ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΘΕΜΕΛΙΑ – Μέρος 2
«Η άνιση πάλη μεταξύ πνευματικών αξιών και υλισμού οδηγεί σε χάος και απόγνωση», Ελευθέριος Χ. Μαμούνας1, ιδρυτής της «Διεθνούς Εταιρείας Ομηρικών Σπουδών».
Όλο και περισσότερο, οι νέοι περιορίζουν τα ιδανικά τους σε αμφίβολες και εξευτελιστικές απολαύσεις. Αυτή η απόκλιση απεικονίζεται ξεκάθαρα στα ομηρικά γραπτά. Ο πρώτος στίχος της Ιλιάδας δεν ξεκινά με τη λέξη «οργή»; Ο Όμηρος υπήρξε μάρτυρας των αδυναμιών των ανθρώπων. Διατηρώντας το έργο του ζωντανό, καταλαβαίνουμε επίσης πώς να υπερασπιστούμε τις αξίες του δικού μας πολιτισμού.
15.693 στίχοι + 12.110 στίχοι: η Ιλιάδα και η Οδύσσεια. Κάτι παραπάνω από ένα αριστούργημα. Ένα από τα αρχαιότερα μνημεία της δυτικής λογοτεχνίας. Όχι ένας θρύλος, αλλά ένας μύθος κεντημένος πάνω σε μια πραγματικότητα. Κανένας συγγραφέας από την Αρχαιότητα δεν αμφισβήτησε ποτέ την πραγματικότητα του Τρωικού Πολέμου. Ο ίδιος ο Πλάτων, που απέρριψε την «ηθική» του Ομήρου, δεν αμφισβητεί το ίδιο το γεγονός. Άλλωστε, απαντάται και σε άλλα κείμενα (των οποίων υπάρχει προηγούμενη αναφορά που αποδίδεται λανθασμένα στον Δίκτυ τον Κρητικό). [ Σ.τ.μ :Ο Δίκτυς ο Κρής, εκ της Κνωσού, ήταν ένας θρυλικός σύντροφος του Ιδομενέα κατά τη διάρκεια του Τρωικού Πολέμου και ο υποτιθέμενος συγγραφέας ενός ημερολογίου των γεγονότων του, που ανέπτυξε μερικά από τα ίδια υλικά που επεξεργάστηκε ο Όμηρος για την Ιλιάδα]. «Το ίδιο το γεγονός», σημειώνει ο Jean Bérard 2 στον πρόλογό του στην έκδοση Pleiade (εκδ. Οίκος Gallimard, 1961), «ότι στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, τα ασυνήθιστα επεισόδια των δύο ποιημάτων αναφέρονται με απλούς υπαινιγμούς είναι σημαντικό : υπονοεί ότι αυτός ο θρύλος ήταν γνωστός τόσο στον ποιητή όσο και σε όλους εκείνους στους οποίους απευθυνόταν ο ίδιος».
Η ημερομηνία της εισβολής και της πυρπόλησης της Τροίας είναι ακόμα αβέβαιη. Γενικά ανάγεται στο −1270, τον δέκατο τρίτο αιώνα π.Χ. Το 1870, στον τύμβο του Χισαρλίκ (Ανατολία), ο Γερμανός αρχαιολόγος Σλήμαν βρήκε τα ερείπια της πόλης του βασιλιά Πριάμου. Ο κόσμος του Ομήρου είναι ο μυκηναϊκός κόσμος που μας έχουν αποκαταστήσει οι μελετητές. Οι Ατρείδες και το Χρυσόμαλλο Δέρας. Η ίδρυση της Ρόδου και η καταστροφή της Θήβας. Ο Αχιλλέας και ο Πάτροκλος, η Ελένη και ο Πάρις. Το έγκλημα του Αίγισθου και της Κλυταιμνήστρας. Αυτό το σύμπαν καταστράφηκε γύρω στο 1200 π.Χ. Μετά τον Τρωικό πόλεμο, μας λέει ο Όμηρος, οι απόγονοι του Ηρακλή, επικεφαλής των Δωριέων, εγκαταστάθηκαν στην Πελοπόννησο. Έτσι, με την «επιστροφή των Ηρακλειδών», η εποχή των αρχαίων ηρώων έφτασε στο τέλος της.
Λόγω ουσιαστικά ιδεολογικών κινήτρων, ορισμένοι συγγραφείς προσπάθησαν να αρνηθούν την ταυτότητα του ομηρικού κόσμου και του μυκηναϊκού πολιτισμού. Ο Moses Israel Finley3, ακολουθούμενος από τον Pierre Vidal – Naquet4, δεν παρέλειψε ποτέ να τοποθετεί το όνομα του Ομήρου σε εισαγωγικά και να διασφαλίζει ότι η αρχαία ελληνική κοινωνία «ανακαλεί αδιαμφισβήτητα τις άλλες κοινωνίες της ίδιας εποχής από την Εγγύς Ανατολή» («Le monde d’Ulysse», εκδόσεις Maspéro, 1969). Ο Jean Bérard απαντά: «Δεν μπορεί πλέον να αμφισβητηθεί ότι η Εποχή των Ηρώων, στην οποία αναφέρονται οι επικοί θρύλοι της Ελλάδας, απαντά στις αρχαιολογικές πραγματικότητες της μυκηναϊκής εποχής που μας αποκάλυψαν οι ανασκαφές».
Τα Ιερά Βιβλία της Αρχαίας Ελλάδας
Από τον Τρωικό πόλεμο, που διήρκεσε δέκα χρόνια, ο Όμηρος διατηρεί μόνο δύο σύντομα επεισόδια: την διαμάχη του Αχιλλέα και του Αγαμέμνονα και αυτό που ακολουθεί. Και την μακρά περιπλάνηση του πονηρού Οδυσσέα μετά την λεηλασία του Ιλίου. Υποδειγματικά πεπρωμένα. Ο Οδυσσέας ζει μέχρι τα βαθιά γεράματα και φτάνει στο τέλος του μετά από ένα μακρύ ταξίδι. Ο Αχιλλέας έχει τη σύντομη ύπαρξη των ηρώων. (Δεν μπορεί κανείς να έχει, ταυτόχρονα, και αντοχή και ένταση). Για τον ένα, περιπέτεια και αγάπη. Για τον άλλο πόλεμος και φιλία. Η αλεπού και το λιοντάρι.
Η τεχνική της σύνθεσης είναι υπερσύγχρονη. Το πρώτο τραγούδι της Ιλιάδας ξεκινά όταν ο πόλεμος φθάνει στο τέλος του. Η Οδύσσεια παίρνει τον Οδυσσέα από την αναχώρησή του από την Καλυψώ, όπου έμεινε για επτά χρόνια. Μόνο σε ένα δευτερεύον επεισόδιο ο αναγνώστης καλείται να «επιστρέψει». Ο Όμηρος επινοεί την αναδρομή.
Ο ποιητής τραγουδά για τα κατορθώματα, και πάνω απ’ όλα για τα κατορθώματα του πολέμου. Αλλά η σύγκρουση των όπλων δεν αποκλείει την ψυχολογική ανάλυση, ούτε τα συναισθηματικά ύψη. Τα πιο σκληρά έθιμα είναι και τα λιγότερο ωμά. «Η αχαϊκή κοινωνία της ηρωικής εποχής, όσο κι αν φαίνεται στα σύγχρονα μάτια μας, δεν είναι σε καμία περίπτωση μια πρωτόγονη κοινωνία. Η λαμπρότητα του υλικού πολιτισμού και της τέχνης, όπως μαρτυρούν αξιοσημείωτα τα σκαλιστά χρυσά κύπελλα από το Βαφειό ή τα Δενδρά, συνδέονται ήδη με μια μεγάλη ηθική τελειοποίηση». (Jean Bérard).
