμερή συνάντηση μαζί με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την οποία ο Κινέζος Πρόεδρος θα επιδιώξει να υποβαθμίσει τον ρόλο της Κίνας στην υποστήριξη της στρατιωτικής προσπάθειας της Ρωσίας στην Ουκρανία, προωθώντας οφέλη από τη διατήρηση θετικών εμπορικών και οικονομικών σχέσεων με την Κίνα για τη Γαλλία και την Ευρώπη στο σύνολό της. Ο Μακρόν, με τη σειρά του, θα χρησιμοποιήσει τη συνάντησή του με τον Σι για να συζητήσει τη θαλάσσια ασφάλεια και να προωθήσει την αποκλιμάκωση μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών στον Ινδο-Ειρηνικό.

Ο Γάλλος Πρόεδρος θα αδράξει επίσης την ευκαιρία για να επιδείξει την πολιτική του ηγεσία για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, λαμβάνοντας έτσι μια πιο σταθερή στάση ενάντια στην υποστήριξη της Κίνας προς τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, ο Μακρόν θα παρουσιάσει την υπόθεση για αυξημένες κινεζικές επενδύσεις στον τομέα της πράσινης τεχνολογίας της Γαλλίας, ιδιαίτερα στην κατασκευή μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων (EV). Κατά τις επισκέψεις του Σι Τζινπίνγκ στην Ουγγαρία και στη Σερβία, ο Κινέζος ηγέτης πιθανότατα θα αποκαλύψει νέες μικρές επενδύσεις στο πλαίσιο της «Πρωτοβουλίας μιας ζώνης και ενός δρόμου» (Belt and Road InitiativeBRI) του Πεκίνου και στις δύο χώρες, συμπεριλαμβανομένης περαιτέρω οικονομικής στήριξης για το καθυστερημένο έργο της σιδηροδρομικής γραμμής Βουδαπέστης-Βελιγραδίου.

  • Ο Μακρόν πραγματοποίησε ανεπίσημη συνάντηση με τον γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς στο Παρίσι στις 2 Μαΐου για να συντονίσουν τις θέσεις τους σχετικά με τις σχέσεις ΕΕ-Κίνας ενόψει του ταξιδιού του Σι στη Γαλλία.
  • Ο Σι  επίσης συναντήθηκε με τον Σολτς και τον Ολλανδό πρωθυπουργό Μαρκ Ρούτε στο Πεκίνο, τον Απρίλιο και τον Μάρτιο, αντίστοιχα.
  • Η επίσκεψη του Σι στη Σερβία (η οποία δεν είναι κράτος μέλος της ΕΕ) στις 7 Μαΐου θα συμπέσει με την 25η  επέτειο από τον βομβαρδισμό του ΝΑΤΟ στην κινεζική πρεσβεία στο Βελιγράδι, κατά τον οποίο σκοτώθηκαν τρεις Κινέζοι δημοσιογράφοι — μια συμβολική εκδήλωση που δείχνει τα παράπονα και των δύο χωρών με η Δύση.
  • Το έργο των σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας του BRI Βελιγραδίου-Βουδαπέστης ξεκίνησε το 2019, αλλά η κατασκευή στην ουγγρική πλευρά προχωρά με αργό ρυθμό. Ο Σι πιθανότατα θα ανακοινώσει οικονομική βοήθεια για την επιτάχυνση του έργου κατά τις προσεχείς συναντήσεις του και στις δύο χώρες. Η Ελλάδα ανακοίνωσε επίσης τον Φεβρουάριο ότι θα ενταχθεί στο έργο, επεκτείνοντας τη γραμμή στην Αθήνα.
  • Ο Μακρόν συναντήθηκε με τον Σι στο Γκουανγκζού της Κίνας τον Απρίλιο του 2023, όπου ο Γάλλος Πρόεδρος κατήγγειλε την αποσύνδεση της Δύσης από την Κίνα και επαίνεσε τη στρατηγική αυτονομία της Γαλλίας. Ο ίδιος και η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής φον ντερ Λάιεν προέτρεψαν επίσης τον Σι να «λογικεύσει» τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το Πεκίνο επιδιώκει να υπονομεύσει την ώθηση των Βρυξελλών για «απομάκρυνση» των Ευρωπαίων από οικονομικές σχέσεις με την Κίνα, εκμεταλλευόμενο τις εσωτερικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Το ταξίδι του Σι στην Ευρώπη έρχεται σχεδόν ένα χρόνο αφότου η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε επίσημα την εκστρατεία «απεμπλοκής κινδύνου» έναντι της Κίνας ως μέρος της στρατηγικής οικονομικής ασφάλειας του ευρωπαϊκού συγκροτήματος, η οποία στοχεύει να μειώσει τις οικονομικές ευπάθειες και τις κρίσιμες εξαρτήσεις της Ευρωπαϊκής Ενώσεως από αντίπαλες χώρες, ενώ παράλληλα ενισχύει τη δική της βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα παραγωγής στρατηγικών τεχνολογιών. Έκτοτε, οι Βρυξέλλες προσπάθησαν ενεργά να προστατεύσουν τις εγχώριες βιομηχανίες έναντι του επιδοτούμενου κινεζικού ανταγωνισμού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απώθησε επίσης την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της Κίνας, το τεράστιο εμπορικό της πλεόνασμα και την έλλειψη αμοιβαιότητας για τις ευρωπαϊκές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κίνα.

