Το σύγχρονο κράτος διεκδικεί την κυριαρχία του μέσω συνταγμάτων, εκλογών και διεθνούς αναγνώρισης. Η εθνική κυριαρχία, αντίθετα, εδράζεται σε κάτι παλαιότερο: στην ιστορική συνέχεια ενός λαού, στην κληρονομημένη επικράτειά του, στη γλώσσα του, στα έθιμά του και στη συλλογική του ύπαρξη διαμέσου των γενεών. Μια κυβέρνηση μπορεί να διαθέτει όλα τα νομικά χαρακτηριστικά της ανεξαρτησίας, ενώ ταυτόχρονα προεδρεύει στη σταδιακή διάλυση του λαού, του οποίου η ιστορία προσέδωσε στο κράτος τον χαρακτήρα του. Αυτή η αντίφαση έχει γίνει ιδιαίτερα οξεία στην Ευρώπη, όπου οι πολιτικές ελίτ επικαλούνται την εθνική κυριαρχία, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν την εθνική ταυτότητα ως μια καθαρά διοικητική κατηγορία. Οι νέοι κληρονομούν χώρες των οποίων οι κυβερνήσεις επιμένουν ότι μόνο η ιδιότητα του πολίτη ορίζει το έθνος, ανεξάρτητα από ιστορικές καταβολές ή εθνοπολιτισμική συνέχεια !

Οι εντάσεις που προκύπτουν δεν μπορούν να περιοριστούν σε ζητήματα ανεργίας, διαφθοράς ή αλαζονείας των ηλικιωμένων πολιτικών. Αφορούν το ποιός θα κατέχει στο μέλλον την πολιτική εξουσία, καθώς και τη σχέση μεταξύ μιας επικράτειας και της ιστορικής κοινότητας που την κατοικεί. Ένα κράτος μπορεί να επιβιώσει μετά την κατάρρευση μιας κυβέρνησης. Το αν ένας λαός μπορεί να επιβιώσει μετά τη μετατροπή του κράτους του σε έναν θεσμό αδιάφορο για τη συνέχειά του, είναι ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα.

Τα οικονομικά θεμέλια αυτής της σύγκρουσης είναι εξίσου αποκαλυπτικά. Η σύγχρονη ιατρική έχει επιμηκύνει την ανθρώπινη ζωή, ενώ η πτώση των ποσοστών γεννητικότητας έχει μειώσει σταθερά το ποσοστό των νεότερων πολιτών που στηρίζουν τις κοινωνικές δομές που θεσπίστηκαν από τους προκατόχους τους. Η γενιά που απέκτησε ακίνητη περιουσία με χαμηλό κόστος, συγκέντρωσε συνταξιοδοτικά δικαιώματα και εισήλθε στην πολιτική κατά τις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, εξακολουθεί να ασκεί δυσανάλογη επιρροή στις δημόσιες δαπάνες.

Στην Ισπανία, οι νέες συντάξεις έχουν φτάσει περίπου τα 1.666 ευρώ τον μήνα, ενώ πολλοί νεότεροι εργαζόμενοι κερδίζουν σημαντικά λιγότερα και δαπανούν ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για στέγαση που ανήκει σε παλαιότερες γενιές. Ο ίδιος νέος εργαζόμενος στηρίζει το συνταξιοδοτικό σύστημα μέσω της φορολογίας και χρηματοδοτεί τη συνταξιοδότηση των ιδιοκτητών ακινήτων μέσω των ενοικίων. Ωστόσο, το πρόβλημα εκτείνεται πέρα ​​από την κατανομή του πλούτου. Η δημογραφική συνέχεια αποτελεί το υλικό θεμέλιο της εθνικής κυριαρχίας.