Πλήθος εικόνων: «Στην καρδιά της υπαίθρου, όπου κανείς είναι χωρίς γείτονες, η πυροσφραγίδα είναι κρυμμένη κάτω από στάχτη και χόβολη για να συντηρηθεί ο σπόρος της φωτιάς, ώστε να μην χρειάζεται να τον αναζητήσει αλλού: έτσι ήταν κρυμμένος ο Οδυσσέας κάτω από τα φύλλα του». Κάποιες σταθερές εμφανίζονται στην Ιλιάδα: η αίσθηση της τιμής, η χαρά της ζωής, η γεύση για την επιβεβαίωση, οι ανδρικές αξίες, η αγάπη για τη φιλία. Η κοινωνία των θεών αντικατοπτρίζει αυτές των ανθρώπων, με τις ίδιες ιδιότητες και ελλείψεις. Ο Όμηρος, που τα συνέλαβε σύμφωνα με την εικόνα του, τα απεικονίζει με μιαν «αδιαφορία» που θα σκανδάλιζε τον Πλάτωνα. «Οι θεοί του Ομήρου δεν είναι αγνά πνεύματα», γράφει ο καθηγητής Albert Severyns5 από το Πανεπιστήμιο της Λιέγης. «Δεδομένης μιας λογικής μορφής συγκρίσιμης με αυτή του ανθρώπου, συμπεριφέρονται όπως οι θνητοί σε μια γήινη κοινωνία» («Les dieux d’Homère». «Presses Universitaires de France» – PUF, 1966). Αυτοί δεν είναι ζηλιάρηδες ή αυστηροί θεοί. Είναι θεοί που γελούν.
Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο η Ιλιάδα και η Οδύσσεια ήταν πραγματικά, με τους όρους του Flacelière, τα «ιερά βιβλία της Ελλάδας». Για τους Έλληνες της Αρχαιότητας, ο Όμηρος ήταν «ο Ποιητής». Ήταν μοναδικός. Ήταν όμως και κάτι περισσότερο: πηγή γνώσης του παλαιού ελληνικού πνεύματος στην αγνότητά του, κύριος κάθε σοφίας, φύλακας των παραδόσεων. Στην Αθήνα, ο Σόλων και ο Πεισίστρατος έκαναν το έργο του λειτουργεία και σχολικό βιβλίο. Κάθε τέσσερα χρόνια, με αφορμή τα Μεγάλα Παναθήναια, τα δύο ποιήματα διαβάζονταν από άκρη σε άκρη. «Ίσως ξεχνάμε», γράφει ο Flacelière, «ότι η ικανότητα του αρχαίου κοινού ήταν πολύ ισχυρότερη από τη δική μας. Μόνο στους δραματικούς αγώνες των Μεγάλων Διονυσίων, που γίνονταν στην Αθήνα, οι θεατές άκουγαν πιθανώς γύρω στους δεκαοχτώ χιλιάδες στίχους σε τρεις συνεχόμενες ημέρες. Οι είκοσι οκτώ χιλιάδες στίχοι της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, χωρίς λυρικό διαχωρισμό ή χορωδιακές εξελίξεις, θα μπορούσαν να απαγγελθούν με αυτόν τον ρυθμό σε τέσσερις ημέρες». Μετά την ομηρική περίοδο, οι βάρδοι διασκορπίστηκαν στα νησιά και στις ακτές της Ιωνίας, εξασφάλισαν τη διάδοση της Ιλιάδας και της Οδύσσειας και συνέθεσαν νέα ποιήματα. Αυτοί είναι οι Ομηρίδες. Σε αυτούς οφείλουμε μια σειρά απολογισμών που αποτελούν τον Επικό Κύκλο. Στον ελληνικό κόσμο δεν παρείχαν μόνο τα κείμενα, αλλά και τους ραψωδούς ή απαγγέλοντες.
Στους πρώτους αιώνες της εποχής μας, η παρακμή του αρχαίου πολιτισμού οδήγησε στην έκλειψη των ομηρικών σπουδών. Αυτές θα αναβιώσουν μόλις τον δέκατο αιώνα, στην Κωνσταντινούπολη. Τον δέκατο τέταρτο αιώνα, άκμασαν ξανά στην Ευρώπη. Ο πρώτος έντυπος «Όμηρος» εμφανίστηκε στη Φλωρεντία το 1488. Η Αναγέννηση, και στη συνέχεια ο Διαφωτισμός, εμπνεύσθηκαν το καθένα με τη σειρά του. Οι επεξηγήσεις και οι κριτικές πολλαπλασιάστηκαν. Τον εικοστό αιώνα, τα αγγλοσαξονικά και γερμανικά πανεπιστήμια ανταγωνίζονταν γιά το ζήτημα σε γνώσεις και ικανότητες.
Έχουν εκδοθεί για τον Όμηρο σχεδόν τόσα βιβλία όσα και για τον Γκαίτε και τον Σαίξπηρ, την Ατλαντίδα και τις πυραμίδες της Αιγύπτου. Στη Γαλλία, ο Victor Bérard 6 έχει προσπαθήσει να ανακτήσει τη γεωγραφία των Αχαιών («Les navigations d’Ulysse», 1927–30). Ο Emile Mireaux 7 («Les poèmes homériques et l’histoire grecque». Ο Albin Michel 8, (1948–49) έχει αναζητήσει το μυστικό του Ομήρου στους «αποικιακούς ανταγωνισμούς» και στο εμπόριο κασσίτερου. Ο Charles Autran 9 («Homère et les origines sacerdotales de l’épopée grecque» εκδόσεις Denoël, 1939–43), που απεικονίζει τις μυστηριώδεις κάστες των Ελλήνων ιερέων, έχει δει στον Τρωικό πόλεμο μια «πράξη εξαγνισμού» που προορίζεται να εξαλείψει μιαν «απεχθή ασέβεια».
Όλη η Αρχαιότητα απέδωσε την Ιλιάδα και την Οδύσσεια στον ίδιο συγγραφέα. Οι «αναλυτές» ήσαν πιο δύσπιστοι. Μας έχουν δώσει ευφυείς θεωρίες που σκιαγραφούν τα αβέβαια περιγράμματα ενός «Ομήρου στον πληθυντικό». Αλλά οι περισσότεροι από τους Ομηριστές έχουν επιστρέψει στην υπερκριτική, που ήταν δημοφιλής τον περασμένο αιώνα μεταξύ των Αγγλοσαξώνων και των Γερμανών. Από το 1930, ο Victor Bérard έγραφε: «Σήμερα κάποιος θεωρείται ο τελευταίος των αδαών αν τολμήσει να αμφισβητήσει την ιδέα ότι η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, από τον πρώτο τους στίχο μέχρι τον τελευταίο τους, συντέθηκαν από τον τυφλό ποιητή» («La resurrection d’Homère». Grasset, 1930).
Ίσως δεν ήταν τυφλός, ο Όμηρος. Σύμφωνα με τους Αρχαίους, η «υλική» τύφλωση συνδέθηκε συχνά με την «πνευματική» διόραση, με το προφητικό χάρισμα και με τη μαντεία. Στο μύθο, ο Οιδίποδας απέκτησε το χάρισμα της προφητείας τη στιγμή που τρύπησε τα μάτια του. Ο Georges Dumézil έχει σημειώσει άλλα παραδείγματα «προκριτικών ακρωτηριασμών»: Ο Όντιν 10 και ο Οράτιος Κόκλης (Horatius Cocles)11, Ο Τυρ 12 και ο Μούκιος Σκαιβόλα (Mucius Scaevola) 13, κ.λπ. «Ο μεγαλύτερος των ποιητών πρέπει επομένως να είναι τυφλός», γράφει ο Robert Flacelière 14, «αλλά στην πραγματικότητα, δεν ξέρουμε αν ήταν». Αν πιστεύσουμε τον Ηρόδοτο, ο Όμηρος έζησε γύρω στο 850 π.Χ. Πιθανόν να συνέθεσε άλλα, δευτερεύοντα έργα, όπως ο Ύμνος στον Απόλλωνα για τον οποίο μίλησε ο Θουκυδίδης.
Επτά πόλεις διεκδικούν την τιμή ότι γέννησαν τον ποιητή. Το νησί της Χίου, στην Ιωνία, που αναφέρεται από τον Πίνδαρο και τον Σιμωνίδη από την Αμοργό, φαίνεται πως είναι το καλύτερο «τοποθετημένο» γι΄αυτήν την τιμή. Ο τόπος φημίζεται για το τοπίο και την ομορφιά του. Οφείλει το όνομά του στη Χιώνη, θυγατέρα ενός από τους πρώτους βασιλιάδες που δεσμεύθηκε να παντρευτεί τον Ωρίωνα μόλις αποδιώξει από την χώρα τα φίδια που την μόλυναν. Ο Όμηρος, είπε ο Ηρόδοτος, θα έζησε στο χωριό Πύτις, που σήμερα ονομάζεται Πιτυός. Εκεί εργάστηκε για πολύ καιρό ένα σώμα Ομηρίδων (με γνωστότερο τον Κύνεθο της Χίου). Εδώ βλέπουμε τις «ελιές του κυρίου» και πίνουμε ένα αιωνόβιο κρασί, το «νέκταρ του Ομήρου»! Στο Μουσείο της Χίου βρίσκει κανείς το κεφάλι του Ομήρου που ανακάλυψε ο αρχαιολόγος Άντερσον15, τον ομηρικό επιτάφιο που ανακάλυψε ο καθηγητής Κοντολέων16 – και ο φιλόλογος Στεφάνου17, καθώς και διάφορα άλλα κατάλοιπα από την Αρχαιότητα.