Ωστόσο, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση ευθυγραμμίζει ολοένα και περισσότερο με την επιθετική προσέγγιση των Ηνωμένων Πολιτειών τη ρητορική και τους στόχους της πολιτικής της που σχετίζονται με την Κίνα, οι χώρες της ΕΕ δεν συμφωνούν πάντα για τον τρόπο αντιμετώπισης του Πεκίνου. Πράγματι, πολλά κράτη μέλη προτιμούν μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση (συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας και της Γερμανίας, αν και σε διαφορετικό βαθμό) από φόβο ότι οι υπερβολικοί περιορισμοί θα μπορούσαν να έχουν υπερβολικό αντίκτυπο στους οικονομικούς δεσμούς τους με τον γίγαντα της Ανατολικής Ασίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Πεκίνο επιδιώκει να διατηρήσει θετικές οικονομικές και εμπορικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, εκμεταλλευόμενο τις υποκείμενες πολιτικές και οικονομικές διαιρέσεις μεταξύ των επί μέρους κρατών μελών της ΕΕ. Με αυτόν τον τρόπο, η Κίνα επιδιώκει μια στρατηγική «διαίρει και βασίλευε», στην οποία χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό στοχευμένου οικονομικού εξαναγκασμού και συνεπιλογής για να εκμεταλλευτεί τις διαιρέσεις εντός του ευρωπαϊκού συγκροτήματος και ουσιαστικά να την αποτρέψει από το να υιοθετήσει σημαντικούς οικονομικούς περιορισμούς κατά της Κίνας.