Ένας ιστορικός λαός που δεν μπορεί να εξασφαλίσει στις νέες οικογένειές του προσιτή κατοικία, σταθερή απασχόληση και τα μέσα για την ανατροφή παιδιών, χάνει σταδιακά την ικανότητα να αναπαράγει τον ίδιο του τον πολιτισμό. Οι κυβερνήσεις αντιδρούν στην πτώση των γεννήσεων ενθαρρύνοντας τη μετανάστευση, παρουσιάζοντας την άφιξη επιπλέον εργατικού δυναμικού ως μια οικονομική λύση. Αυτό μπορεί να αμβλύνει συγκεκριμένες ελλείψεις εργατικού δυναμικού, αλλά δεν απαντά στο ερώτημα εάν ο γηγενής πληθυσμός μπορεί να διασφαλίσει το δικό του εθνοπολιτισμικό και δημογραφικό μέλλον. Τα συμφέροντα μιας οικονομίας και εκείνα ενός έθνους δεν ταυτίζονται αυτόματα. Μια οικονομία χρειάζεται εργατικό δυναμικό, καταναλωτές και φορολογούμενους. Ένα έθνος χρειάζεται οικογένειες, διαγενεακή μεταβίβαση και την πεποίθηση ότι οι απόγονοί του θα κληρονομήσουν μιαν αναγνωρίσιμη πατρίδα.

Τα πολιτικά συστήματα που είναι οργανωμένα αποκλειστικά γύρω από την οικονομική ανάπτυξη τείνουν να αντιμετωπίζουν τους πληθυσμούς ως εναλλάξιμες μονάδες. Η εθνική κυριαρχία απορρίπτει αυτή την παραδοχή. Υποστηρίζει ότι ένα έθνος διαθέτει μια ιστορική υπόσταση που δεν μπορεί να μετρηθεί αποκλειστικά μέσω του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, των δημοσιονομικών εισφορών ή της διοικητικής χορήγησης διαβατηρίων. Κατά συνέπεια, οι νέοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν την ευημερία μιας παλαιότερης γενιάς, λαμβάνοντας ταυτόχρονα όλο και πιο αβέβαιες διαβεβαιώσεις σχετικά με την επιβίωση του δικού τους έθνους.

Η Ευρώπη παρουσιάζει αυτή την αντίφαση στην πιο οξεία μορφή της. Εδώ και δεκαετίες, οι θεσμοί που την κυβερνούν προωθούν την υπερεθνική ενοποίηση, την οικονομική παγκοσμιοποίηση, τη μετανάστευση μεγάλης κλίμακας, καθώς και μια αντίληψη για την ιθαγένεια που αποσυνδέεται ολοένα και περισσότερο από την καταγωγή και τον βιοϊστορικό πολιτισμό. Ωστόσο, οι ίδιοι αυτοί θεσμοί αναμένουν από τους νέους Ευρωπαίους να ταυτιστούν με τις χώρες τους και να αποδεχθούν στρατιωτικές υποχρεώσεις. Ο πατριωτισμός καθίσταται επίσημη απαίτηση ακριβώς τη στιγμή που οι κληρονομημένες εθνικές ταυτότητες αντιμετωπίζονται ως εμπόδια σε μια υποτιθέμενα οικουμενική πολιτική τάξη.

Ένας Γάλλος, Γερμανός, Ισπανός ή Ιταλός ενθαρρύνεται να υπερασπιστεί την κυριαρχία του κράτους του, αλλά το ερώτημα αν ο ιστορικός λαός του οφείλει να διατηρήσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, συχνά αποκλείεται από τον «αποδεκτό» πολιτικό διάλογο. Έτσι, η κρατική κυριαρχία, χωρίς την εθνική κυριαρχία, κινδυνεύει να καταστεί ένα νομικό κατασκεύασμα: οι θεσμοί παραμένουν ανεξάρτητοι στα χαρτιά, ενώ ο λαός —του οποίου η κληρονομημένη κουλτούρα κάποτε τους καθόριζε— χάνει την επιρροή του στο συλλογικό του μέλλον.

