Ο σχεδόν ξεχασμένος από τα ΜΜΕ πόλεμος της Υεμένης εξελίσσεται σε εφιάλτη για την Σαουδική Αραβία και τους πρόθυμους συμμάχους της. Αν και έχουν παρέλθει περίπου 11 χρόνια από την στρατιωτική ανάμιξη των σαουδαραβικών δυνάμεων με την συμπαράσταση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στον εμφύλιο πόλεμο, μια ανάμιξη η οποία υπαγορεύθηκε από την άμεση απειλή να καταληφθεί όλη η Υεμένη από τους πολιτοφύλακες Χούθι που είναι σύμμαχοι της Τεχεράνης. Εν τούτοις η απελπισμένη εκστρατεία του Ριάντ αποτυγχάνει συνεχώς και αδυνατεί να θέσει υπό τον έλεγχο της μεγάλα τμήματα της χώρας, παρ’ όλο που οι αντίπαλοι της είναι υλικοτεχνικά σαφώς υποδεέστεροι.
Η προοπτική ύπαρξης στην Υεμένη ενός καθεστώτος που συνδέεται στενά με το σιιτικό Ιράν, το οποίο θα ελέγχει τα στενά της Ερυθράς Θάλασσας οδήγησε τον Μάρτιο του 2015 στην επέμβαση της σουνιτικής-ουαχαμπιστικής Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κουβέιτ, του Κατάρ και του Μπαχρέιν. Η επέμβαση της Σαουδικής συμμαχίας είχε ως στόχο να ελέγξει την αυξανόμενη επιρροή του σιιτικού Ιράν μέσω των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Ινδικό Ωκεανό. Υπενθυμίζουμε ότι στην Υεμένη ανήκει η νήσος Σοκότρα στον Ινδικό Ωκεανό που κείται περίπου 80 χλμ από το Κέρας της Αφρικής και 380 χλμ νοτίως των ακτών της Υεμένης. Η Σοκότρα βρίσκεται στην διασταύρωση των στρατηγικής σημασίας θαλασσίων διαδρόμων της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Άντεν και αποτελεί ζωτικής σημασίας γεωστρατηγική θέση. Η νήσος Σοκότρα μαζί με την ναυτική βάση Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό, μια από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στο εξωτερικό, αποτελεί το κλειδί για τον πλήρη έλεγχο των θαλασσίων διαδρόμων στον Ινδικό Ωκεανό και την Ερυθρά Θάλασσα.
Χωρίς υπερβολές ή δραματοποιήσεις, τις τελευταίες τέσσερις ημέρες οι Σαουδάραβες και οι σύμμαχοι τους έχασαν όλα όσα είχαν συσσωρεύσει στον πόλεμο της Υεμένης από το 2015. Χρόνια νωρίτερα, οι Χούθι (ή Ανσάρ Αλλάχ) ήταν μια ομάδα ανταρτών συγκεντρωμένη κυρίως στη Σαάντα και την βόρεια Υεμένη και διεξήγαγαν αρκετούς πολέμους εναντίον του στρατού της Υεμένης υπό τον Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ. Το καθεστώς του Σαλέχ χρησιμοποίησε τον πόλεμό του εναντίον των Χούθι για να κερδίσει υποστήριξη από τις ΗΠΑ και την Σαουδική Αραβία.
Αλλά μετά τη λεγόμενη Αραβική Άνοιξη και την κατάρρευση του παλιού πολιτικού συστήματος στην Υεμένη, όλα άλλαξαν γρήγορα. Σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, οι Χούθι κατάφεραν να προχωρήσουν νότια από τη Σαάντα, στην συνέχεια να κατακτήσουν την Σαναά το 2014 και αργότερα να συνεχίσουν την προέλασή τους μέχρι των προαστίων της σημαντικής πόλης Άντεν. Η Σαουδική Αραβία παρενέβη ακριβώς σε αυτό το σημείο, καθώς ο έλεγχος του Άντεν από τους Χούθι θα σήμαινε ότι θα ήταν στα πρόθυρα του ελέγχου του μεγαλύτερου μέρους της Υεμένης, συμπεριλαμβανομένων των λιμανιών και των στρατηγικών περιοχών που εκτείνονται στην Ερυθρά Θάλασσα, το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ και τον Κόλπο του Άντεν.
Αρχικά, η επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας ήταν πράγματι επιτυχής στο να κρατήσει τις δυνάμεις των Χούθι μακριά από το Άντεν. Στην συνέχεια, τα στρατεύματα που υποστηρίχθηκαν από την Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους της ανακατέλαβαν τμήματα της νότιας και της δυτικής ακτής. Μετά από αυτό, τα μέτωπα σταθεροποιήθηκαν και η Υεμένη ενεπλάκη σε έναν μακρύ πόλεμο φθοράς.