Προσκύνημα στη Χίο
Σε μια τοποθεσία κοντά στη Χίο βρίσκεται η «Ομήρου πέτρα» (ή Δασκαλόπετρα), μια πρώην λατρευτική τοποθεσία κοντά σε μια βραχώδη κόγχη. Η παράδοση έλεγε ότι ο Όμηρος διάβαζε δημόσια την Ιλιάδα και την Οδύσσεια εδώ. Το 1960, σε ένα ταξίδι εδώ, ο Ελευθέριος Κ. Μαμούνας εμπνεύστηκε τη δημιουργία ενός οργανωμένου κινήματος για τη μελέτη της ομηρικής «φιλοσοφίας». Έτσι γεννήθηκε η Διεθνής Εταιρεία Ομηρικών Σπουδών. «Οραματίζεται σήμερα», γράφει ο Marc Michel στο περιοδικό «Europe Sud-Est»18 (Αθήνα), να «μεταμορφώσει το ειρηνικό νησί της Χίου σε ένα μεσογειακό Stratford-upon-Avon (την γενέτειρα του Σαίξπηρ)».
Εκτός από τον Μαμούνα, η Πολιτιστική Επιτροπή 19 αποτελείται από πολυάριθμους καταξιωμένους ελληνιστές : Τους καθηγητές François Chamoux (Γαλλία), Hugh Lloyd-Jones (Μ. Βρετανία), Erick Havelock (Ηνωμένες Πολιτείες), Reinhold Merkelbach (Γερμανία), Θησέα Τζαννετάτο και τον Ανδρέα Ποταμιάνο (Ελλάδα). Η Γαλλική Επιτροπή, υπό την προεδρία του Chamoux, περιλαμβάνει επίσης τον καθηγητή Edouard Delebecque, από την Aix-en-Provence.
Στο Λονδίνο, μια ισχυρή ένωση πλοιοκτητών από τη Χίο αποφάσισε να χρηματοδοτήσει την κατασκευή ενός υπαίθριου θεάτρου και ενός «Ομηρικού Κέντρου». Έτσι, Χίος θα γίνει έτσι τόπος διεθνούς συγκέντρωσης και κέντρο προσκυνήματος για τους πνευματικούς γιους όσων πέθαναν στην πολιορκία της Τροίας.
* Διεθνής Εταιρεία Ομηρικών Σπουδών: Κανάρη 8, Αθήνα.
** Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Άγγλος συγγραφέας Samuel Butler 20 («On the Trapanese Origin of the Odyssey»-«Για την Τραπανέζικη (από το Τράπανι) Προέλευση της Οδύσσειας», 1893 – «The Authoress of the Odyssey» – «Η Συγγραφέας της Οδύσσειας», 1897) είχε προωθήσει την ιδέα ότι διάφοροι συγγραφείς ήταν υπεύθυνοι για την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, καθώς και ότι η αληθινή συγγραφέας της Οδύσσειας, ήταν από μια νέα γυναίκα με καταγωγή από το Τράπανι της Σικελίας. Αυτή η υπόθεση έχει επαναληφθεί από έναν σύγχρονο μαθητή του Butler, τον Raymond Ruyer 21, στο «Homère au féminin ou La jeune femme auteur de l’ Odyssée» -« Όμηρος στο θηλυκό ή Η νεαρή γυναίκα συγγραφέας της Οδύσσειας» (Copernic, 1977).
Στο ιστορικό υπόβαθρο της Οδύσσειας, συνεχίζουν να προωθούνται οι πιο τολμηρές θεωρίες. Στις αρχές του 1977, ο καθηγητής της αρχαιογεωδαισίας του Πανεπιστημίου του Έσσεν Karl Bartholomäus 22 είχε προτείνει ένα νέο δρομολόγιο των περιπλανήσεων του Οδυσσέα. Η Χάρυβδη και η Σκύλλα αντιστοιχούν στα ερείπια του Γιβραλτάρ. Το νησί της Θρινακίας στην Τενερίφη και η Ωγυγία, η πατρίδα της Καλυψούς, σε ένα από τα νησιά των Αζορών. Ως προς το νησί των Φαιάκων, ταυτίζεται με την Ελιγολάνδη (η οποία συνδέεται με μιαν από τις υποθέσεις του Jürgen Spanuth 23). Η Διεθνής Εταιρεία Ομηρικών Σπουδών διοργάνωσε συμπόσιο από τις 18–19 Οκτωβρίου 1976 στο Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας, στο οποίο συμμετείχαν αρκετοί Έλληνες και Αιγύπτιοι ελληνιστές.
Alain de Benoist
ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ – ΑΝΑΦΟΡΕΣ
1. Ο Ελευθέριος Μαμούνας υπήρξε ένας εξαιρετικά δραστήριος, παθιασμένος οραματιστής, ο οποίος κατάφερε τις δεκαετίες του 1970 και 1980 να στρέψει τα βλέμματα της παγκόσμιας κλασικής φιλολογίας στην Ελλάδα. Το έργο του καταγράφηκε κυρίως σε ξενόγλωσσα ακαδημαϊκά έντυπα της εποχής (γαλλικά, κροατικά, αγγλικά).Η πορεία του Ελευθέριου Μαμούνα και η προσφορά του στις ομηρικές σπουδές συνοψίζεται στα εξής:
Α. Η ίδρυση της «Διεθνούς Ομηρικής Εταιρείας» (1969–1981)-Σύμφωνα με αρχειακές πηγές, η ιδέα γεννήθηκε το 1960 κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής του στην περίφημη «Πέτρα του Ομήρου» (Δασκαλόπετρα) στη Χίο. Ο Μαμούνας οραματίστηκε ένα παγκόσμιο κίνημα που θα ένωνε τους ανθρώπους του πνεύματος γύρω από το ομηρικό έργο.Ίδρυσε τη «Διεθνή Εταιρεία Ομηρικών Σπουδών» (International Society of Homeric Studies / Société Homérique Internationale), η οποία διοργάνωνε ετήσια διεθνή συμπόσια στην Ελλάδα από το 1969 έως το 1981.
Β. Η συνεργασία με την Παγκόσμια Ακαδημαϊκή Ελίτ-Ο Μαμούνας δεν ήταν ένας απομονωμένος ερευνητής· είχε την ικανότητα να κινητοποιεί τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας κλασικής φιλολογίας. Πρόεδρος της Εταιρείας του διατέλεσε ο κορυφαίος Βρετανός ελληνιστής και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Sir Hugh Lloyd-Jones.Η «Πολιτιστική Επιτροπή» που είχε συγκροτήσει ο Μαμούνας περιλάμβανε μερικούς από τους σημαντικότερους μελετητές του κόσμου, όπως τον François Chamoux (Γαλλία), τον Francisco Adrados (Ισπανία) και τον Reinhold Merkelbach (Γερμανία).
Γ. Το Διεθνές Συμπόσιο της Χίου: Στα αρχεία διεθνών οργανισμών (όπως της Union of International Associations) και σε φωτογραφικά αρχεία ακαδημαϊκών, όπως του Αμερικανού Ιησουίτη ιερέα και κλασσικού φιλολόγου Raymond Victor Schoder (1916-1987), καταγράφεται το μεγάλο Διεθνές Συμπόσιο για τον Όμηρο με θέμα «Όμηρος: Τα Έπη και οι Αρχαιολογικές Τοποθεσίες».
Ο εξαιρετικά επιτήδειος Μαμούνας έφερε δεκάδες ξένους καθηγητές και φοιτητές στη Χίο (το 1972 και το 1978) για σεμινάρια επάνω στην ίδια την Πέτρα του Ομήρου. Μάλιστα, όπως αναφέρει ο Alain de Benoist, ο Μαμούνας είχε καταφέρει τότε να πείσει την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών να χρηματοδοτήσει την κατασκευή ενός ανοικτού θεάτρου στη Χίο, προκειμένου να φιλοξενεί αυτές τις παγκόσμιες συναντήσεις κάθε τέσσερα χρόνια.