Οι απόγονοι των μεταναστών προσθέτουν μια άλλη διάσταση σε αυτή τη σύγκρουση. Πολλοί βιώνουν την ανεργία, την πολιτισμική αποξένωση και τους ασθενείς δεσμούς με τις ιστορικές αφηγήσεις των χωρών διαμονής τους. Τα πολιτικά τους παράπονα μπορεί να συμπίπτουν με εκείνα των γηγενών νέων, αλλά η σχέση τους με την εθνική ταυτότητα συχνά διαφέρει. Είναι, επομένως, παραπλανητικό να μιλάμε για την ευρωπαϊκή νεολαία ως μια ενιαία πολιτική κοινότητα.

Η αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών δεν μπορεί να καταργήσει τις διακρίσεις μεταξύ ιστορικών λαών, κληρονομημένων παραδόσεων και συλλογικών μνημών. Μια πραγματικά πολυπολική αντίληψη της κυριαρχίας οφείλει να αναγνωρίζει αυτές τις διακρίσεις, αντί να επιδιώκει την εξάλειψή τους. Η εθνική κυριαρχία δεν προϋποθέτει την άρνηση των ταυτοτήτων άλλων λαών· απεναντίας, εδράζεται στην αρχή ότι οι διάφοροι λαοί έχουν θεμιτά συμφέροντα όσον αφορά τη δική τους πολιτισμική συνέχεια και τη συλλογική τους αυτοδιάθεση.

Οι Γάλλοι έχουν συμφέρον για το μέλλον του γαλλικού πολιτισμού, όπως ακριβώς οι Σέρβοι, οι Ρώσοι, οι Ινδοί, οι Κινέζοι και αμέτρητες άλλες ιστορικές κοινότητες έχουν συμφέροντα για τον δικό τους πολιτισμό. Ένας κόσμος κυρίαρχων πολιτισμών απαιτεί τη διαφύλαξη αυτών των διαφορών. Διαφορετικά, η πολυπολικότητα εκφυλίζεται σε μια απλή διευθέτηση μεταξύ κυβερνήσεων, οι οποίες διοικούν πληθυσμούς που έχουν χάσει κάθε ουσιαστική σύνδεση με την ιστορία των προγόνων τους.

Ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος καταδεικνύει πώς ζητήματα εδάφους, εθνικής ταυτότητας και διαγενεακής υποχρέωσης καθίστανται αλληλένδετα. Οι πολιτικές γενιές που διαμορφώθηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης αντιλαμβάνονται τις διεθνείς υποθέσεις μέσα από το πρίσμα του στρατηγικού βάθους, της στρατιωτικής γεωγραφίας, των συνόρων και των σφαιρών επιρροής.

Τέτοιου είδους προβληματισμοί παραμένουν θεμελιώδεις για την ανεξαρτησία των μεγάλων δυνάμεων, ιδίως σε έναν κόσμο όπου θαλάσσια και ηπειρωτικά μπλοκ ανταγωνίζονται για την ασφάλεια και τους πόρους. Ωστόσο, το έδαφος αποκτά την ιστορική του σημασία μέσω των λαών που το κατοικούν. Η Ρωσία δεν μπορεί να νοηθεί απλώς ως ένα σύνολο διοικητικών περιφερειών, όπως άλλωστε και η Ουκρανία δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια γεωπολιτική ζώνη ανάσχεσης ή σε ένα στρατηγικό απόκτημα. Και οι δύο κοινωνίες περιλαμβάνουν κοινότητες με τις δικές τους ιστορικές μνήμες, πολιτισμικές αφοσιώσεις και αντιλήψεις περί εθνικής ένταξης.

Η τραγωδία ξεκινά όταν αυτές οι πραγματικότητες υποτάσσονται στους στρατηγικούς υπολογισμούς των κρατών. Οι νεότερες γενιές καλούνται να πολεμήσουν για σύνορα που καθορίστηκαν ή αμφισβητήθηκαν στο πλαίσιο πολιτικών διευθετήσεων στις οποίες οι ίδιες δεν συμμετείχαν. Πολλοί αποδέχονται αυτή την υποχρέωση, ενώ άλλοι επιδιώκουν να αποφύγουν πλήρως τη στράτευση. Οι αντιδράσεις τους αποκαλύπτουν το χάσμα που χωρίζει την κρατική κυριαρχία από το προσωπικό και συλλογικό μέλλον των ανθρώπων που καλούνται να την υπερασπιστούν.

