Σύμφωνα με πληροφορίες η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να προμηθευτεί το αντιπυραυλικό σύστημα Iron Dome με απ’ ευθείας ανάθεση στην εταιρία Rafael Advanced Defence Systems του Ισραήλ. Η ανάθεση της παραγγελίας αγγίζει τα 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε επιχειρησιακή αξιολόγηση, εκτός κι αν ως ταύτη λογίζεται η επί του πεδίου απόδοση αυτών των συστημάτων στον συνεχιζόμενο πόλεμο Ιράν-Ισραήλ και Ισραήλ-Χεζμπολάχ. Αν είναι έτσι ας σταχυολογήσουμε την αποτελεσματικότητα του Iron Dome στις πρόσφατες συγκρούσεις στην Μέση Ανατολή.
Ο Iron Dome ή «Ασπίδα του Αχιλλέα» όπως θα ονομάζεται στην ελληνική έκδοση είναι ένα κινητό σύστημα αεράμυνας μικρής εμβέλειας που αναπτύχθηκε για το Ισραήλ από την Rafael και την Israel Aerospace Industries, με πρόσθετη υποστήριξη της αμερικανικής Raytheon. Αναπτύχθηκε για πρώτη φορά το 2011, και αποτελεί τον πιο εσωτερικό θόλο του κλιμακωτού ισραηλινού δικτύου αεράμυνας. Το σύστημα «David’s Sling» καλύπτει το μεσαίο στρώμα, ενώ το πυραυλικό σύστημα «Arrow» προστατεύει το Ισραήλ από βλήματα μεγάλου βεληνεκούς. Το David’s Sling, το οποίο λειτουργεί από το 2017, έχει σχεδιαστεί για να αναχαιτίζει βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς. Tο σύστημα Arrow (II και III), που λειτουργεί επίσης από το 2017, χρησιμοποιείται για την αναχαίτιση πυραύλων που ταξιδεύουν πέρα από την ατμόσφαιρα της Γης.
Το Iron Dome σχεδιάστηκε για να αναχαιτίζει πυραύλους μικρού βεληνεκούς και δεν είναι μια καθολική αμυντική λύση. Έχει δυο βασικούς περιορισμούς. Πρώτον, έχει περιορισμένη ικανότητα ταυτόχρονης εμπλοκής σε μεγάλο αριθμό στόχων. Στην περίπτωση μαζικών επιθέσεων, όταν ο αριθμός των εισερχόμενων βλημάτων υπερβαίνει την ικανότητα αναχαίτισης, δεν μπορεί να ανταποκριθεί πλήρως. Ο δεύτερος περιορισμός είναι τεχνικός. Το Iron Dome δεν έχει σχεδιαστεί για να αναχαιτίζει βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς ή στόχους υψηλής ταχύτητας. Η αποτελεσματικότητά του είναι μηδαμινή όταν αντιμετωπίζει τέτοιες απειλές.
Ο σκοπός του Iron Dome είναι α) η ανίχνευση εισερχόμενων αερομεταφερόμενων απειλών, β) η αξιολόγηση του πιθανού σημείου πρόσκρουσής τους και γ) η αναχαίτιση. Κάθε στοιχείο του συστήματος Iron Dome σχεδιάστηκε για να επικεντρωθεί σε μια πτυχή αυτής της αποστολής. Ένα σύστημα ραντάρ ελέγχου πυρός παντός καιρού ανιχνεύει και παρακολουθεί πιθανούς στόχους σε αποστάσεις 4–70 χλμ. Μια συστοιχία Iron Dome είναι εξοπλισμένη με τρεις ή τέσσερις εκτοξευτές αναχαίτισης, καθένας από τους οποίους φέρει έως 20 πυραύλους αναχαίτισης Tamir. Ο πύραυλος Tamir έχει μια κεφαλή που εκρήγνυται δίπλα στο εισερχόμενο βλήμα μόνο όταν το βλήμα βρίσκεται εντός εμβέλειας, που καθορίζεται από έναν ηλεκτρο-οπτικό αισθητήρα που μπορεί να σαρώσει 360 μοίρες.
Το Ισραήλ προστατεύεται από 10 συστοιχίες Iron Dome, που λειτουργούν για την προστασία των υποδομών και των πολιτών της χώρας. Κάθε συστοιχία μπορεί να υπερασπιστεί έως και 100 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Είναι στρατηγικά τοποθετημένες γύρω από τις πόλεις του Ισραήλ για να αναχαιτίζουν βλήματα που κατευθύνονται προς αυτές τις κατοικημένες περιοχές. Εφαρμόζοντας τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης, το σύστημα είναι σε θέση να διακρίνει εάν οι εισερχόμενες απειλές θα προσγειωθούν σε κατοικημένη ή σε ακατοίκητη περιοχή, αγνοώντας αυτές τις περιπτώσεις, μειώνοντας κατά συνέπεια το κόστος λειτουργίας και περιορίζοντας στο ελάχιστο τις περιττές αμυντικές εκτοξεύσεις. Ωστόσο, εάν ο «Θόλος» καθορίσει ότι ο πύραυλος προβλέπεται να προσγειωθεί σε κατοικημένη περιοχή, ο αναχαιτιστικός πύραυλος εκτοξεύεται προς τον στόχο.
