Οι περισσότεροι έχουν ακούσει τον τρανσεξουαλισμό να περιγράφεται με φράσεις όπως «ο εγκέφαλος μιας γυναίκας σε σώμα άνδρα». Πρόκειται για μια απλουστευμένη εκδοχή μιας βασικής πεποίθησης των τρανς ακτιβιστών: ότι ένα άτομο μπορεί να έχει τον εγκέφαλο του αντίθετου φύλου και ότι η δυσφορία προκύπτει από την αναντιστοιχία μεταξύ εγκεφάλου και σώματος. Οι νέοι που περνούν χρόνο σε τρανς κοινότητες πληροφορούνται ότι, αφού τα αρνητικά τους συναισθήματα πηγάζουν από τη δομή του εγκεφάλου τους, ο μόνος τρόπος να βρουν ανακούφιση είναι μέσω ορμονών και χειρουργικών επεμβάσεων. Άλλες μορφές αντιμετώπισης της δυσφορίας απορρίπτονται, ενώ η θεωρία του «λάθος εγκεφάλου» παρουσιάζεται ως «αποδεδειγμένη επιστήμη».
Αυτό δεν συμφωνεί με τα δεδομένα.
Μία από τις πρώτες μελέτες μαγνητικής τομογραφίας (MRI) σε άνδρες που μεταβαίνουν σε γυναίκες αποκάλυψε ότι η δομή του εγκεφάλου τους ήταν παρόμοια με εκείνη των ανδρών της ομάδας ελέγχου. Η μόνη σημαντική ανωμαλία που εντοπίστηκε ήταν ο αυξημένος όγκος στο δεξί κέλυφος. Αυτό είναι αξιοσημείωτο, καθώς άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η διόγκωση αυτής της περιοχής συνδέεται με σχιζοφρένεια και αυτισμό. Μεταγενέστερη έρευνα με MRI σε άνδρες που μεταβαίνουν σε γυναίκες δεν έδειξε κανένα σημάδι «θηλυκοποίησης» των εγκεφαλικών δομών. Οι συγγραφείς κατέληξαν λέγοντας:
«Σε αντίθεση με την αρχική υπόθεση, δεν ανιχνεύθηκαν χαρακτηριστικά άτυπα του φύλου με σημάδια ‘θηλυκοποίησης’. Η παρούσα μελέτη δεν υποστηρίζει το δόγμα ότι οι [άνδρες που μεταβαίνουν σε γυναίκες] έχουν άτυπη σεξουαλική διμορφία στον εγκέφαλο.»
Η μελέτη σημείωσε επίσης ενδείξεις μειωμένου όγκου στον υποθάλαμο και αυξημένης φαιάς ουσίας σε ορισμένες περιοχές. Ο χαμηλότερος από το φυσιολογικό όγκος του υποθαλάμου είναι γνωστό ότι εμφανίζεται σε ψυχικά ασθενείς άνδρες που είχαν τραυματική παιδική ηλικία, ενώ ορισμένες από τις ανωμαλίες στη φαιά ουσία που παρατήρησαν οι ερευνητές έχουν βρεθεί σε άτομα με υψηλής λειτουργικότητας αυτισμό.
Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δείχνει ότι η μόνη υποομάδα ανδρών που μεταβαίνουν σε γυναίκες και εμφανίζουν σημάδια (μερικώς) θηλυκοποιημένων εγκεφάλων είναι οι ομοφυλόφιλοι άνδρες που επιθυμούν να μεταβούν. Μία μελέτη βρήκε ότι οι εγκέφαλοί τους ήταν πιο θηλυκοί από εκείνους των ετεροφυλόφιλων ανδρών, αλλά πιο αρρενωποί από εκείνους των ετεροφυλόφιλων γυναικών.
Ερευνητές όπως ο James Cantor έχουν υποστηρίξει ότι τα υπάρχοντα δεδομένα MRI ταιριάζουν με την υπόθεση AGP vs HSTS του Ray Blanchard. Σύμφωνα με αυτήν, οι άνδρες που μεταβαίνουν σε γυναίκες μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες:
• Αυτογυναικόφιλοι (Autogynephiles AGP) – ετεροφυλόφιλοι άνδρες που έχουν ερωτική εμμονή με το να είναι γυναίκες, θηλυκοί ή να έχουν κάποια άλλη σύνδεση με τη θηλυκότητα.