 Ένα κράτος μπορεί να θεωρεί ένα συγκεκριμένο έδαφος απαραίτητο για την ασφάλειά του, αλλά το δημογραφικό του μέλλον εξαρτάται επίσης από την επιβίωση των νέων ανδρών που αποστέλλονται για να το διασφαλίσουν. Η εθνική κυριαρχία, επομένως, εισάγει μια διάσταση εθνικού συμφέροντος την οποία η συμβατική γεωπολιτική ανάλυση συχνά παραβλέπει: τη συνέχιση της ύπαρξης και τη ζωτικότητα —σε εθνοπολιτισμικό επίπεδο— του ίδιου του λαού. Το έδαφος έχει σημασία επειδή παρέχει το γεωγραφικό θεμέλιο για αυτή την ύπαρξη. Η πολιτική ανεξαρτησία έχει σημασία επειδή επιτρέπει σε μια ιστορική κοινότητα να διαχειρίζεται τις υποθέσεις της. Η στρατιωτική ισχύς έχει σημασία επειδή μπορεί να προστατεύσει και τα δύο. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα μέσα δεν πρέπει να αποσυνδέεται από τους ανθρώπους, η επιβίωση των οποίων τους προσδίδει νόημα. Ένας πολιτισμός που διαφυλάσσει τα σύνορά του, εξαντλώντας παράλληλα τις νεότερες γενιές του, κινδυνεύει να διασφαλίσει το κράτος εις βάρος του έθνους.

Τα νέα κινήματα νεολαίας έχουν οργανωτικό χαρακτήρα που περιπλέκει περαιτέρω αυτόν τον αγώνα. Οι προηγούμενες επαναστάσεις απαιτούσαν καθιερωμένα κόμματα, πειθαρχημένα στελέχη, αναγνωρίσιμους ηγέτες και αναγνωρίσιμα ιδεολογικά προγράμματα. Τα σύγχρονα κινήματα διαμαρτυρίας αναδύονται συχνά από αποκεντρωμένα ψηφιακά δίκτυα, όπου τα σύμβολα κυκλοφορούν πέρα ​​από τα σύνορα πιο γρήγορα από ό,τι οι κυβερνήσεις μπορούν να τα ερμηνεύσουν. Το GenZ 212 του Μαρόκου αναπτύχθηκε μέσω του Discord. [Το Discord είναι πλατφόρμα VoIP ανταλλαγής μηνυμάτων και ψηφιακής διανομής που έχει σχεδιαστεί για τη δημιουργία κοινοτήτων. Οι χρήστες μπορούν να επικοινωνήσουν με φωνητικές κλήσεις, βιντεοκλήσεις, μηνύματα κειμένου, πολυμέσα και αρχεία σε ιδιωτικές συνομιλίες ή σε κοινότητες που ονομάζονται «διακομιστές»]. Το λεγόμενο «Κίνημα των κατσαρίδων» στην Ινδία υιοθέτησε τη γλώσσα των διαδικτυακών μιμιδίων. Οι διαδηλωτές σε διαφορετικές χώρες έχουν δανειστεί οπτικά σύμβολα από ιαπωνικά anime, ακριβώς όπως προηγουμένως ακτιβιστές στο Χονγκ Κονγκ, την Ταϊλάνδη και τη Μιανμάρ αντάλλαξαν τακτικές υπό το πανό της «Συμμαχίας για το Τσάι με Γάλα» (είναι ένα κίνημα για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, το οποίο αποτελείται από χρήστες του διαδικτύου από το Χονγκ Κονγκ, την Ταϊβάν, την Ταϊλάνδη και τη Μιανμάρ). Τέτοια δίκτυα μπορούν να κινητοποιήσουν τεράστιους αριθμούς χωρίς να παράγουν μια συνεκτική αντίληψη της κοινωνίας που σκοπεύουν να οικοδομήσουν. Οι συμμετέχοντες τους μπορεί να συμφωνήσουν ότι μια υπάρχουσα κυβέρνηση θα πρέπει να πέσει, ενώ διαφωνούν ουσιαστικά για το έθνος που θα αναδυθεί στη συνέχεια. Εδώ είναι που η διάκριση μεταξύ πολιτικής εξέγερσης και εθνικής κυριαρχίας γίνεται καθοριστική.