  • Η επίσκεψη του Προέδρου Σι στην Ευρώπη υπογραμμίζει τη σημασία της βελτίωσης των δεσμών με βασικά κράτη μέλη της ΕΕ για το Πεκίνο, ή τουλάχιστον την αποτροπή περαιτέρω επιδείνωσης τους — ιδίως υπό το φως των σημαντικά μειωμένων διεθνών ταξιδιών του Κινέζου προέδρου μετά την πανδημία COVID-19. Αυτό αποτελεί προτεραιότητα για την Κίνα, επειδή πολλές από τις αναδυόμενες βιομηχανίες στις οποίες η Κίνα ελπίζει να γίνει παγκόσμιος ηγέτης (και έτσι να ωθήσει την οικονομία της σε καθεστώς υψηλού εισοδήματος) είναι οι ίδιοι κλάδοι (όπως οι «πράσινες τεχνολογίες» εκείνες των προχωρημένων ημιαγωγών) για τους οποίους η Ευρώπη εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής εμπορικών φραγμών στην Κίνα. Προφανώς, η διατήρηση μιας τόσο βασικής εξαγωγικής αγοράς για αυτά τα προϊόντα υψηλής ποιότητας είναι κεντρικής σημασίας για τη στρατηγική βιομηχανικής ανάπτυξης της Κίνας.
  • Τους τελευταίους μήνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει πολλαπλές έρευνες «αντι-εκποίησης» (anti-dumping) περί της καταπολέμησης του αθεμίτου ανταγωνισμού, με στόχο την επιβολή δασμών οι οποίοι υπολογίζονται ως ποσοστό επί της τιμολογιακής αξίας των εμπορευμάτων με σκοπό να αποτρέψουν το dumping [όπου ντάμπινγκ σημαίνει «αθέμιτος ανταγωνισμός» ή αλλιώς «πώληση με ζημία» και αναφέρεται στην πρακτική της πώλησης προϊόντων κάτω από την κανονική τιμή της αγοράς ή σε τιμές κατώτερες του κόστους παραγωγής, με σκοπό την εξάλειψη του ανταγωνισμού και την αδιαμφισβήτητη κυριαρχία μιας επιχείρησης σε μια αγορά ]. Επίσης διερευνά πρακτικές, τεχνικές, διαδικασίες και μεθόδους  κατά των επιδοτήσεων για εισαγωγές κινεζικών πράσινων τεχνολογιών στο ευρωπαϊκό συγκρότημα, υπογραμμίζοντας την ολοένα και πιο δυναμική στάση των Βρυξελλών ενάντια στις υποτιθέμενες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές της Κίνας. Αυτό περιλαμβάνει έρευνες «αντι-εκποίησης» για εισαγωγές κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων και βιοντίζελ [Το βιοντίζελ (γνωστό και ως Μεθυλεστέρας Λιπαρων Οξέων – FAME: fatty acid methyl ester) είναι ένα είδος βιοκαυσίμου, δηλαδή ένα καύσιμο κίνησης που παράγεται από βιομάζα].  
  • Η Επιτροπή έχει επίσης ξεκινήσει έρευνες κατά των επιδοτήσεων κατά των εισαγωγών κινεζικών ανεμογεννητριών στο συγκρότημα, των προϊόντων Κινέζων κατασκευαστών ηλιακών πάνελ [ηλιακό πάνελ είναι μια συσκευή που μετατρέπει το ηλιακό φως σε ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιώντας φωτοβολταϊκά στοιχεία], καθώς και των  τρένων κινεζικής κατασκευής σε δημόσιους διαγωνισμούς στη Ρουμανία και στη Βουλγαρία, αντίστοιχα. Επιπλέον, για πρώτη φορά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε έρευνα για την αγορά ιατροτεχνολογικών προϊόντων της Κίνας χρησιμοποιώντας το λεγόμενο «Εργαλείο Διεθνών Προμηθειών» (International Procurement Instrument) της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Ακόμη , οι Βρυξέλλες κατηγόρησαν επίσης την Κίνα για αθέμιτες πρακτικές της αγοράς και για ενθάρρυνση της βιομηχανικής πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας που βλάπτει τις εταιρείες της ΕΕ, όπως και για αδιαφανείς όρους πρόσβασης στην αγορά και έλλειψη αμοιβαιότητας για εκείνες τις εταιρείες της ΕΕ που δραστηριοποιούνται στην Κίνα.
  • Ο Γάλλος κυβερνήτης Μακρόν υποστηρίζει μια πιο επιθετική στάση της ΕΕ για τις κινεζικές επιδοτήσεις, ενώ ο Γερμανός ομόλογός του Σολτς υποστήριξε πολύ λιγότερο τις συνεχιζόμενες έρευνες της ΕΕ για τις κινεζικές εισαγωγές, φοβούμενος ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντίποινα από το Πεκίνο και να καταλήξουν να βλάψουν τις γερμανικές εξαγωγές στην Κίνα.

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στη Γαλλία, ο Σι θα προσπαθήσει να πείσει τον Μακρόν να πιέσει για μια πιο ρεαλιστική πολιτική ΕΕ-Κίνας, αλλά είναι πολύ απίθανο πως αυτό θα αποδώσει συγκεκριμένες δεσμεύσεις από το Παρίσι προς αυτόν τον σκοπό. Η στρατηγική του Πεκίνου «διαίρει και βασίλευε» είναι μάλλον απίθανο να αποφέρει θετικό αποτέλεσμα στο Παρίσι για το εμπόριο. Στην πραγματικότητα, η Γαλλία είναι η κύρια χώρα που πιέζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ξεκινήσει την έρευνά της για τις κινεζικές επιδοτήσεις ηλεκτρικών οχημάτων. Παρ΄όλα αυτά, ο Σι εξακολουθεί να θεωρεί γενικά τον Μακρόν ως βασικό του συνομιλητή για να πείσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να ακολουθήσει μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση απέναντι στο Πεκίνο, δεδομένων των προηγούμενων εκκλήσεων του Γάλλου προέδρου προς την Ευρώπη να ακολουθήσει μια ανεξάρτητη πολιτική για την Κίνα, αντί να ακολουθεί το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών σε θέματα όπως περιορισμοί τεχνολογίας, σχέσεις με την Ταϊβάν ή διευρυμένος ρόλος του ΝΑΤΟ στην Ασία. Ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά απίθανο να ζητήσει ρητά ο Μακρόν μιαν άμβλυνση των «τριβών» στον Ινδο-Ειρηνικό ή να δεσμευθεί να χαλαρώσει την οικονομική αποσύνδεση ΕΕ-Κίνας κατά τη συνάντησή του με τον Σι.