Το «Διεθνές Ομηρικό Συμπόσιο» της Χίου («International Symposium on Homer») Το μεγάλο συνέδριο που έμεινε στην ιστορία και στο οποίο αναφέρεται εμμέσως το βιβλίο του Alain de Benoist είχε τον επίσημο τίτλο: «Homer: The Epics and the Archaeological Sites» – «Όμηρος: Τα Έπη και οι Αρχαιολογικές Τοποθεσίες». Ο Μαμούνας πίστευε ότι η μελέτη του Ομήρου δεν πρέπει να γίνεται μόνο μέσα σε κλειστές πανεπιστημιακές αίθουσες, αλλά στο φυσικό τους περιβάλλον. Το συμπόσιο συνδύαζε την κλασική φιλολογία με την επιτόπια αρχαιολογική ξενάγηση. Το επίκεντρο των συναντήσεων στη Χίο ήταν η Δασκαλόπετρα (η θρυλική Πέτρα του Ομήρου), όπου σύμφωνα με την παράδοση ο τυφλός ποιητής δίδασκε τα έπη του.
Στα συμπόσια αυτά συμμετείχαν αντιπρόσωποι και σύνεδροι από τουλάχιστον 8 διαφορετικές χώρες (κυρίως Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία και ΗΠΑ), αριθμός εντυπωσιακός για τα δεδομένα της εποχής και την επαρχιακή Χίο των 70s. Αν και τα πλήρη, αυτοτελή «Minutes» (Πρακτικά) των συνεδρίων δεν εκδόθηκαν ποτέ σε έναν ενιαίο εμπορικό εκδοτικό τόμο ευρείας κυκλοφορίας (κάτι που εξηγεί γιατί είναι σπάνια σήμερα), οι ομιλίες και οι παρεμβάσεις του αποτυπώθηκαν σε επιμέρους επιστημονικά έντυπα και πρακτικά πολιτιστικών συλλόγων.
Ο ίδιος ο Ελευθέριος Μαμούνας άνοιγε συχνά τις συνεδριάσεις με εισηγήσεις που είχαν ως κεντρικό θέμα το όραμά του για μια παγκόσμια ομηρική δικτύωση (καταγεγραμμένη εισήγησή του με τίτλο «Διεθνής Ομηρική κίνηση»). Στα συμπόσια που οργάνωνε, η θεματολογία δεν περιοριζόταν στην αρχαιότητα. Προσπαθούσε να δείξει τη συνέχεια του Ελληνισμού. Για παράδειγμα, στις ίδιες εκτελεστικές επιτροπές που ο Γερμανός Karl Bartholomäus ανέλυε τη γεωδαισία της Οδύσσειας, ο Μαμούνας προσκαλούσε κορυφαίους Έλληνες ακαδημαϊκούς:Τον καθηγητή Νεοελληνικής Φιλολογίαςστο Πανεπιστήμιο Αθηνών Καριοφίλη – Κάρολο Μητσάκη για να μιλήσει για τη σχέση του Ομήρου με τη νεοελληνική λογοτεχνία.Τον σπουδαίο μεταφραστή Καθηγητή Κίμωνα Φράιερ (Kimon Friar) – Κίμωνα Καλογερόπουλο, ο οποίος ανέλυε την «Οδύσεια» του Νίκου Καζαντζάκη, που μετέφρασε στην αγγλική. Τον ένθερμο πατριώτη, Καθηγητή Κλασικής Φιλολογίας Θησέα Τζαννετάτο για τη σύνδεση του Ομήρου με το Άγιο Όρος
Στο κεφάλαιο του βιβλίου του για το Ομηρικό Έπος, ο Benoist χρησιμοποιεί τον Ελευθέριο Μαμούνα ως το βασικό παράδειγμα ενός δραστήριου και αποτελεσματικού «θεσμικού φορέα»που επέτρεπε να συζητούνται στο ίδιο τραπέζι όλες οι θεωρίες (από τις πλέον «παραδοσιακές» μέχρι τις πιο «τολμηρές», όπως εκείνη του Γερμανού Καθηγητή Karl Bartholomäus). Ο ειλικρινέστατος και άδολος πατριώτης Μαμούνας επίστευε ότι ο Όμηρος είναι μιά μεγάλη ελληνική εθνική παρακαταθήκη, μια παγκόσμια πολιτιστική γέφυρα και ότι η Ελλάδα έπρεπε να παραμείνει το κέντρο αυτού του διεθνούς διαλόγου.]
2. Jean Bérard. (Ζαν Μπεράρ) Γεννήθηκε το 1908 και πέθανε το 1957, ήταν Γάλλος ιστορικός, ελληνιστής και αρχαιολόγος. Γιος του ελληνιστή Victor Bérard και αδελφός του Armand Bérard, σπούδασε στην περιβόητη École Normale Supérieure και απέκτησε διδακτορικό στην φιλολογία. Μέλος της Γαλλικής Σχολής της Ρώμης από το 1933 έως το 1936 και στη συνέχεια από το 1939 έως το 1940, επισκέφτηκε τις τοποθεσίες της Μεγάλης Ελλάδας και της Βόρειας Αφρικής. Η διατριβή του σχετικά με τον ελληνικό αποικισμό της Ιταλίας και της Σικελίας στην Αρχαιότητα, επανέφερε την έρευνα για τη Μεγάλη Ελλάδα, η οποία σταδιακά επιβεβαίωσε τις απόψεις του.
Με την επιστροφή του στη Γαλλία, διορίστηκε στη Σχολή Γραμμάτων στη Νανσύ και στη συνέχεια αναπληρωτής Καθηγητής στη Σορβόννη. Στη συνέχεια εργάστηκε στη χρονολόγηση του Τρωικού Πολέμου, εφαρμόζοντας ένα πιο ικανοποιητικό χρονολογικό πλαίσιο. Από το 1952 έως το 1955, διηύθυνε ανασκαφές στο νησί της Κύπρου, στη Νέα Πάφο και στο Κτήμα, όπου ανεκάλυψε πολλούς τάφους στη νεκρόπολη του «Ισκεντάρ» [στη νοτιοδυτική ακτή της Κύπρου, στην πόλη της Πάφου. Συγκεκριμένα, η περιοχή των ταφικών μνημείων εκτείνεται ανάμεσα στο παλιό κέντρο (συνοικία Κτήμα / Μούτταλος) και στην περιοχή της Κάτω Πάφου.] από τη 2η χιλιετία έως τον 2ον αιώνα π.Χ. Πέθανε σε τροχαίο ατύχημα τον Ιούλιο του 1957. Το 1966 δημιουργήθηκε στη Νάπολη ένα ερευνητικό κέντρο για τη νότια Ιταλία που φέρει το όνομά του.
3. Moses Israel Finley. (Μόουζες Ίσραελ Φίνλεϋ). Ο Sir Moses Israel Finley – Μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας, (γεν. Finkelstein, 1912 –1986) ήταν Αμερικανο-Βρετανός ακαδημαϊκός και κλασικός μελετητής, Εβραϊκής καταγωγής. Η δίωξή του γιά κομμουνιστική – υπονομευτική δραστηριότητα από την «Υποεπιτροπή της Γερουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών για την Εσωτερική Ασφάλεια» κατά τη δεκαετία του 1950 είχε ως αποτέλεσμα τη μετεγκατάστασή του στην Αγγλία, όπου έγινε Άγγλος πολίτης, κλασικός μελετητής και τελικά δάσκαλος του Κολλεγίου Ντάργουιν του Κέιμπριτζ. Η πιο αξιοσημείωτη δημοσίευσή του είναι η «Αρχαία Οικονομία» (1973), στην οποία υποστήριξε ότι η οικονομία στην αρχαιότητα διέπονταν περισσότερο από το καθεστώς και την πολιτική ιδεολογία παρά από ορθολογικά οικονομικά κίνητρα.