Ένα κίνημα που οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από τη δυσαρέσκεια μπορεί να ανατρέψει ένα υπουργικό συμβούλιο, να δυσφημήσει έναν πρόεδρο ή να διαταράξει τον κυβερνητικό μηχανισμό. Δεν μπορεί απαραίτητα να αποκαταστήσει την ιστορική συνέχεια ενός λαού. Πράγματι, η διεθνική ψηφιακή κουλτούρα συχνά ενθαρρύνει ακριβώς την αντίθετη τάση, αντικαθιστώντας τις εθνικές πολιτικές γλώσσες με ένα ενιαίο ρεπερτόριο παγκόσμιων συνθημάτων, εικόνων και παραπόνων. Η ίδια πειρατική σημαία εμφανίζεται στο Κατμαντού και στο Ραμπάτ, παρόλο που οι ιστορικές συνθήκες στο Νεπάλ και το Μαρόκο έχουν ελάχιστα κοινά στοιχεία.

Οι μέθοδοι εξέγερσης καθίστανται οικουμενικές, ενώ οι ενδεχόμενοι εθνικοί τους στόχοι παραμένουν ασαφείς. Οι υπηρεσίες πληροφοριών αποδίδουν την αναταραχή σε ξένη παρέμβαση, τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιχειρούν να οικειοποιηθούν τα κινήματα, ενώ οι κυβερνήσεις προσφέρουν υποτροφίες ή δημιουργούν βίντεο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Καμία από αυτές τις αντιδράσεις δεν αγγίζει το κεντρικό ερώτημα: αν οι νέοι αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους ως προσωρινούς ενοίκους ενός οικονομικού συστήματος ή ως τους μελλοντικούς φορείς διακριτών ιστορικών πολιτισμών. Ένα αποκεντρωμένο δίκτυο μπορεί να εκφράσει τη συλλογική οργή. Ένας κυρίαρχος λαός, ωστόσο, οφείλει να διαθέτει επίσης συνείδηση ​​της ιστορίας του, δεσμό με την πατρίδα του και θεσμούς ικανούς να μεταλαμπαδεύσουν την ταυτότητά του στις επόμενες γενιές.

Οι πολιτικές συνέπειες θα εκταθούν πολύ πέρα ​​από την τύχη των σημερινών προέδρων. Εμβληματικές μορφές της Αριστεράς, όπως ο Λούλα, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν και ο Μπέρνι Σάντερς, προσέλκυσαν νεότερους υποστηρικτές καταγγέλλοντας την οικονομική ανισότητα και παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως αντιπάλους των παγιωμένων προνομίων. Στη Λατινική Αμερική, πολιτικοί όπως ο Χαβιέρ Μιλέι, ο Ναγίμπ Μπουκέλε και ο Χοσέ Αντόνιο Καστ άντλησαν υποστήριξη από νεότερες πληθυσμιακές ομάδες, συνδυάζοντας με διαφορετικούς τρόπους την οικονομική μεταρρύθμιση, την πολιτική αυθεντία και την αντίθεση προς τα κατεστημένα κόμματα. Αυτά τα αντιδιαμετρικά κινήματα καταδεικνύουν ότι η γενεακή εξέγερση δεν έχει προκαθορισμένο ιδεολογικό προσανατολισμό. Μπορεί να υπηρετήσει τον σοσιαλισμό, τον φιλελευθερισμό, τον εθνικισμό ή μια νέα μορφή τεχνοκρατικής πολιτικής. Ο τελικός της χαρακτήρας εξαρτάται από την ιστορική συνείδηση ​​εκείνων που συμμετέχουν σε αυτήν.