Στην Ουγγαρία και στη Σερβία, ο Πρόεδρος Σι  θα επικεντρωθεί στην οικονομική συνεργασία ώστε να εδραιώσει την εικόνα της Κίνας ως βασικού εταίρου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, συνεργασία η οποία πιθανότατα θα περιλαμβάνει την ανακοίνωση νέων (αν και περιορισμένων) κινεζικών επενδύσεων και έργων υποδομής. Εν τω μεταξύ, κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του Σι στην Ουγγαρία και στη Σερβία -δύο χώρες που έχουν από καιρό στενούς δεσμούς με την Κίνα- ο Κινέζος Πρόεδρος θα επιδιώξει να επεκτείνει την οικονομική συνεργασία για να επιδείξει τη συνεχιζόμενη σημασία της Κίνας ως βασικού εταίρου για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Ωστόσο, δεδομένης της συρρίκνωσης του διεθνούς χρηματοοικονομικού αποτυπώματος της Κίνας, καθώς και λόγω της φθίνουσας φιλοδοξίας της για το BRI (καθώς το Πεκίνο έδειξε πρόσφατα πως στρέφει την εστίασή του σε «μικρά αλλά όμορφα» έργα αντί για τεράστια έργα υποδομής), τα τυχόν νέα έργα που θα ανακοινωθούν λόγω των συναντήσεων του Σι στην Ουγγαρία και τη Σερβία πιθανότατα θα είναι μικρής εμβέλειας.

Η Ουγγαρία, ειδικότερα, είναι ένα βασικό εργαλείο  της στρατηγικής «διαίρει και βασίλευε» του Πεκίνου  στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου του κατεστημένου πλέον ρόλου του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν ως «τυπικού κακοποιού» και αντιρησία  στη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ (ωστόσο η ικανότητα του Όρμπαν να διαταράξει τους εμπορικούς περιορισμούς της ΕΕ είναι περιορισμένη, δεδομένου ότι τα εμπορικά μέτρα στο ευρωπαϊκό συγκρότημα απαιτούν μόνον ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών για την έγκρισή τους). Μετά την επίσκεψη του Σι στην Ουγγαρία, οι δύο χώρες αναμένεται να ανακοινώσουν άνοιγμα των εγκαταστάσεων παραγωγής από τις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες Great Wall Motor και BYD στην Ουγγαρία (συμπεριλαμβανομένης μιας μονάδας παραγωγής EV στοΣεγκέντ  για την εξυπηρέτηση της ευρωπαϊκής αγοράς), καθώς και νέες πρωτοβουλίες BRI . Τέτοιες πρωτοβουλίες χρησιμεύουν, αφ’ ενός, ως χειρονομία πολιτικής ευθυγράμμισης της Ουγγαρίας με το Πεκίνο, το οποίο τιμά πως η Βουδαπέστη αντιτίθεται συστηματικά στην κριτική της ΕΕ για το ιστορικό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Πεκίνου και για την πολιτική της Ταϊβάν. Επίσης οι πρωτοβουλίες αυτές υπογραμμίζουν σαφώς τη γεωγραφική και στρατηγική σημασία της Ανατολικής Ευρώπης ως πράγματι πολύτιμης οδού για έργα BRI που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη.

  • Υπό τον Όρμπαν, η Ουγγαρία υπήρξε έντονος επικριτής της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και έχει υιοθετήσει μια ρεαλιστική στάση απέναντι στις οικονομικές της σχέσεις, όπως φαίνεται από τη συνεχιζόμενη (και αυξανόμενη) εξάρτηση της χώρας από τις προμήθειες φυσικού αερίου της Ρωσίας, παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και παρά τις πιέσεις από τις Βρυξέλλες για μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια. Αυτό καθιστά τη Βουδαπέστη ιδανικό εταίρο για το Πεκίνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
  • Εν μέρει ως ένδειξη της εκτίμησης της Κίνας για τις ευνοϊκές πολιτικές της θέσεις, η Ουγγαρία έχει λάβει σημαντικές κινεζικές επενδύσεις όλα αυτά τα χρόνια, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας υποδομής BRI, στην οποία εντάχθηκε η Ουγγαρία το 2015.
  • Η Σερβία είναι επίσης σημαντικός στρατηγικός εταίρος για το Πεκίνο στα Δυτικά Βαλκάνια, έχοντας υπογράψει συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με την Κίνα τον Οκτώβριο του 2023, που θα τεθεί σε ισχύ τον επικείμενο Ιούλιο, με την πλειονότητα των εξαγωγών της Σερβίας στην Κίνα να αποτελείται από μεταλλεύματα χαλκού. Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει καταστεί ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Σερβίας και πάροχος αμέσων ξένων επενδύσεων (δεύτερος μόνο μετά την ΕΕ στο σύνολό της), καθώς επίσης και βασικός εταίρος στην ανάπτυξη των σερβικών υποδομών.

Αθανάσιος Κωνσταντίνου

tweet
Insta
Tiktok