4. Pierre Emmanuel Vidal-Naquet. Ο Πιέρ Εμμανουέλ Βιντάλ – Νακέ (1930–2006) ήταν Γάλλος ιστορικός, σεφαρδίτικης καταγωγής που άρχισε να διδάσκει στην «École des hautes études en sciencess sociale» (EHESS) – «Σχολή Ανωτέρων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών» το 1969. Ο Vidal-Naquet ήταν ειδικός στη μελέτη της Αρχαίας Ελλάδας, αλλά ασχολήθηκε επίσης με την ιστορία του πολέμου και ιδιαίτερα με τον Αλγερινό πόλεμο [(1954–62), κατά τον οποίον αντιτάχθηκε στη χρήση βασανιστηρίων από τον Γαλλικό Στρατό], καθώς και με την εβραϊκή ιστορία. Τον Φεβρουάριο του 1971, συμμετείχε με τον Michel Foucault και τον Jean-Marie Domenach στην ίδρυση της «Groupe d’Information sur les Prisons» (GIP) – «Ομάδας Πληροφοριών Φυλακών», που ήταν ένα από τα πρώτα γαλλικά νέα κοινωνικά κινήματα αλληλεγγύης. Συμμετείχε σε πολλές συζητήσεις για την ιστοριογραφία στις οποίες επέκρινε τον αρνητισμό (ιδιαίτερα του Ολοκαυτώματος) και ήταν υποστηρικτής των ειρηνευτικών προσπαθειών στη Μέση Ανατολή. Μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Vidal-Naquet δεν εγκατέλειψε ποτέ τη λατρεία του για την αρχαιότητα.
5. Albert Severyns. Ήταν (1894–1964) διαπρεπής Βέλγος κλασικός φιλόλογος, παλαιογράφος και καθηγητής πανεπιστημίου, γνωστός παγκοσμίως για το μνημειώδες έργο του επάνω στον Όμηρο και στον Επικό Κύκλο. Υπηρέτησε ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης (Université de Liège) στο Βέλγιο, αφιερώνοντας τη σταδιοδρομία του στην αποκρυπτογράφηση και ανάλυση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.Το σημαντικότερο του έργο ήταν η πολυετής και εξαιρετικά λεπτομερής έρευνα με τίτλο «Recherches sur la Chrestomathie de Proclos». «Έρευνες επί της Χρηστομαθείας του Πρόκλου». Η Χρηστομάθεια του Πρόκλου αποτελεί τη βασικότερη πηγή πληροφοριών που διασώζεται για τα χαμένα έπη του Τρωικού Κύκλου (όπως τα Κύπρια, η Αιθιοπίς και η Ιλίου Πέρσις). Το 1928 δημοσίευσε την διδακτορική του διατριβή : «Le Cycle Épique dans l’École d’Aristarque», εξετάζοντας πώς προσέγγιζαν τα κυκλικά έπη οι Αλεξανδρινοί λόγιοι (όπως ο Αρίσταρχος ο Σαμόθραξ). Για το πρωτοποριακό του έργο γύρω από τον Επικό Κύκλο, τιμήθηκε το 1929 με το πρώτο Βραβείο Théodore Reinach από τη γαλλική «Ένωση Ελληνικών Σπουδών» .Όμως πέρα από τα λογοτεχνικά κείμενα, ασχολήθηκε με την ιστορική και γεωγραφική πραγματικότητα της Εποχής του Χαλκού, εκδίδοντας το έργο «Grèce et Proche-Orient avant Homère» – «Η Ελλάς και η Μέση Ανατολή πριν από τον Όμηρο» (1960).
6. Victor Bérard.Γεννήθηκε το 1864 και πέθανε το 1931, ήταν Γάλλος ελληνιστής, διπλωμάτης και πολιτικός. Είναι περισσότερο γνωστός για τη μετάφραση της Οδύσσειας του Ομήρου, καθώς και για τις προσπάθειές του να αναπλάσει τα ταξίδια του Οδυσσέα.
7. Émile Mireaux. Γεννήθηκε το 1885 και πέθανε το 1969, ήταν Γάλλος διανοούμενος, δημοσιογράφος και πολιτικός. Μπήκε στην École Normale Supérieure. Απέκτησε το διδακτορικό του στην ιστορία και τη γεωγραφία το 1910.
8. Albin-Jules Michel. (1873–1943) ήταν ένας εξέχων Γάλλος εκδότης που ίδρυσε τον οίκο «Éditions Albin Michel» στο Παρίσι το 1902. Γεννημένος στο Bourmont, η πρώιμη ζωή του διαμορφώθηκε από τους οικογενειακούς δεσμούς με τον διάσημο εκδότη Ernest Flammarion. Ο Μισέλ έχτισε μια από τις κορυφαίες ανεξάρτητες εκδοτικές αυτοκρατορίες της Γαλλίας, η οποία παραμένει σημαντικός πολιτιστικός θεσμός μέχρι και σήμερα.
9. Charles Autran. (1879–1952) ήταν διακεκριμένος Γάλλος γλωσσολόγος, ανατολιστής (orientaliste) και ιστορικός των αρχαίων θρησκειών, γνωστός για τις αντισυμβατικές και ιδιαίτερα τολμηρές θεωρίες του σχετικά με τις διασυνδέσεις των αρχαίων πολιτισμών.Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Παρίσι, στην Ανωτάτη Σχολή Πρακτικών Σπουδών (École Pratique des Hautes Études – É.P.H.E.), διετέλεσε υπότροφος ερευνητής στο «Γαλλικό Ινστιτούτο Ανατολικής Αρχαιολογίας του Καΐρου» (IFAO), γεγονός που καθόρισε την πορεία του στην αρχαιολογία και στη μελέτη των πολιτισμών της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Στις αρχές της δεκαετίας του 1920 εργάστηκε ως Καθηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή (Faculté des lettres) του Πανεπιστημίου της Εξ-αν-Προβάνς (Aix-en-Provence). Αργότερα, από το 1926 και έπειτα, εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στο Παρίσι. Αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στην κατανόηση των αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στους λαούς της αρχαιότητας. Ειδικεύτηκε στη σύγκριση γλωσσών και θρησκευτικών παραδόσεων, επιχειρώντας να συνδέσει τον ελληνικό, τον σημιτικό, τον ινδικό και τον μεσοποταμιακό κόσμο.Απεβίωσε το 1952στο Bois-Colombes, κοντά στο Παρίσι.
Ο Autran προκάλεσε έντονες συζητήσεις και δέχθηκε συχνά κριτική από τους συγχρόνους του για την τάση του να αναζητά μακρινές πολιτισμικές συνδέσεις, όπως , Φοίνικες και Δραβίδες: όπου υπεστήριξε τη ρηξικέλευθη θεωρία ότι οι Φοίνικες δεν ήταν σημιτικής καταγωγής, αλλά είχαν δραβιδικές ρίζες και είχαν μεταναστεύσει στην Mεσόγειο από την Κεράλα της Ινδίας. – Ινδικές ρίζες στην Ελλάδα: Προσπάθησε να ερμηνεύσει πολλά αρχαία ελληνικά τοπωνύμια (όπως η Αστυπάλαια) και ονόματα μέσω των ινδικών γλωσσών.-Περσικές ρίζες του Χριστιανισμού: Μία από τις πλέον συζητημένες μελέτες του αφορούσε στην επίδραση των αρχαίων περσικών θρησκευτικών λατρειών (όπως ο Μιθραϊσμός και ο Ζωροαστρισμός) στη διαμόρφωση του πρώιμου Δυτικού Χριστιανισμού.
Σημαντικότερα Έργα του :«Phéniciens» (1920) – Δοκίμιο για την αρχαία ιστορία της Μεσογείου. – «La Grèce et l’Orient ancien» (1924) – Μελέτη για τις σχέσεις της Ελλάδας με την Αρχαία Ανατολή.-«Sumérien et Indo-Européen» (1925) – Γλωσσολογική σύγκριση της Σουμεριακής με τις Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες.-«L’Épopée indoue» (1946) – Μελέτη του εθνογραφικού και θρησκευτικού υπόβαθρου των ινδικών επών-«Homère et les origines sacerdotales de l’épopée grecque» (1938–1943) – Το τρίτομο έργο του για την ιερατική προέλευση των ομηρικών επών, «Ο Όμηρος και οι ιερατικές απαρχές του ελληνικού έπους» είναι ένα πολύτομο, εξειδικευμένο επιστημονικό έργο το οποίο εκδόθηκε στο Παρίσι από τον εκδοτικό οίκο Les Éditions Denoël μεταξύ 1938 και 1943.Το έργο αυτό κυκλοφόρησε σε τρεις τόμους και η παραγωγή του διακόπηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: Τόμος Ι (1938): Εισαγωγή στη θεωρία των ιερατικών απαρχών (168 σελίδες)-Τόμος ΙΙ (1939): Ανάλυση των θρησκευτικών δομών και των ομηρικών κειμένων (317 σελίδες).-Τόμος ΙΙΙ (1943): Ολοκλήρωση της έρευνας για τις επιρροές της Εγγύς Ανατολής (378 σελίδες).Στο βιβλίο αυτό, ο Autran αναπτύσσει μια ρηξικέλευθη για την εποχή της θεωρία σχετικά με τη γέννηση της ομηρικής ποίησης.
