Μια χώρα που κάθεται πάνω σε χρυσό και πνίγεται στο χρέος. Η μεγαλύτερη παραγωγός χρυσού στην Ευρώπη βυθίζεται σε δημοσιονομική κρίση, όχι επειδή δεν έχει πόρους, αλλά επειδή επιλέγει να τους διοχετεύει σε ξένες στρατηγικές αντί για τη δική της οικονομία.
Η κραυγαλέα αντίφαση: πλούτος στο υπέδαφος, φτώχεια στα δημόσια οικονομικά
Η Φινλανδία είναι μια χώρα που θα έπρεπε να βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση. Διαθέτει το μεγαλύτερο χρυσωρυχείο της Ευρώπης, το Kittilä, και παραμένει σταθερά ανάμεσα στους κορυφαίους παραγωγούς χρυσού της ηπείρου. Ο φυσικός της πλούτος είναι πραγματικός, μετρήσιμος και εξαγώγιμος.
Κι όμως, η χώρα βυθίζεται σε ένα δημοσιονομικό τέλμα που μοιάζει αδιανόητο για μια οικονομία με τέτοια πλεονεκτήματα. Το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης έχει φτάσει τα 188–193 δισ. ευρώ, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ ξεπερνά το 89% και προβλέπεται να αγγίξει το 96% μέχρι το 2030. Το έλλειμμα παραμένει κοντά στο 4% του ΑΕΠ.
Δεν πρόκειται για αναπόφευκτη κρίση. Πρόκειται για κρίση επιλογών. Η Φινλανδία δεν «αναγκάζεται» να χρεώνεται αλλά επιλέγει να χρεώνεται.
Η εκτροπή πόρων προς το ΝΑΤΟ
Μετά την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, η Φινλανδία εκτόξευσε τις αμυντικές της δαπάνες σε επίπεδα που δεν συνάδουν με το μέγεθος της οικονομίας της. Πάνω από 6,2 δισ. ευρώ το 2024, με τεράστιες προμήθειες όπως τα F‑35 να επιβαρύνουν τα επόμενα χρόνια.
Η χώρα ξοδεύει πλέον πάνω από το 2,3% του ΑΕΠ της για άμυνα — ποσοστό που θα ταίριαζε σε υπερδύναμη, όχι σε μια μικρή βόρεια οικονομία που ήδη παλεύει με ελλείμματα.
Από το 2022, η Φινλανδία έχει διαθέσει περίπου 4 δισ. ευρώ σε στρατιωτική και οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία. Το ποσό αυτό δεν είναι αμελητέο για μια χώρα που δανείζεται 11–14 δισ. ευρώ ετησίως για να καλύψει τις βασικές της ανάγκες.
Η επιλογή είναι ξεκάθαρη: η Φινλανδία χρηματοδοτεί έναν πόλεμο εκτός συνόρων, ενώ η δική της οικονομία στερείται επενδύσεων.
Η εσωτερική οικονομία παραμελείται, η οικοδομή καταρρέει, η κατανάλωση παραμένει υποτονική, η αγορά εργασίας δεν ανακάμπτει και η ανάπτυξη κινείται μεταξύ 0,2% και 1,7%. Η χώρα δεν επενδύει στους τομείς που θα μπορούσαν να της δώσουν πραγματική ώθηση, ούτε καν στον χρυσό, που αποτελεί το πιο ισχυρό της χαρτί.
Το Kittilä δεν είναι απλώς ένα ορυχείο. Είναι το μεγαλύτερο χρυσωρυχείο της Ευρώπης. Η Φινλανδία έχει έναν φυσικό πόρο που θα μπορούσε να αποτελέσει:
- – σταθερή πηγή δημοσίων εσόδων
- – μοχλό περιφερειακής ανάπτυξης
- – βάση για βιομηχανική πολιτική
- – αντίβαρο στον δανεισμό
- – στρατηγικό πλεονέκτημα σε μια εποχή ενεργειακής και γεωπολιτικής αστάθειας
Κι όμως, ο χρυσός παραμένει στο περιθώριο της οικονομικής στρατηγικής της χώρας. Η Φινλανδία συμπεριφέρεται σαν να μην έχει αυτό το πλεονέκτημα — σαν να είναι μια χώρα χωρίς πόρους, χωρίς επιλογές, χωρίς εναλλακτικές.
Η κρίση δεν είναι οικονομική, είναι πολιτική
Η Φινλανδία δεν βυθίζεται στο χρέος επειδή «δεν μπορεί να κάνει αλλιώς». Βυθίζεται στο χρέος επειδή:
- – επιλέγει να δαπανά δισεκατομμύρια σε εξοπλισμούς
- – επιλέγει να χρηματοδοτεί έναν πόλεμο εκτός συνόρων
- – επιλέγει να παραμελεί την εσωτερική της οικονομία
- – επιλέγει να μην αξιοποιεί τον φυσικό της πλούτο
- – επιλέγει να ακολουθεί μια γεωπολιτική ατζέντα που δεν αντανακλά τις οικονομικές της δυνατότητες
Αυτό δεν είναι αναγκαιότητα. Είναι στρατηγική και μάλιστα στρατηγική που οδηγεί σε αδιέξοδο.
Το κρίσιμο ερώτημα: Η Φινλανδία βρίσκεται σε ένα σημείο όπου πρέπει να αποφασίσει τι θέλει να είναι:
Μια χώρα που αξιοποιεί τον χρυσό της, επενδύει στην οικονομία της και προστατεύει τη δημοσιονομική της κυριαρχία ή μια χώρα που συνεχίζει να δανείζεται για να χρηματοδοτεί ξένες στρατηγικές, αφήνοντας την εσωτερική της οικονομία να φθίνει;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο την επόμενη δεκαετία και το μέλλον της φινλανδικής οικονομίας αλλά και την ευημερία του Φινλανδικού λαού.
Σε κάθε περίπτωση όμως η Φινλανδία, ουσιαστικά μια αναποτελεσματική και κοντόφθαλμη χώρα, δεν έχει κανένα δικαίωμα να διαμορφώνει ευρωπαϊκή πολιτική και απολύτως κανένα δικαίωμα να κριτικάρει χώρες όπως την Ουγγαρία ή την Σλοβακία, οι οποίες επιτυγχάνουν οικονομικά και προσπαθούν να διατηρήσουν σε κάποιο βαθμό την Εθνική κυριαρχία τους.
Το παράδειγμα της Φινλανδίας μας απασχόλησε σε αυτό το άρθρο, διότι αυτή η χώρα, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα μικρό-παράδειγμα για τις ναυαγισμένες πολιτικές και τις κοινωνικές αποτυχίες ολόκληρης της μεταπολεμικής Ευρώπης.