Αλλά σε πάνω από δέκα χρόνια πολέμου, με όλα τα χρήματα, τα μαχητικά αεροσκάφη, τα όπλα και την πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη που διέθεταν η Σαουδική Αραβία, τα Εμιράτα και οι σύμμαχοί τους, δεν μπορούσαν να καταλάβουν την Σαναά, να καταστρέψουν τους Χούθι και να ανακαταλάβουν τα περισσότερα από τα εδάφη που ήλεγχαν. Το πιο σημαντικό πράγμα που πέτυχαν στην πραγματικότητα ήταν ο έλεγχος της δυτικής ακτής νότια της Χοντέιντα μέχρι της αλ-Μούκα, το Ντουμπάαμπ, το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ και τις γύρω περιοχές και νησιά. Αυτή η περιοχή ήταν πρακτικά το πιο σημαντικό πράγμα που η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της είχαν συγκεντρώσει στρατιωτικά στην δυτική Υεμένη σε δέκα ολόκληρα χρόνια πολέμου.
Και τι συνέβη τώρα: Οι Χούθι χρειάστηκαν μόνο μερικές μέρες για να τα ανακτήσουν λίγο πολύ όλα αυτά. Σε περίπου μια εβδομάδα έντονων χερσαίων επιθέσεων, το μέτωπο που η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της χρειάστηκαν χρόνια για να οικοδομήσουν και να εξασφαλίσουν κατέρρευσε. Και αυτό είναι μια πραγματική καταστροφή για την Σαουδική Αραβία.
Για να καταλάβουμε γιατί, πρέπει να κατανοήσουμε την σημασία της ίδιας της δυτικής ακτής.
Μία από τις σημαντικότερες πόλεις της Υεμένης που παρέμεινε εκτός του ελέγχου των Χούθι τα τελευταία χρόνια ήταν η αλ-Μούκα, όχι μόνο επειδή είναι μια παράκτια πόλη, αλλά επειδή φιλοξενεί ένα σημαντικό λιμάνι και αποτελεί την κύρια διαδρομή προς το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ.
Τα προηγούμενα χρόνια, οι Χούθι ήλεγχαν το λιμάνι της Χοντέιντα και μια οριοθετημένη παράκτια λωρίδα στα βόρεια, και από αυτήν την περιοχή διεξήγαγαν τους περισσότερους ναυτικούς σχηματισμούς τους εναντίον πλοίων που συνδέονται με το Ισραήλ, κατά την διάρκεια του πολέμου στην Γάζα από το 2023. Στην συνέχεια από εκεί διεξήγαγαν άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και τον υποστηρικτικό νατοϊκό στόλο στην Ερυθρά Θάλασσα. Λειτουργούσαν όμως από μια σχετικά περιορισμένη γεωγραφική θέση, καθώς έπρεπε να χρησιμοποιήσουν βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, πυραύλους cruise, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ναυτικά όπλα για να φτάσουν σε πλοία στον νότο ή κοντά στο Μπαμπ αλ-Μαντάμπ.
Παρόλα αυτά, απέδειξαν ότι είναι ικανοί να διαταράξουν την ναυτιλία και να αναγκάσουν τις μεγάλες εταιρείες πετρελαιοφόρων να αλλάξουν τα δρομολόγιά τους. Ωστόσο, η επιβολή ενός πιο ολοκληρωμένου καθεστώτος αποκλεισμού, ειδικά κατά των πετρελαιοφόρων της Σαουδικής Αραβίας, ήταν πιο δύσκολη όσο η αλ-Μούκα, σημαντικά τμήματα της δυτικής ακτής και το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ παρέμεναν εκτός ελέγχου. Ο λόγος είναι ότι η Σαουδική Αραβία είναι σε θέση να διακινεί αποτελεσματικά πετρέλαιο μέσω των δικών της δεξαμενόπλοιων, τα οποία δεν ενδιαφέρονται πολύ για τις τιμές της θαλάσσιας ασφάλισης.
Και αυτό ακριβώς έχει αλλάξει τώρα. Τώρα οι Χούθι έχουν σταθερό έλεγχο της δυτικής ακτής της Υεμένης και των πυλών του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, συμπεριλαμβανομένου της νήσου Περίμ, αυξάνοντας την ικανότητά τους να παρακολουθούν την ναυτιλία, απειλώντας πλοία και πετρελαιοφόρα σε πολύ υψηλότερο επίπεδο από ό,τι ήταν σε θέση να το κάνουν από το 2023.
Αυτό δείχνει τον κίνδυνο αυτού που συμβαίνει τώρα στην Σαουδική Αραβία, η οποία μέχρι στιγμής ήταν σε θέση να διακινεί μεγάλο μέρος του πετρελαίου της μέσω των Στενών του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ παρά τον αποκλεισμό του Περσικού Κόλπου, αυτό πλέον δεν θα είναι σε θέση να το κάνει.
Το ερώτημα είναι αν οι ΗΠΑ θα επέμβουν στην Υεμένη, καθώς η κατάσταση που διαμορφώνεται είναι εξαιρετικά επωφελής για το Ιράν. Μπορούν όμως οι ΗΠΑ να αντέξουν και δεύτερο μέτωπο στην περιοχή της Αραβικής Χερσονήσου; Η ανεπιτυχής επέμβαση τους στο Ιράν δεν προϊδεάζει για κάτι τέτοιο.