Υποστηρίζει ότι το ελληνικό ηρωικό έπος (Ιλιάδα και Οδύσσεια) δεν γεννήθηκε αποκλειστικά από λαϊκούς τροβαδούρους (αοιδούς) ή κοσμικές αυλικές παραδόσεις, αλλά έχει τις ρίζες του σε ιερά κείμενα και λειτουργικά τυπικά αρχαίων ιερατείων. Συνέδεσε την πρώιμη ελληνική θρησκεία και μυθολογία με τους πολιτισμούς της Μικράς Ασίας, της Μεσοποταμίας και των Χετταίων,εξετάζοντας πώς οι παλαιές θρησκευτικές παραδόσεις και οι ύμνοι των ναών μετατράπηκαν σταδιακά σε κοσμική, ηρωική ποίηση.
10. Όντιν θεωρείται ο ανώτατος θεός στην Σκανδιναβική και Τευτονική Θρησκεία και μυθολογία. Είναι υιός της γιγαντίδος Μπέστλα (Bestla) και του Θεού Μπορ (Borr), ο ύπατος των Αιζίρων Θεών (Æsir), του σημαντικότερου κλάδου του βορείου πάνθεου. Ήταν πατέρας αρκετών εξ αυτών και δημιουργός του πρώτου ζεύγους της τωρινής γενεάς ανθρώπων (του Ασκ και της Έμπλα), διαμορφωτής των Εννέα Κόσμων της τευτονικής παραδόσεως από τα λείψανα του γίγαντα Υμίρ (Ymir). Θυσίασε το ένα του μάτι για να αποκτήσει το δώρο της προφητείας και -σύμφωνα με το ισλανδικό έπος Hávamál- κρεμάστηκε πάνω στο «Δένδρο της Ζωής» την ιερή μελιά Υγκντραζίλ (Yggdrasil) και κεντήθηκε στο πλευρό με λόγχη για να κερδίσει σε αντάλλαγμα για λογαριασμό των Θεών και των ανθρώπων τη γνώση των ρούνων και τη δύναμη να προφητεύει το μέλλον. Αναλυτικά: Όταν ο κόσμος και ο ίδιος ήταν νέοι, και ενώ οι Αιζίρ πολεμούσαν ακόμα με τους Βανίρ, ο Όντιν αποζήτησε δύναμη. Έτσι προσφέρθηκε να θυσιάσει το δεξί του μάτι στον Δράκο, φρουρό της αναβλύζουσας Πηγής του Μιμίρ (Mímisbrunnr), ώστε να μπορέσει να πιει από την πηγή. Από τότε έμεινε μονόφθαλμος αλλά και πάνσοφος, ενώ η δύναμη της Πηγής του χαρίζει πανίσχυρη όραση στο μοναδικό του μάτι. Μία άλλη, παρόμοια αλλά πιο επώδυνη θυσία που έκανε ήταν να κρεμαστεί από ένα κλαδί του Παγκόσμιου Δένδρου. Για εννέα ημέρες και εννέα νύκτες τυραννιόταν από τον φρικτό πόνο, μέχρι που με τεράστια προσπάθεια της θέλησής του κατάφερε να διαβάσει τους μαγικούς ρούνους που είχε σκαλίσει στο μπαστούνι του και το οποίο είχε αφήσει στη βάση του Δένδρου (οι ρουνικοί φθόγγοι θεωρούνταν πως διέθεταν υπερφυσικές και μαγικές δυνάμεις). Έτσι ξαναγεννήθηκε αθάνατος και –έχοντας πιει και από την Mímisbrunnr– έγινε αρχηγός όλων των θεών φέρνοντας την ειρήνη στο Άσγκαρντ, καθώς επίσης κατέστη και αιώνιος κοσμικός άρχοντας του πολέμου, της ποίησης, της μαγείας και της σοφίας.
11. Οράτιος Κόκλης – Στη ρωμαϊκή μυθολογία με το όνομα Πούμπλιος Οράτιος Κόκλης (PUBLIUS HORATIUS · COCLES) είναι γνωστός ένας θρυλικός ήρωας της «Ορατίας Γενεάς». Ήταν Ρωμαίος πολεμιστής του 6ου αιώνα π.Χ., που υπεράσπισε μόνος του την πρόσβαση προς τη Σουμπλικεία Γέφυρα στον Τίβερη εναντίον του Πορσήννα (Ετρούσκος βασιλιάς της πόλης Κλύσιο – Κλούζιουμ – Κιούζι), μέχρι που οι δικοί του κατέστρεψαν οριστικά τη γέφυρα. Σύμφωνα με τον Τίτο Λίβιο αρχικά έμειναν δύο ακόμα άνδρες μαζί του όταν οι άλλοι πανικοβλήθηκαν και έφυγαν, ο Τίτος Ερμίνιος και ο Σπούριος Λάρτιος, αλλά τελικά έφυγαν και αυτοί μετά από παράκληση του Ορατίου.)
Κατά τη μάχη αυτήν ο Οράτιος έχασε το ένα του μάτι, γεγονός στο οποίο οφείλει και την επωνυμία «Κόκλης» (Cocles), που σημαίνει «μονόφθαλμος». Μετά την ολοκλήρωση της καταστροφής της γέφυρας, είτε ο Οράτιος κατάφερε να κολυμπήσει στο ποτάμι μέχρι την ασφαλή άλλη όχθη (όπως γράφει ο Λίβιος), είτε δεν το κατόρθωσε και πνίγηκε στον Τίβερη (σύμφωνα με τον Πολύβιο). Προς τιμή του Ορατίου Κόκλη στήθηκε άγαλμα στον ναό του θεού Βουλκάν-του λατινικού Ηφαίστου στη Ρώμη, ενώ ο ίδιος ανταμείφθηκε με όση γη μπορούσε να περικλείσει οργώνοντας με το άροτρό του σε μία ημέρα.
Η διήγηση φέρει επιδράσεις από τους μονόφθαλμους Κύκλωπες της ελληνικής μυθολογίας, από όπου και η σύνδεση με τον θεό Ήφαιστο—Βουλκάν. Η ίδια η λατινική λέξη Cocles ετυμολογείται από την ελληνική «κύκλωψ». Ο Κόκλης είναι ουσιαστικά ένας «ανθρωποποιημένος» Κύκλωπας, βοηθός του σιδηρουργού θεού.
12. Ο Τυρ (Týr) είναι ο θεός του πολέμου και της μάχης στη σκανδιναβική και τευτονική μυθολογία, ο οποίος απεικονίζεται ως μονόχειρας. Ήταν γιος του Όντιν. Το όνομά του σήμαινε «θεός» και προέρχεται από το Πρωτο-Γερμανικό Tiwaz, το οποίο συνεχίζει το Πρωτο-Ινδο-Ευρωπαϊκό Dyeus, (ο αρχικός κύριος κοσμοκράωρ Ινδοευρωπαϊκός θεός), από το οποίο προέρχεται και ο Δίας-Ζευς της Ελληνικής θρησκείας και ο Dyaus Pitar της Βεδικής θρησκείας. Σύμφωνα με τις Έντα (Ποιητική και Πεζή), κάποια στιγμή οι θεοί αποφάσισαν να αλυσοδέσουν τον λύκο Φένρισουλφρ (Fenrisulfr ή Fenris), αλλά το κτήνος έσπαγε όποια αλυσίδα και αν του έβαζαν. Τελικά οι σπουδαίοι τεχνίτες νάνοι έφτιαξαν μια μαγική λουρίδα, την Γκλάϊπνιρ (η «Ανοικτή»), από υλικά όπως «γένια γυναίκας και ρίζες βουνού». Ωστόσο ο Φένριρ υποψιάστηκε την εξαπάτηση των θεών και αρνήθηκε να δεθεί εκτός αν κάποιος εξ αυτών τοποθετούσε το δεξί του χέρι στο στόμα του. Ο Τυρ, γνωστός για το μεγάλο θάρρος του, συμφώνησε και οι υπόλοιποι θεοί έδεσαν τον λύκο. Ο Φένριρ κατάλαβε πως είχε εξαπατηθεί και έκοψε με τα δόντια του το χέρι του θεού. Ο Φένριρ θα μείνει δεμένος μέχρι την ημέρα του Λυκόφωτος των Θεών – Ράγκναροκ. Κατά την διάρκεια της τελικής μάχης του Ράγκναροκ ο Τυρ θα σκοτώσει και θα σκοτωθεί από τον Γκαρμ, τον φύλακα σκύλο του Άδη – Χελχάϊμ.