• Ομοφυλόφιλοι Τρανσεξουαλικοί (HSTS) – θηλυκοί ομοφυλόφιλοι άνδρες που επιθυμούν να μεταβούν και να ζήσουν ως γυναίκες.
Κάποιοι μπορεί να απαντήσουν λέγοντας ότι οι αυτοσεξουαλικοί είναι «ψεύτικοι τρανς» και οι ομοφυλόφιλοι «αληθινοί τρανς», αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα σωστό. Υπάρχουν λόγοι να πιστεύουμε ότι πολλοί ομοφυλόφιλοι χρησιμοποιούν τις τρανς ταυτότητες ως δυσπροσαρμοστικό μηχανισμό αντιμετώπισης εσωτερικών συναισθηματικών προβλημάτων και τραυμάτων. Οι μαγνητικές τομογραφίες δείχνουν ότι μη-δυσφορικοί ομοφυλόφιλοι άνδρες συχνά έχουν μερικώς θηλυκοποιημένους εγκεφάλους και αρκετοί περιγράφουν τον εαυτό τους ως ομοφυλόφιλους άνδρες. Κάποιοι παραπλανήθηκαν από γιατρούς. Άλλοι πέρασαν τεράστιο χρόνο σε τρανς διαδικτυακούς χώρους όπου ενήλικες τους ενθάρρυναν να μεταβούν. Είναι συνηθισμένο να βλέπει κανείς νήματα στο LGBT διαδίκτυο όπου νεαροί ομοφυλόφιλοι άνδρες πληροφορούνται ότι τα οιστρογόνα θα σταματήσουν το «twink death» (δηλαδή τη φυσική διαδικασία γήρανσης). Όροι όπως «HRT Femboy» χρησιμοποιούνται επίσης χαλαρά στο Reddit. Υπάρχουν ομοιότητες ανάμεσα στις ιστορίες ομοφυλόφιλων ανδρών και νεαρών γυναικών που παρασύρθηκαν από τη κοινωνική μετάδοση γνωστή ως Rapid Onset Gender Dysphoria. Δεν πρέπει να υποθέτει κανείς ότι, μόνο και μόνο επειδή ένας άνδρας έχει θηλυκά χαρακτηριστικά, είναι καταδικασμένος να μισεί το σώμα του.
Ας δούμε τώρα τα δεδομένα για τις γυναίκες που μεταβαίνουν σε άνδρες (FTM).
Η πιο εκτενής μελέτη, μια ανάλυση MRI που περιλάμβανε 214 άτομα, βρήκε ότι οι εγκέφαλοι των συμμετεχόντων «έμοιαζαν με το φύλο που τους είχε αποδοθεί στη γέννηση… για παράδειγμα, στις προ- και μετακεντρικές έλικες καθώς και στην άνω μετωπιαία έλικα, την κάτω βρεγματική έλικα και την ατρακτοειδή έλικα». Δεν βρέθηκαν ενδείξεις αρρενωπών εγκεφαλικών δομών στους συμμετέχοντες, αν και κάποιοι εμφάνισαν νευρολογικά χαρακτηριστικά που άλλοι ερευνητές έχουν συνδέσει με τον αυτισμό. Μια άλλη μελέτη, που εξέτασε 2.165 παιδιά στην Ολλανδία, δεν μπόρεσε να βρει διαφορές στους εγκεφάλους κοριτσιών με μη-συμβατική ταυτότητα φύλου και εκείνων που ήταν ικανοποιημένα με το φύλο τους.