Αυτό είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα που βαραίνει υπέρ του Iron Dome. Εάν π.χ. η Χεζμπολάχ εκτοξεύσει δέκα ρουκέτες και αστοχήσει με εννέα, το Iron Dome πιθανότατα μπορεί να αναχαιτίσει το ένα απειλητικό βλήμα. Εάν η Χεζμπολάχ εκτοξεύσει εκατό και αστοχήσει με ενενήντα, αυτό αποτελεί μεγαλύτερη πρόκληση, αλλά δεδομένου του αποδεδειγμένου ποσοστού επιτυχίας του συστήματος, το μεγαλύτερο μέρος, και πιθανότατα όλο, της απειλής μπορεί να αποτραπεί. Αλλά αν προεκτείνουμε αυτή την δυναμική, με εκτόξευση εκατοντάδων ή και περισσότερων πυραύλων, το πλεονέκτημα μετατοπίζεται υπέρ του επιτιθέμενου.
H στρατηγική του Ιράν στον πόλεμο περιλαμβάνει μαζικές εκτοξεύσεις διαφορετικών τύπων βλημάτων που έχουν σχεδιαστεί για να συντρίψουν τις αμυντικές δυνατότητες του Ισραήλ, ένα modus operandi που χρησιμοποιείται καθημερινά από τον ρωσικό στρατό για να ξεπεράσει τις ουκρανικές συστοιχίες αεράμυνας: Σμήνη drones στην πρώτη γραμμή για να ανοίξουν το δρόμο για να χτυπήσουν οι πύραυλοι όταν εξαντληθούν οι άμυνες.
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη φέρεται να έχει εκτοξεύσει περισσότερους από 350 βαλλιστικούς πυραύλους στο Ισραήλ και περίπου οι μισοί από αυτούς έφεραν πυρομαχικά διασποράς, σύμφωνα με ισραηλινές στρατιωτικές πηγές. Οι πύραυλοι διασποράς είναι ικανοί να απελευθερώσουν από 24 έως 80 βόμβες κατά την κάθοδο, σε μια περιοχή έως και 10 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αυτό απαιτεί στον Iron Dome αυξημένη επιχειρησιακή πολυπλοκότητα, τον κορεσμό του συστήματος από αυτές τις επιθέσεις του Ιράν παραδέχτηκε και ο εκπρόσωπος Τύπου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων IDF. Επιπλέον, οι ιρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πολλά από τα οποία είναι φθηνά και μαζικής παραγωγής, συμβάλλουν επίσης σε αυτή την πίεση. Όπως έχει καταγραφεί από το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης Tzofar, τα drones «αυτοκτονίας» ξεπερνούν τους πυραύλους σε αριθμό ειδοποιήσεων, αναγκάζοντας την συνεχή ενεργοποίηση αμυντικών συστημάτων. Όταν ο όγκος των ταυτόχρονων απειλών υπερβαίνει την ικανότητα απόκρισης, πύραυλοι και πυρομαχικά αναπόφευκτα διαπερνούν την ασπίδα του Iron Dome.
Αν και την τελευταία δεκαετία το Iron Dome έχει δείξει μια πολλά υποσχόμενη πορεία, ωστόσο το ίδιο το σύστημα έχει σχεδιαστεί για να αποδίδει ενάντια στα βλήματα μικρού βεληνεκούς, τα οποία ταξιδεύουν με χαμηλή ταχύτητα σε σύγκριση με τελευταίας τεχνολογίας πυραύλους cruise και βλήματα που μπορούν να ταξιδέψουν 2-3 φορές πιο γρήγορα από την ταχύτητα του ήχου. Στο μέλλον τα πλεονεκτήματα του συστήματος θα μπορούσαν να περιοριστούν από τον συνεχώς αυξανόμενο αριθμό του οπλοστασίου στα χέρια του αντιπάλου και την πρόοδο της στρατιωτικής τεχνολογίας του. Προδήλως, οποιαδήποτε άμυνα ή εξοπλισμός θα είναι απαρχαιωμένος μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, εκτός εάν τροποποιηθεί και δοκιμαστεί σε νέα σενάρια. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο Iron Dome πρόκειται να είναι παρωχημένος στο εγγύς μέλλον, ενώ η σημερινή αποτελεσματικότητά του έναντι πυραύλων μικρού βεληνεκούς είναι στην καλύτερη περίπτωση ασαφής και πιθανώς υπερεκτιμημένη. Αναμφίβολα το Iron Dome είναι υψηλής τεχνολογίας. Το ίδιο όμως και η εκστρατεία δημοσίων σχέσεων του Ισραήλ γύρω από αυτό, μια πραγματικότητα που παράγεται από το παγκόσμιο ειδησεογραφικό σύστημα.
Βέβαια είναι λογικό να τεθεί το ερώτημα: Εάν ο Iron Dome δεν λειτουργεί καλά, γιατί οι ισραηλινές απώλειες από πυραυλικές επιθέσεις είναι τόσο χαμηλές; Το Ισραήλ διαθέτει ένα τεράστιο σύστημα καταφυγίων, διατεταγμένων έτσι ώστε οι πολίτες να μπορούν εύκολα να βρουν προστασία μέσα σε δεκάδες δευτερόλεπτα μετά την προειδοποίηση που λαμβάνουν από το κινητό τους. Το μήνυμα της εφαρμογής υποδεικνύει την γενική περιοχή όπου αναμένεται πρόσκρουση πυραύλου. Ανάλογα με την τοποθεσία των ατόμων που λαμβάνουν το προειδοποιητικό μήνυμα, αυτά γνωρίζουν εάν πρέπει να βρουν ή όχι καταφύγιο. (Πόσα καταφύγια διαθέτουμε στην Ελλάδα για την προστασία του πληθυσμού μας;)
Ας αναρωτηθούμε: Ο Iron Dome είναι ένας σωτήρας ή μια υπερβολή που καθοδηγείται από πολιτικές και άλλες σκοπιμότητες;
