Όλοι όσοι έχουν ζήσει την τελευταία δεκαετία του 20^ου  αιώνα έχουν μια βαθιά αίσθηση των αλλαγών στον κόσμο. Δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει κανείς που θα ισχυριζόταν ότι υπήρξε κάποια δεκαετία στην ιστορία κατά την οποίαν οι αλλαγές ήσαν μεγαλύτερες από αυτές, αυτής της δεκαετίας. Φυσικά, οι αιτίες πίσω από τις τεράστιες αλλαγές είναι πάρα πολλές για να αναφερθούν, αλλά υπάρχουν μόνο λίγοι λόγοι τους οποίους οι άνθρωποι αναφέρουν επανειλημμένα. Ένας από αυτούς είναι ο «Πόλεμος του Κόλπου».

Ένας πόλεμος που άλλαξε τον κόσμο. Η σύνδεση ενός τέτοιου συμπεράσματος με έναν πόλεμο που έλαβε χώρα μία φορά σε μια περιορισμένη περιοχή και διήρκεσε μόνο 42 ημέρες μοιάζει με υπερβολή. Ωστόσο, αυτή είναι όντως η πραγματικότητα και δεν χρειάζεται να απαριθμήσουμε μία προς μία όλες τις νέες λέξεις που άρχισαν να εμφανίζονται ή τις παλαιότερες που ξεκίνησαν να επανεμφανίζονται μετά τις 17 Ιανουαρίου 1991. Αρκεί να αναφέρουμε την πρώην Σοβιετική Ένωση, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κοσσυφοπέδιο, την κλωνοποίηση, τη Microsoft, τους «χάκερς», το Διαδίκτυο, την οικονομική κρίση της Νοτιοανατολικής Ασίας, το Ευρώ, καθώς και την τελευταία και μοναδική υπερδύναμη του κόσμου – τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτά είναι αρκετά. Αποτελούν σχεδόν τα κύρια θέματα σε αυτόν τον πλανήτη την τελευταία εικοσιπενταετία.

Ωστόσο, αυτό που θέλουμε να πούμε είναι ότι όλα αυτά σχετίζονται με αυτόν τον πόλεμο, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Όμως, σίγουρα δεν σκοπεύουμε να μυθοποιήσουμε αυτόν τον πόλεμο, ειδικά όχι έναν μονόπλευρο πόλεμο στον οποίο υπήρχε τόσο μεγάλη διαφορά στην πραγματική δύναμη των αντιπάλων πλευρών. Ακριβώς το αντίθετο. Στην εις βάθος εξέταση αυτού του πολέμου, που άλλαξε ολόκληρο τον κόσμο σε μόλις μισό μήνα, έχουμε επίσης σημειώσει ένα άλλο γεγονός, ότι ο ίδιος ο πόλεμος έχει πλέον αλλάξει. Ανακαλύψαμε ότι, από εκείνους τους πολέμους που μπορούσαν να περιγραφούν με ένδοξους και κυρίαρχους όρους, μέχρι την ακμή όσων ήταν δυνατό να επιτευχθούν έως σήμερα στην ιστορία του πολέμου, ο ίδιος ο πόλεμος, τον οποίον οι άνθρωποι αρχικά θεωρούσαν ως έναν από τους πιο σημαντικούς ρόλους που έπρεπε να παιχθούν στην παγκόσμια σκηνή, έχει πάρει με μια κίνηση την θέση ενός ηθοποιού Β’ κλάσεως.

Ένας πόλεμος που άλλαξε τον κόσμο τελικά άλλαξε τον ίδιο τον πόλεμο. Αυτό είναι πραγματικά φανταστικό, αλλά κάνει επίσης τους ανθρώπους να συλλογίζονται βαθιά. Όχι, αυτό που αναφέρουμε δεν είναι οι αλλαγές στα μέσα του πολέμου, στην τεχνολογία του πολέμου, στους τρόπους του πολέμου ή στις μορφές του πολέμου. Αυτό που αναφέρουμε είναι η λειτουργία του πολέμου. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι ένας αφόρητα αλαζόνας ηθοποιός, του οποίου η εμφάνιση έχει αλλάξει ολόκληρη την πλοκή, ανακαλύπτει ξαφνικά ότι ο ίδιος είναι στην πραγματικότητα το τελευταίο άτομο που θα παίξει αυτόν τον μοναδικό ρόλο. Επιπλέον, χωρίς να περιμένει να φύγει από τη σκηνή, του έχουν ήδη πει ότι δεν υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αναλάβει ξανά έναν πρωταγωνιστικό ρόλο, τουλάχιστον όχι έναν κεντρικό ρόλο στον οποίο μόνον αυτός κατέχει κεντρική θέση. Τι είδους συναίσθημα θα ήταν άραγε αυτό;