13. Ο Γάιος Μούκιος Κόρδος, (Gaius Mucius Cordus), περισσότερο γνωστός με το μεταγενέστερο επώνυμό του (cognomen) Σκαιβόλα, (Scaevola), ήταν ένας Ρωμαίος νέος, πιθανώς μυθικός, διάσημος για τη γενναιότητά του.
Το 508 π.Χ., κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ρώμης και Κλουσίου, ο Ετρούσκος βασιλιάς του Κλουσίου Λαρς Πορσήννα πολιόρκησε τη Ρώμη. Ο Γάιος Μούκιος Κόρδος, με την έγκριση της Ρωμαϊκής Συγκλήτου, μπήκε κρυφά στο στρατόπεδο των Ετρούσκων, με σκοπό να δολοφονήσει τον Πορσήννα. Δεδομένου ότι ήταν η ημέρα πληρωμής των στρατιωτών, υπήρχαν δύο παρόμοια ντυμένοι άνθρωποι, ο ένας από τους οποίους ήταν ο βασιλιάς, σε μία υπερυψωμένη εξέδρα, και μιλούσαν στους στρατιώτες. Αυτό έκανε τον Mούκιο να προσδιορίσει εσφαλμένα τον στόχο του, και σκότωσε κατά λάθος τον γραφέα του Πορσήννα. Αφού αιχμαλωτίστηκε, δήλωσε στον Πορσήννα: «Είμαι Ρωμαίος πολίτης, οι άνθρωποι με αποκαλούν Γάιο Μούκιο. Ήρθα εδώ ως εχθρός, για να σκοτώσω τον εχθρό μου, και είμαι έτοιμος να πεθάνω, όσο και να σκοτώσω. Εμείς οι Ρωμαίοι ενεργούμε γενναία, και όταν η αντιξοότητα χτυπάει, υποφέρουμε γενναία». Δήλωσε επίσης ότι ήταν ο πρώτος από τους 300 Ρωμαίους νέους, που προσφέρθηκαν εθελοντικά στο έργο της δολοφονίας του Πορσήννα, με κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους.
Φέρεται να δήλωσε στους Ετρούσκους : «Προσέξτε, για να ξέρετε πόσο φτηνό είναι το σώμα, στους άνδρες που έχουν το μάτι τους στη μεγάλη δόξα» και έβαλε το δεξί του χέρι μέσα σε μία φωτιά που είχε ανάψει για θυσία, όπου το κράτησε εκεί χωρίς να δώσει καμία ένδειξη πόνου, κερδίζοντας έτσι για τον εαυτό του και τους απογόνους του το επώνυμο (cognomen) «Scaevola», που σημαίνει «αριστερόχειρας». Ο Πορσήννα έκπληκτος με τη απερίγραπτη γενναιότητα του νεαρού Ρωμαίου, τον απέλυσε από το στρατόπεδο των Ετρούσκων ελεύθερο να επιστρέψει στη Ρώμη, λέγοντας «Γύρνα πίσω, αφού κάνεις περισσότερο κακό στον εαυτό σου από μένα». Ταυτόχρονα, ο Ετρούσκος βασιλιάς έστειλε και πρέσβεις στη Ρώμη, για να προσφέρουν ειρήνη.
Στον Mούκιο παραχωρήθηκε γεωργική γη στη δεξιά όχθη του Τίβερη, η οποία αργότερα έγινε γνωστή ως «Λιβάδια του Μούκιου» (Mucia Prata).
14. Robert Flacelière (1904–1982) ήταν μελετητής της κλασικής ελληνικής. Από το 1925 έως το 1930 ήταν μέλος της Γαλλικής Σχολής Αθηνών και από το 1932-1948 Καθηγητής της «Σχολής Γραμμάτων» (Φιλολογίας) στο Πανεπιστήμιο της Λυών. Στη συνέχεια διορίστηκε στην Έδρα Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, θέση που κράτησε μέχρι το 1963 όταν διορίστηκε Διευθυντής της «École Normale Supérieure». Κατά τη διάρκεια της φοιτητικής εξέγερσης του Μαΐου του 1968, ο Flacelière οργάνωσε μια αίτηση μελών ΔΕΠ κατά των επαναστατημένων φοιτητών και βρέθηκε στο επίκεντρο μιας έντονης διαμάχης, κρινόμενος με χολερική εχθρότητα από τους Αναρχικούς και Αριστερούς κύκλους.
15. John Kinloch Anderson (1924–2015) ήταν Σκωτσέζος κλασικιστής, αρχαιολόγος και συγγραφέας. Έγραψε πολλά βιβλία για τον αρχαίο ελληνικό τρόπο πολέμου, με ευρεία επιρροή, για την αρχαία ελληνική τέχνη και την πρακτική της ιππασίας και του κυνηγιού στον αρχαίο κόσμο. Δημοσίευσε επίσης δεκάδες άρθρα και κεφάλαια βιβλίων για την αρχαία ιστορία, τη φιλολογία και την αρχαιολογία.
Ο περίφημος, παραδοσιακός «ομηρικός επιτάφιος» —που περιέχει στίχους που περιγράφουν τον θάνατο του Ομήρου, αλλά και τον τάφο του— συνδέεται με το νησί της Ίου και όχι με τη Χίο. Σύμφωνα με αρχαία κείμενα όπως «Ο αγώνας του Ομήρου και του Ησιόδου», ο ποιητής λέγεται ότι πέθανε στην Ίο και μνημονεύθηκε με αυτό ακριβώς το ποίημα.
16. Ο Νικόλαος Κοντολέων γεννήθηκε το 1910 στη Χίο. Χάρη στο κληροδότημα του Σταμάτη Πρωΐου σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1932 έγινε αριστοβάθμιος πτυχιούχος και το 1933 εισήχθη κατοπιν εξετάσεων στην αρχαιολογική υπηρεσία. Μέχρι το 1938 υπηρέτησε στις Κυκλάδες και τότε έλαβε υποτροφία από το Γερμανικό κράτος και σπούδασε στην Κολωνία και στο Μόναχο. Ως επιμελητής και έφορος αρχιοτήτων στις Κυκλάδες και στο Ανατολικό Αιγαίο, συνέβαλε στην οργάνωση αρχαιολογικών μουσείων, όπως στην Τήνο και τη Νάξο. Το 1953 εξελέγη τακτικός εταίρος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, το 1956 τακτικός καθηγητής της Έδρας Αρχαιολογίας Β και δύο φορές κοσμήτορας (1964-1965 και 1974-1975). Το 1967 αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Μονπελιέ.
17. Ο Αντώνιος Στεφάνου, (1904–1992) ήταν φιλόλογος, πραγματική θεμελιώδης μορφή της χιώτικης αρχαιολογίας. Η καριέρα του ορίζεται από τον εθελοντισμό του, έχοντας υπηρετήσει χωρίς μισθό για 25 χρόνια για την προστασία της κληρονομιάς του νησιού. Το 1949, ο Στεφάνου παρενέβη για να καλύψει ένα τεράστιο κενό στην τοπική διαχείριση των αρχαιοτήτων. Το ελληνικό κράτος δεν είχε τους πόρους για να στελεχώσει το νησί, γι’ αυτό ανέλαβε ως άμισθος, προσωρινός επιμελητής (έκτακτος επιμελητής) για τη Χίο. Κράτησε αυτόν τον επίπονο, πρακτικό ρόλο για ένα τέταρτο του αιώνα, γεφυρώνοντας το χάσμα από τα τέλη της δεκαετίας του 1940 μέχρι τη δεκαετία του 1970. Πολύ πριν κατασκευαστεί το σύγχρονο «Αρχαιολογικό Μουσείο Χίου» στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ο Στεφάνου συγκέντρωνε προσωπικά, διάσπαρτες αρχαιότητες από πολίτες, χωράφια και εργοτάξια για να τις σώσει από το να χαθούν ή να πουληθούν στη μαύρη αγορά.