Αυτές οι μελέτες—που δείχνουν μηδενικά στοιχεία για εγκεφάλους του αντίθετου φύλου—έχουν σε μεγάλο βαθμό αγνοηθεί από τα μέσα ενημέρωσης. Η μόνη έρευνα για τρανς άνδρες πριν από τη χορήγηση ορμονών (pre-HRT) που έχω δει να αναφέρεται σε mainstream δημοσιεύσεις είναι μια πολύ παλαιότερη, μικρότερη μελέτη που εξέτασε δεκαοκτώ άτομα και βρήκε σημάδια μερικής αρρενοποίησης του εγκεφάλου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες στη μελέτη ήταν λεσβίες (δηλαδή βιολογικές γυναίκες που έλκονταν κυρίως από γυναίκες) και οι μαγνητικές τομογραφίες δείχνουν ότι πολλές λεσβίες εμφανίζουν ανδρογυνικές εγκεφαλικές δομές. Οι λεσβίες γυναίκες είναι επίσης πολύ πιο πιθανό από τις ετεροφυλόφιλες να έχουν ορμονικές ανισορροπίες και αυτό μπορεί να παίζει ρόλο στην ανάπτυξη αλλοιωμένης μορφολογίας του εγκεφάλου.
Όταν εξετάζει κανείς το σύνολο των δεδομένων και για τα δύο φύλα, προκύπτει μια σαφής εικόνα: η αφήγηση του «λάθος εγκεφάλου» είναι πολιτική προπαγάνδα. Η αρχική θεωρία AGP vs HSTS του Ray Blanchard υποστηρίζεται από πολλές μελέτες MRI. Οι περισσότερες γυναίκες που μεταβαίνουν σε άνδρες δεν δείχνουν σημάδια άτυπης εγκεφαλικής ανατομίας. Κάποιες εμφανίζουν νευρολογικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον αυτισμό. Η μειονότητα των τρανς ατόμων που έχουν άτυπες εγκεφαλικές δομές είναι πιθανό να μοιάζουν περισσότερο με μη-δυσφορικούς ομοφυλόφιλους και λεσβίες παρά με το αντίθετο φύλο.
Αυτό δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει. Τα γονίδια των χρωμοσωμάτων Χ και Υ εμπλέκονται στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Ενώ οι σύγχρονοι ιδεολόγοι απορρίπτουν τη σημασία των χρωμοσωμάτων, μερικές από τις πρώτες «τρανς εμβληματικές μορφές» είχαν διαφορετική άποψη. Η πρώτη τρανς «γυναίκα» της Βρετανίας, Roberta Cowell, ισχυρίστηκε ότι τα μέσα ενημέρωσης είχαν παραποιήσει την ιστορία «της» και ότι είχε μια σπάνια μεσοφυλική διαταραχή. Υποστήριξε ότι όσοι έχουν φυσιολογικά χρωμοσώματα δεν θα έπρεπε να υποβάλλονται σε τρανς ιατρικές επεμβάσεις:
«Είχα γυναικείο χρωμοσωμικό σύνολο, XX. Οι άνθρωποι που με ακολούθησαν είχαν συχνά ανδρικά χρωμοσώματα, XY. Έτσι ήταν φυσιολογικοί άνθρωποι που μετέτρεψαν τον εαυτό τους σε “τέρατα” μέσω της επέμβασης. Πολλοί από αυτούς θα μετανιώσουν αργότερα την επέμβαση. Υπήρξαν απόπειρες αυτοκτονίας. Δεν αλλάζουν φύλο, όπως όλοι γνωρίζουν, γιατί η επέμβαση δεν αλλάζει τα χρωμοσώματα.»
Το γεγονός ότι τα λόγια «της» Cowell έχουν αγνοηθεί δεν είναι έκπληξη. Ο τρανσεξουαλισμός συνδέεται έντονα με αντικοινωνικά χαρακτηριστικά. Μελέτες δείχνουν ότι έως και το 57,1% των τρανς ατόμων πληρούν τα κριτήρια για τη Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με τη φύση της αυτοσεξουαλικότητας. Ο Rod Fleming, Σκωτσέζος συγγραφέας που έχει γνωρίσει πολλές τρανς γυναίκες, έχει περιγράψει την αυτογυναικοφιλία ως ένα επιβλαβές προσωπικό χαρακτηριστικό που σταδιακά καταστρέφει τον «ξενιστή» του και οδηγεί σε ναρκισσιστική οργή εναντίον όσων διαφωνούν. Οι τρανς ακτιβιστές είναι συνήθως εξαιρετικά μεροληπτικοί, εγωκεντρικοί άνθρωποι που επιδιώκουν να διαδώσουν μια αφήγηση που ταιριάζει με τις εσωτερικές τους επιθυμίες.