Ίσως αυτοί που το νιώθουν αυτό βαθύτερα είναι οι Αμερικανοί, οι οποίοι πιθανώς θα έπρεπε να συγκαταλέγονται στους λίγους που θέλουν να παίξουν όλους τους ρόλους, όπως του σωτήρα, του πυροσβέστη, του παγκόσμιου αστυνομικού, του ειρηνευτικού απεσταλμένου κ.λπ. Μετά την «Καταιγίδα της Ερήμου», ο «Μπάρμπα-Σαμ» δεν μπόρεσε να πετύχει ξανά μιαν αξιέπαινη νίκη. Είτε η δράση συνέβη στη Σομαλία, είτε στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πάντα αυτό συνέβη. Συγκεκριμένα, στην πιο πρόσφατη δράση στην οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βρετανία συνεργάστηκαν για να πραγματοποιήσουν αεροπορικές επιθέσεις στο Ιράκ, χρησιμοποιήθηκε η ίδια σκηνή, η ίδια μέθοδος και οι ίδιοι ηθοποιοί, αλλά δεν υπήρχε τρόπος να αναπαρασταθεί με επιτυχία το υπέροχο δράμα που είχε κάνει τόσο βαθιά εντύπωση οκτώ χρόνια νωρίτερα. Αντιμέτωποι με πολιτικά, οικονομικά, πολιτιστικά, διπλωματικά, εθνοτικά και θρησκευτικά ζητήματα κ.λπ., που είναι πιο περίπλοκα από ό,τι είναι στο μυαλό των περισσότερων στρατιωτικών στον κόσμο, οι περιορισμοί των στρατιωτικών μέσων, τα οποία μέχρι τώρα ήταν πάντα επιτυχημένα, έγιναν ξαφνικά εμφανείς. Ωστόσο, στην εποχή μας όπου «η δύναμη ποιεί δίκαιο» – και το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του εικοστού αιώνα εμπίπτει σε αυτήν την περίοδο – αυτά ήσαν ζητήματα που δεν αποτελούσαν πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι οι πολυεθνικές δυνάμεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ έφεραν τέλος σε αυτήν την περίοδο στην έρημο του Κουβέιτ, ξεκινώντας έτσι μια νέα περίοδο.

Προς το παρόν, είναι ακόμη δύσκολο να δούμε αν αυτή η εποχή θα οδηγήσει στην ανεργία μεγάλου αριθμού στρατιωτικών, είτε θα προκαλέσει την εξαφάνιση του πολέμου από αυτόν τον κόσμο. Όλα αυτά είναι ακόμη απροσδιόριστα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι, από εδώ και στο εξής, ο πόλεμος δεν θα είναι πλέον αυτό που ήταν αρχικά. Δηλαδή, αν στις μέρες που έρχονται η ανθρωπότητα δεν έχει άλλη επιλογή από το να εμπλακεί σε πόλεμο, αυτός δεν μπορεί πλέον να διεξαχθεί με τους τρόπους που μας είναι γνωστοί έως τώρα.

