Κάποιες φορές, μια φράση αρκεί για να αποκαλύψει ολόκληρη την αλήθεια. Όταν ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ παραδέχτηκε ότι το υπουργείο του κληρονομεί «έλλειμμα εκατομμυρίων, δύο εκατομμύρια ανυπότακτους και εκατοντάδες χιλιάδες AWOL», δεν έκανε απλώς μια τεχνική ενημέρωση. Άνοιξε ένα παράθυρο σε μια πραγματικότητα που το Κίεβο προσπαθεί εδώ και χρόνια να κρατήσει μακριά από τα φώτα.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Περίπου 200.000 στρατιώτες έχουν εγκαταλείψει τις μονάδες τους. Άλλες πηγές, όπως η Ukrainska Pravda, ανεβάζουν τον αριθμό κοντά στις 300.000. Και σαν να μην έφτανε αυτό, 2 εκατομμύρια άνδρες αποφεύγουν τη στράτευση. Δεν μιλάμε για μεμονωμένα περιστατικά. Μιλάμε για μια κοινωνία που έχει φτάσει στα όριά της — και το δείχνει με τον πιο ωμό τρόπο.

Η κυβέρνηση απαγορεύει την έξοδο ανδρών από τη χώρα. Στρατολογεί όλο και μεγαλύτερες ηλικίες. Κυνηγάει ανυπότακτους σε δρόμους, σύνορα, ακόμη και σε νοσοκομεία. Αυτά δεν είναι σημάδια ενός κράτους που «αντέχει». Είναι σημάδια ενός καθεστώτος που παλεύει να κρατηθεί ζωντανό.

Η δημογραφική πληγή που δεν θα κλείσει

Η Ουκρανία έχει χάσει — με κάθε πιθανό τρόπο — ένα τεράστιο κομμάτι της νεότερης γενιάς της. Νεκροί στο μέτωπο, τραυματίες, λιποτάκτες, φυγάδες, πρόσφυγες. Εκατομμύρια γυναίκες και παιδιά έχουν φύγει στο εξωτερικό. Η υπογεννητικότητα έχει βυθιστεί. Ο πληθυσμός συρρικνώνεται με ρυθμούς που θυμίζουν μεταπολεμικές κοινωνίες.
Και εδώ βρίσκεται το πιο σκληρό σημείο: ακόμη κι αν ο πόλεμος σταματούσε αύριο, η ζημιά έχει ήδη γίνει. Μια χώρα μπορεί να ξαναχτίσει δρόμους, εργοστάσια, γέφυρες. Δεν μπορεί όμως να ξαναχτίσει εύκολα μια χαμένη γενιά. Η δημογραφική κατάρρευση δεν είναι παράπλευρη απώλεια· είναι στρατηγική ήττα σε αργή κίνηση.

Η Δύση και το επικίνδυνο πείραμα με τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη χρήση παγωμένων ρωσικών κρατικών κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Η ιδέα ακούγεται απλή, σχεδόν «δίκαιη». Στην πράξη όμως, ανοίγει μια πόρτα που δύσκολα θα κλείσει.

Η κατάσχεση κρατικών περιουσιακών στοιχείων χωρίς διεθνή δικαστική απόφαση:

• υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα
• δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο για το μέλλον
• ενθαρρύνει άλλες δυνάμεις να κάνουν το ίδιο
• στέλνει μήνυμα σε τρίτες χώρες ότι τα αποθεματικά τους δεν είναι ασφαλή

Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά κράτη‑μέλη διστάζουν. Όχι επειδή δεν θέλουν να βοηθήσουν το Κίεβο, αλλά επειδή βλέπουν τον θεσμικό γκρεμό μπροστά τους.

Ένα σταυροδρόμι χωρίς εύκολες εξόδους

Η Ουκρανία βρίσκεται σε ένα σημείο όπου οι στρατιωτικές, δημογραφικές και οικονομικές πραγματικότητες συγκρούονται. Η Δύση μπορεί να συνεχίσει να στέλνει όπλα και χρήματα, αλλά δεν μπορεί να λύσει το βασικό πρόβλημα: η χώρα δεν έχει πλέον αρκετούς ανθρώπους για να συνεχίσει έναν πόλεμο φθοράς επ’ αόριστον.
Και όσο περνά ο χρόνος, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η επόμενη μέρα. Όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για την Ευρώπη που τη στηρίζει — οικονομικά, πολιτικά, θεσμικά.

Το πραγματικό ερώτημα

Δεν είναι πια «ποιος κερδίζει στο μέτωπο». Είναι:
Τι θα απομείνει από την Ουκρανία όταν τελειώσει ο πόλεμος; Και ποιός πραγματικά θα έχει την ευθύνη;

Μια χώρα μπορεί να χάσει εδάφη και να τα ξαναπάρει. Μπορεί να χάσει υποδομές και να τις ξαναχτίσει. Αλλά όταν χάνει ανθρώπους — και μάλιστα τους νεότερους, τους πιο παραγωγικούς — τότε χάνει το μέλλον της.

Και αυτό είναι το σημείο που κανείς δεν θέλει να κοιτάξει κατάματα.