Αυτές οι ιδέες ενισχύονται στη συνέχεια από ιδεολογικά συμβιβασμένους γιατρούς. Μία από τις πιο γνωστές υπέρ-τρανς «ιατρικές ειδικούς», η Johanna Olson-Kennedy, αρνήθηκε να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα μιας μελέτης που έδειχνε ότι οι αναστολείς εφηβείας δεν οδηγούσαν σε βελτίωση της ψυχικής υγείας. Οι «ειδικοί» που επιμένουν ότι η δυσφορία είναι μόνιμη και θα επιδεινωθεί χωρίς ιατρική παρέμβαση αρνούνται να αναγνωρίσουν δεδομένα που αντικρούουν την άποψή τους. Υπάρχουν στατιστικά στοιχεία που δείχνουν ότι τα περισσότερα παιδιά θα ξεπεράσουν τη δυσφορία φύλου (αν δεν υποβληθούν σε επεβάσεις).
Υπάρχει σαφής πολιτική διάσταση σε αυτό. Εναλλακτικές θεραπείες για τη δυσφορία αγνοούνται ή απορρίπτονται ως «θεραπεία μεταστροφής» από γιατρούς που βλέπουν τον εαυτό τους ως «ήρωες» που μάχονται ενάντια στις παραδοσιακές νόρμες.
Notes
- Luders, E., Sánchez, F. J., Gaser, C., Toga, A. W., Narr, K. L., Hamilton, L. S., & Vilain, E. (2009). Regional gray matter variation in male-to-female transsexualism. NeuroImage, 46(4), 904–907. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2009.03.048
- Luo, X., Mao, Q., Shi, J., Wang, X., & Li, C.-S. R. (2019). Putamen gray matter volumes in neuropsychiatric and neurodegenerative disorders. World Journal of Psychiatry and Mental Health Research, 3(1), 1020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31328186/
- Savic, I., & Arver, S. (2011). Sex Dimorphism of the Brain in Male-to-Female Transsexuals. Cerebral Cortex, 21(11), 2525–2533. https://doi.org/10.1093/cercor/bhr032
- Kumari, V., Gudjonsson, G. H., Raghuvanshi, S., Barkataki, I., Taylor, P., Sumich, A., Das, K., Kuipers, E., Ffytche, D. H., & Das, M. (2012). Reduced thalamic volume in men with antisocial personality disorder or schizophrenia and a history of serious violence and childhood abuse. European Psychiatry, 28(4), 225–234. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2012.03.002
- Zhao, X., Zhu, S., Cao, Y., Cheng, P., Lin, Y., Sun, Z., Jiang, W., & Du, Y. (2022). Abnormalities of Gray Matter Volume and Its Correlation with Clinical Symptoms in Adolescents with High-Functioning Autism Spectrum Disorder. Neuropsychiatric Disease and Treatment, Volume 18, 717–730. https://doi.org/10.2147/ndt.s349247
- Rametti, G., Carrillo, B., Gómez-Gil, E., Junque, C., Zubiarre-Elorza, L., Segovia, S., Gomez, Á., & Guillamon, A. (2011). The microstructure of white matter in male to female transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A DTI study. Journal of Psychiatric Research, 45(7), 949–954. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2010.11.007
- Cantor, J. M. (2011). New MRI Studies Support the Blanchard Typology of Male-to-Female Transsexualism. Archives of Sexual Behavior, 40(5), 863–864. https://doi.org/10.1007/s10508-011-9805-6
- Manzouri, A., & Savic, I. (2018). Multimodal MRI suggests that male homosexuality may be linked to cerebral midline structures. PLoS ONE, 13(10). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0203189
- Transition Justice. (2025, February 15). He detransitioned. Now, the state won’t allow him to change back. (Interview with Levi Hayes). YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=tVXNeNFJsDA