Είναι αδύνατο να αρνηθούμε τον αντίκτυπο στην ανθρώπινη κοινωνία και στην ψυχή της από τα νέα κίνητρα που αντιπροσωπεύουν η οικονομική ελευθερία, η έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η ευαισθητοποίηση για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά είναι βέβαιο ότι η μεταμόρφωση του πολέμου θα έχει ένα πολύ πιο σύνθετο υπόβαθρο. Διαφορετικά, το αθάνατο πουλί του πολέμου δεν θα μπορέσει να επιτύχει τη νιρβάνα όταν βρίσκεται στα πρόθυρα της παρακμής: Όταν οι άνθρωποι αρχίσουν να κλίνουν προς τη μειωμένη χρήση στρατιωτικής δύναμης και να χαίρονται για την επίλυση συγκρούσεων, ο πόλεμος θα αναγεννηθεί με άλλη μορφή και σε άλλο πεδίο, μετατρεπόμενος σε όργανο τεράστιας ισχύος, στα χέρια όλων εκείνων που τρέφουν προθέσεις ελέγχου άλλων χωρών ή περιοχών. Υπό αυτή την έννοια, υπάρχει λόγος να υποστηρίζουμε ότι η οικονομική επίθεση του Τζορτζ Σόρος στην Ανατολική Ασία, η τρομοκρατική επίθεση στην αμερικανική πρεσβεία από τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, η επίθεση με χημικά στο μετρό του Τόκιο από τους πιστούς της Αούμ Σίνρι Κυό και το χάος που προκάλεσαν άτομα όπως ο Μόρις Τζούνιορ (Ο Robert Tappan Morris είναι Αμερικανός επιστήμων υπολογιστών και επιχειρηματίας. Είναι περισσότερο γνωστός για τη δημιουργία του «σκουληκιού Morris» στο διαδίκτυο, στις 2 Νοεμβρίου του 1988, που θεωρείται το πρώτο «σκουλήκι υπολογιστή» στο Διαδίκτυο), όπου ο βαθμός καταστροφής δεν ήταν σε καμία περίπτωση μικρότερος από αυτόν ενός πολέμου, αντιπροσωπεύουν ημι-πόλεμο, οιονεί-πόλεμο και υπο-πόλεμο, δηλαδή, αντιπροσωπεύουν την εμβρυακή μορφή ενός άλλου είδους πολέμου.

Όπως και να τα ονομάσετε όμως, δεν μπορούν να μας κάνουν πιο αισιόδοξους από ό,τι στο παρελθόν. Δεν έχουμε κανένα λόγο για αισιοδοξία. Αυτό συμβαίνει επειδή η μείωση των λειτουργιών του πολέμου με την καθαρή έννοια δεν σημαίνει καθόλου ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει. Ακόμα και στην λεγόμενη μετανεωτερική, μεταβιομηχανική εποχή, ο πόλεμος δεν θα αποσυναρμολογηθεί πλήρως. Έχει απλώς επανεισβάλει στην ανθρώπινη κοινωνία με έναν πιο σύνθετο, πιο εκτεταμένο, πιο κρυφό και πιο ανεπαίσθητο τρόπο. Όπως είπε ο Λόρδος Μπάιρον στο ποίημά του που θρηνεί τον πεθαμένο φίλο του Σέλεϊ, «Τίποτα δεν έχει συμβεί, έχει μόνον υποστεί μια ριζική αλλαγή». Ο πόλεμος που έχει υποστεί τις αλλαγές της σύγχρονης τεχνολογίας και του συστήματος της αγοράς θα εξαπλωθεί ακόμη περισσότερο σε άτυπες μορφές. Με άλλα λόγια, ενώ βλέπουμε μια σχετική μείωση της στρατιωτικής βίας, ταυτόχρονα βλέπουμε σίγουρα μιαν αύξηση της πολιτικής, οικονομικής και τεχνολογικής βίας. Ωστόσο, ανεξάρτητα από τη μορφή που παίρνει η βία, ο πόλεμος είναι πόλεμος και μια αλλαγή στην εξωτερική του εμφάνιση δεν εμποδίζει κανέναν πόλεμο να τηρεί τις αρχές του πολέμου.

Αν αναγνωρίσουμε ότι οι νέες αρχές του πολέμου δεν είναι πλέον «η χρήση ένοπλης βίας για να αναγκαστεί ο εχθρός να υποταχθεί στη θέλησή μας», αλλά μάλλον «η χρήση όλων των μέσων, συμπεριλαμβανομένης της ένοπλης βίας ή της μη ένοπλης βίας, της στρατιωτικής και της μη στρατιωτικής, και των θανατηφόρων και μη θανατηφόρων μέσων ώστε να αναγκαστεί ο εχθρός να αποδεχθεί τα συμφέροντά μας».

Αυτό αντιπροσωπεύει την αλλαγή. Μιαν αλλαγή στον πόλεμο και μιαν αλλαγή στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου που προκαλείται από αυτήν. Τι ακριβώς οδήγησε, λοιπόν, στην αλλαγή; Τι είδους αλλαγές είναι αυτές; Πού οδεύουν οι αλλαγές; Πώς αντιμετωπίζει κανείς αυτές τις αλλαγές; Αυτό είναι το θέμα που επιχειρεί να θίξει και να ρίξει φως αυτό το βιβλίο, και ήταν επίσης το κίνητρό μας για να αποφασίσουμε να γράψουμε αυτό το βιβλίο.