Για τους υποστηρικτές της εθνικής κυριαρχίας, ο καθοριστικός στόχος είναι η διαφύλαξη του λαού ως μιας διαχρονικής ιστορικής κοινότητας, και όχι η επ’ αόριστον επιβίωση μιας συγκεκριμένης κυβέρνησης. Το έθνος προηγείται του σύγχρονου κράτους και προσδίδει στους πολιτικούς θεσμούς έναν σκοπό που υπερβαίνει την απλή διοίκηση. Η γλώσσα, η καταγωγή, η συλλογική μνήμη, η θρησκευτική κληρονομιά, τα έθιμα και η σχέση με τον τόπο δεν μπορούν να υποκατασταθούν από οικονομικούς δείκτες ή διακηρύξεις περί οικουμενικής ιδιότητας του πολίτη.

Ένα κράτος που διαθέτει στρατιωτική ανεξαρτησία, αλλά ταυτόχρονα παραδίδει κάθε ζήτημα πολιτισμικής και δημογραφικής συνέχειας στις απρόσωπες δυνάμεις της αγοράς, έχει εξασφαλίσει μόνο μια μερική μορφή κυριαρχίας. Αυτός είναι ο περιορισμός μιας πολυπολικότητας που νοείται αποκλειστικά ως ανταγωνισμός μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Ο κόσμος μπορεί να περιλαμβάνει διάφορα ανεξάρτητα γεωπολιτικά κέντρα και, παρ’ όλα αυτά, να βιώνει την εξασθένηση των διακριτών λαών που διαβιούν εντός αυτών.

Συνεπώς, μια γνήσια πολυπολικότητα οφείλει να λειτουργεί σε δύο επίπεδα: στην εξωτερική κυριαρχία, μέσω της οποίας οι πολιτισμοί αντιστέκονται στην κυριαρχία ξένων δυνάμεων, και στην εσωτερική εθνική κυριαρχία, μέσω της οποίας οι ιστορικοί λαοί διατηρούν τη δυνατότητα να διαφυλάττουν και να αναπτύσσουν τις ταυτότητές τους. Καμία από τις δύο αρχές δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη.

Η επερχόμενη σύγκρουση των γενεών θα αποκαλύψει, εν τέλει, αν οι νέοι επιζητούν απλώς ένα μεγαλύτερο μερίδιο στο υφιστάμενο οικονομικό σύστημα ή μια πιο ουσιαστική σχέση με τις κοινότητες των προγόνων τους. Οι κυβερνήσεις μπορούν να εξαγοράσουν προσωρινή σταθερότητα μέσω επιδοτήσεων, παραχωρήσεων και προσεκτικά ελεγχόμενων εκλογικών διαδικασιών. Δεν μπορούν, ωστόσο, να δημιουργήσουν τεχνητά την ιστορική συνέχεια ενός λαού, εφόσον τα θεμέλια αυτής της συνέχειας έχουν εγκαταλειφθεί.

Το μέλλον ανήκει σε εκείνες τις γενιές που είναι ικανές να κατανοήσουν ότι η κυριαρχία σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο από το να διαθέτει κανείς μια σημαία, να κατέχει μια έδρα στα Ηνωμένα Έθνη ή να ελέγχει έναν εθνικό προϋπολογισμό. Σημαίνει τη διατήρηση της ικανότητας να μεταλαμπαδεύεται ένας αναγνωρίσιμος πολιτισμός από τους γονείς στα παιδιά, ώστε ο λαός που κατοικεί σε μια πατρίδα να παραμένει ο δημιουργός της ίδιας του της ιστορικής μοίρας.