Το γεωγραφικό πλεονέκτημα που ξεχνάει η Αμερική

Τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν οι αμερικανο-ισραηλινοί πλήγματα σκότωσαν την ιρανική ηγεσία, η Τεχεράνη αντί για παραδοσιακά αντίποινα επέλεξε να παίξει το χαρτί που κανείς δεν μπορεί να της πάρει: την γεωγραφία της. Ελέγχοντας την βόρεια ακτή των Στενών -αυτού του στενού διαδρόμου 33 χιλιομέτρων από όπου περνά το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου- το Ιράν θύμισε σε όλους ότι στην θάλασσα, το μέγεθος του στόλου μετράει λιγότερο από την απόσταση από την ακτή.

Και πράγματι, με λίγες μόνο επιθέσεις σε πλοία (ή και με τη φήμη για επιθέσεις), οι ασφαλιστικές εταιρείες άρχισαν να τρέμουν. Τα ασφάλιστρα εκτοξεύτηκαν, η ναυσιπλοΐα πάγωσε και η αγορά ενέργειας πήρε φωτιά: το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, το φυσικό αέριο ανέβηκε 40%. Επίδειξη δύναμης απο το Ιράν με ελάχιστα μέσα.

Ο Τραμπ φωνάζει, οι σύμμαχοι… κάνουν πως δεν ακούν

Ο Αμερικανός πρόεδρος θυμήθηκε ξαφνικά τα νατοϊκά καθήκοντα και απείλησε τους “εταίρους” του με “πολύ άσχημο μέλλον” αν δεν στείλουν πολεμικά πλοία. Η απάντηση ήταν μάλλον αμήχανη:

• Ιαπωνία: “Ευχαριστούμε, δεν σχεδιάζουμε”
• Αυστραλία: “Αποκλείεται”
• Βρετανία: “Δεν θέλουμε πόλεμο, ευχαριστούμε”
• Ιταλία: “Όχι Δεν θέλουμε”
• Γερμανία: “Αυτός δεν είναι ο πόλεμός μας” (με τη γνωστή γερμανική ευθύτητα)

Η απογοήτευση της Ουάσιγκτον πρέπει να ήταν τεράστια. Αλλά η πραγματική ταπείνωση ήρθε από αλλού: οι χώρες που υποτίθεται θα συμμετείχαν στον συνασπισμό, έσπευσαν να κλείσουν… διμερείς συμφωνίες με το Ιράν!

Το “πελατειακό σύστημα” της Τεχεράνης

Η Ινδία διαπραγματεύτηκε για μερικές ημέρες, ο Μόντι πήρε τηλέφωνο τον Πεζεσκιάν, και τα ινδικά δεξαμενόπλοια πέρασαν. Πακιστάν, Τουρκία, Κίνα ακολούθησαν. Φήμες λένε πως Ιταλία και Γαλλία ψάχνουν κι αυτές το τηλέφωνο της Τεχεράνης (οι Ιταλοί το διέψευσαν, αλλά ξέρουμε πως λειτουργούν αυτά). Η Windwar, η εταιρεία που παρακολουθεί τη ναυσιπλοΐα, επιβεβαίωσε αυτό που όλοι υποψιάζονταν: όλο και περισσότερα πλοία περνούν μέσω ιρανικών χωρικών υδάτων. Με άδεια, φυσικά.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών το είπε απλά: “Εμείς αποφασίζουμε”. Τόσο απλά, τόσο ξεκάθαρα. Και ξαφνικά, η υπερδύναμη με τον ισχυρότερο στόλο του κόσμου μοιάζει με παρακατιανό σε γεωπολιτικό παζάρι.

Μήπως να το σκεφτόσασταν διαφορετικά, κύριοι;

Υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που οι Αμερικανοί στρατηγικοί αναλυτές μάλλον αγνόησαν: το 1980, όταν οι ΗΠΑ συνόδευαν πλοία στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, το Ιράν ήταν ακόμα ανοργάνωτο μετεπαναστατικά. Σήμερα έχει drones που παράγει μαζικά, ταχύπλοα για επιθέσεις αυτοκτονίας, νάρκες και εμπειρία σε ανταρτοπόλεμο. Γιατί να τοποθετήσει νάρκες στα στενά; Αυτό θα ήταν ανόητο – γιατί θα εμπόδιζε και τα δικά του πλοία και θα έχανε το δικαίωμα να κάνει τον “πορτιέρη”.

Το σχέδιο “Χαρκ” και άλλες αμερικανικές τρέλες

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ βομβάρδισε θέσεις πυραύλων στην ακτή (με βόμβες 2.270 κιλών, μπας και εντυπωσιάσουν κανέναν). Ο Τραμπ έστειλε αμφίβια πλοία με χιλιάδες πεζοναύτες. Κάποιοι “ειδικοί” προτείνουν κατάληψη του νησιού Χαρκ, απ’ όπου εξάγεται περίπου το 90% του ιρανικού πετρελαίου.

Όμως το νησάκι αυτό απέχει 500 χιλιόμετρα από τα στενά. Αν το καταλάβουν, οι πεζοναύτες θα γίνουν εύκολος στόχος. Και το Ιράν, βλέποντας τον τερματικό του σταθμό στα χέρια των Αμερικανών, τι νομίζετε ότι θα κάνει; Θα βάλει νάρκες παντού, αφού πια δεν θα έχει λόγο να αφήνει πλοία να περνούν.

Η μεγάλη αλήθεια

Όπως το έθεσε ο αναλυτής Άντρεας Κριγκ, “το θέμα των Στενών δεν είναι στρατιωτικό. Είναι θέμα αγοράς και εμπιστοσύνης. Και η εμπιστοσύνη δεν αποκαθίσταται με κανόνια, αλλά με διπλωματία“. Κάτι που η Ουάσιγκτον, στη μεγαλομανία της, μάλλον ξέχασε.

Και κάπως έτσι, η χώρα που ήθελε να “ανοίξει” τα Στενά με την ισχύ της, κατέληξε να παρακολουθεί τους πάντες να συνεννοούνται πίσω από την πλάτη της. Ειρωνικό και μάλλον αναμενόμενο.