- Mueller, S. C., Guillamon, A., Zubiaurre-Elorza, L., Junque, C., Gomez-Gil, E., Uribe, C., Khorashad, B. S., Khazai, B., Talaei, A., Habel, U., Votinov, M., Derntl, B., Lanzenberger, R., Seiger, R., Kranz, G. S., Kreukels, B. P. C., Kettenis, P. T. C., Burke, S. M., Lambalk, N. B., & Veltman, D. J. (2021). The Neuroanatomy of Transgender Identity: Mega-Analytic Findings From the ENIGMA Transgender Persons Working Group. The Journal of Sexual Medicine, 18(6), 1122–1129. https://doi.org/10.1016/j.jsxm.2021.03.079
- Yamasaki, S., Yamasue, H., Abe, O., Suga, M., Yamada, H., Inoue, H., Kuwabara, H., Kawakubo, Y., Yahata, N., Aoki, S., Kano, Y., Kato, N., & Kasai, K. (2010). Reduced Gray Matter Volume of Pars Opercularis Is Associated with Impaired Social Communication in High-Functioning Autism Spectrum Disorders. Biological Psychiatry, 68(12), 1141–1147. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2010.07.012
- Yllza Xerxa, White, T., Busa, S., Trasande, L., Manon, Vincent, F. Xavier Castellanos, & Akhgar Ghassabian. (2023). Gender Diversity and Brain Morphology Among Adolescents. JAMA Network Open, 6(5), e2313139–e2313139. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.13139
- Rametti, G., Carrillo, B., Gómez-Gil, E., Junque, C., Segovia, S., Gomez, Á., & Guillamon, A. (2011). White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study. Journal of Psychiatric Research, 45(2), 199–204. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2010.05.006
- Manzouri, A., & Savic, I. (2017). Cerebral sex dimorphism and sexual orientation. Human Brain Mapping, 39(3), 1175–1186. https://doi.org/10.1002/hbm.23908
- Agrawal, R., Sharma, S., Bekir, J., Conway, G., Bailey, J., Balen, A. H., & Prelevic, G. (2004). Prevalence of polycystic ovaries and polycystic ovary syndrome in lesbian women compared with heterosexual women. Fertility and Sterility, 82(5), 1352–1357. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2004.04.041
- Johansson, M. M., Philipp Pottmeier, Suciu, P., Ahmad, T., Ammar Zaghlool, Jonatan Halvardson, Darj, E., Lars Feuk, Peuckert, C., & Jazin, E. (2019). Novel Y-Chromosome Long Non-Coding RNAs Expressed in Human Male CNS During Early Development. Frontiers in Genetics, 10, 891–891. https://doi.org/10.3389/fgene.2019.00891
- Kopsida, E., Stergiakouli, E., Lynn, P. M., Wilkinson, L. S., & Davies, W. (2009). The Role of the Y Chromosome in Brain Function. The Open Neuroendocrinology Journal, 2(1), 20–30. https://doi.org/10.2174/1876528900902010020
- Frost, A. (2025). Interview with transsexual Roberta (Betty) Cowell | Liz Hodgkinson. Archive.org. https://web.archive.org/web/20110912095636/http://www.lizhodgkinson.com/lh/pages/journalismArticle/interview_with_transsexual_roberta_betty_cowell
- Azadeh Mazaheri Meybodi, Hajebi, A., & Atefeh Ghanbari Jolfaei. (2014). The frequency of personality disorders in patients with gender identity disorder. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran, 28, 90. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4301205/
- Transvestic Autogynephiles: Men who consume themselves. (2025, June 10). Rod Fleming’s World. https://www.rodfleming.com/autogynephiles-consume-themsleves/
- Transgender, Autogynephilia and Narcissistic Rage, Rod Fleming’s World. (2025, June 10). Rod Fleming’s World. https://www.rodfleming.com/narcissistic-rage/
- Azeen Ghorayshi. (2024, October 23). U.S. Study on Puberty Blockers Goes Unpublished Because of Politics, Doctor Says. The New York Times. https://www.nytimes.com/2024/10/23/science/puberty-blockers-olson-kennedy.html
- Do children grow out of gender dysphoria? (n.d.). Transgender Trend. https://www.transgendertrend.com/children-change-minds/