Τα ευρήματα στο Ριζάρι: (Το Ριζάριείναι μια από τις πιο παλιές και γραφικές ιστορικές συνοικίες στην πόλη της Χίου. Βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της πόλης, κοντά στις παλιές φυλακές, και ξεχωρίζει γιατί διατηρεί έντονο παραδοσιακό χαρακτήρα, θυμίζοντας περισσότερο χωριό με μικρά διώροφα σπίτια.) Το 1964, διέσωσε ένα πλήθος ελληνιστικών ειδωλίων από τερακότα (συμπεριλαμβανομένων ευαίσθητων φτερωτών ερωτιδέων και μικρών ανθρωπόμορφων ειδωλίων) από την περιοχή Ριζάρι. Αυτή η κρίσιμη ανακάλυψη απέδειξε την ύπαρξη αρχαίου Ιερού της Αφροδίτης στην πόλη της Χίου. Ξένες Συνεργασίες: Κατά τη δεκαετία του 1950, υπηρέτησε ως κύριος τοπικός σύνδεσμος και παρείχε κρίσιμη υποστήριξη στους Βρετανούς Επιστήμονες της Βρετανικής Σχολής στην Αθήνα κατά τις ιστορικές ανασκαφές τους στο Εμπορείο και στο Άγιο Γάλας [Το Άγιο Γάλα (Άγιο Γάλας κατά το τοπικό ιδίωμα) είναι παραδοσιακός οικισμός του δήμου Χίου]. Βρετανοί αρχαιολόγοι, συμπεριλαμβανομένου του John Boardman, απέδωσαν ρητά τον Στεφάνου στις δημοσιεύσεις τους για την ατελείωτη υπομονή, τη βοήθεια και την τοπική καθοδήγηση του. Διατήρηση της πολυεπίπεδης ιστορίας: Σε αντίθεση με πολλούς από τους συγχρόνους του που εκτιμούσαν μόνο τα κλασικά ελληνικά αντικείμενα, ο Στεφάνου αγωνίστηκε για να προστατεύσει τα ευρήματα κάθε προελεύσεως από όλες τις εποχές. Παρά τον σφοδρό πατριωτισμό και την ελληνοκεντρικότητά του του πιστώνεται ιδιαίτερα με τη διάσωση της γενουατικής-οθωμανικής αρχιτεκτονικής μέσα στο Κάστρο της Χίου, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας του ιστορικού Palazzo και του τάφου του Οθωμανού ναυάρχου Καρά Αλή, σφαγέα των Χίων και καταστροφέα της Χίου κατά την Εθνεγερσία. Επιγραφικό Έργο και Επιστολές- «Ο Σωτήρας της Επιγραφής»: Αλληλέγγυος σε ιστορικές προσωπικότητες όπως ο Γεώργιος Ζολώτας, ο Στεφάνου θεωρείται ένας από τους τρεις μεγάλους σωτήρες των χιακών επιγραφών. Εντόπισε, μετέγραψε και καταλόγισε εκατοντάδες αρχαίες ελληνικές πέτρινες επιγραφές χτισμένες σε σύγχρονους τοίχους αυλών και εκκλησίες των χωριών.-Οι 450 Επιγραφές: Οι επίπονες προσπάθειές του αποτέλεσαν το βασικό σώμα περίπου 450 αρχαίων επιγραφών που σήμερα στεγάζονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χίου.
18.Το «Europe Sud-Est» (πλήρης τίτλος: «Europe Sud-Est: la revue d’Athènes») ήταν μια σημαντική, γαλλόφωνη περιοδική έκδοση πολιτικού, νομικού και πολιτιστικού χαρακτήρα που ιδρύθηκε το 1976 με έδρα την Αθήνα. Το περιοδικό αποτελούσε ένα βήμα διαλόγου για την περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, φιλοξενώντας κείμενα κορυφαίων Ελλήνων διανοουμένων, λογοτεχνών, νομικών και διπλωματών που ήθελαν να επικοινωνήσουν το έργο τους στο διεθνές (και κυρίως το γαλλόφωνο) κοινό. Εκδιδόταν από τις εκδόσεις «Éditions Europe Sud-Est» στην Αθήνα (επί της οδού Αναγνωστοπούλου στο Κολωνάκι). Λόγω της εμβέλειάς του, συχνά αναφέρεται σε βιβλιογραφίες με τον διπλό άξονα «Athens-Paris». Έπαψε το 1979 (με το τεύχος υπ’ αριθμόν 32). Μετά την περίοδο αυτή, η ευρετηρίαση και η κυκλοφορία του περιοδικού σταμάτησαν οριστικά. Ήταν τριμηνιαίο, δηλαδή η έκδοση κυκλοφορούσε σε τέσσερα τεύχη τον χρόνο, καλύπτοντας περιόδους τριμήνων, γεγονός που επέτρεπε στους αρθρογράφους να δημοσιεύουν πιο εκτενείς, αναλυτικές νομικές και πολιτικές μελέτες, καθώς και μεγαλύτερα λογοτεχνικά δοκίμια.Η παρουσία του Marc Michel (Γάλλου ελληνιστή και μελετητή) στο περιοδικό με θέμα τις Ομηρικές Σπουδές αντικατοπτρίζει μια πολύ συγκεκριμένη τάση της εποχής: Στην δεκαετία του 1970, οι Ομηρικές σπουδές στη Γαλλία και την Ευρώπη περνούσαν από μια φάση έντονης ανανέωσης, καθώς η «Προφορική Θεωρία» («Oral Theory») των Milman Parry και Albert Lord, άρχιζε να εδραιώνεται πλήρως, αλλάζοντας τον τρόπο που κατανοούσαμε την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Η επιλογή του Marc Michel να δημοσιεύσει τη μελέτη του σε μια επιθεώρηση με έδρα την Αθήνα είχε ως στόχο να συνδέσει τη γαλλική φιλολογική έρευνα απευθείας με τον ελληνικό πνευματικό κόσμο, αναδεικνύοντας τη διαχρονική αξία του Ομήρου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.]
19. Πολιτιστική Επιτροπή
François Chamoux – Ο François Chamoux, γεννημένος το 1915 πέθανε το 2007 Ήταν Γάλλος ελληνιστής, μέλος της «Ακαδημίας Επιγραφών και Γραμμάτων». Υπήρξε μια ακροδεξιά διανοούμενη χαρισματική προσωπικότητα, ένας Εθνικιστής που υπεστήριξε τον πόλεμο της Αλγερίας και τον OAS.
Ο Édouard Delebecque (1910-1990) ήταν διδάκτωρ φιλολογίας. Καθηγητής Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Aix-en-Provence (1952-1983)
ΟEric Alfred Havelock (1903 –1988) ήταν ένας Βρετανός κλασικιστής που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στον Καναδά και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και ενεργός αγωνιστής στο καναδικό σοσιαλιστικό κίνημα κατά τη δεκαετία του 1930. Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, υπηρέτησε ως πρόεδρος των κλασικών τμημάτων στο Χάρβαρντ και στο Γέιλ. Πρότεινε ένα εντελώς νέο μοντέλο για την κατανόηση του κλασικού κόσμου, βασισμένο σε μια έντονη διαίρεση μεταξύ της λογοτεχνίας του 6ου και του 5ου αιώνα π.Χ., αφενός, και εκείνης του 4ου αιώνα π.Χ., αφετέρου.
ΟReinhold Merkelbach (1918-2006) ήταν Γερμανός κλασικός φιλόλογος και επιγραφολόγος. Από το 1957 έως το 1961 εργάστηκε ως τακτικός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ερλάνγκεν και από το 1961 έως τη συνταξιοδότησή του το 1983 στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας.
Ο Θησεύς Στ. Τζαννετάτος, 1908-, ήταν διακεκριμένος Έλληνας κλασικός μελετητής που υπηρέτησε ως Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στη Φιλολογική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) στα μέσα του 20ου αιώνα. Εκλέχθηκε έκτακτος καθηγητής τον Απρίλιο του 1960 και στη συνέχεια έγινε τακτικός Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή.
Ο Francisco Rodriguez Adrados (Φρανθίσκο Ροδρίγεθ Αδράδος, 1922-2020) ήταν Ισπανός ελληνιστής, γλωσσολόγος και μεταφραστής. Εργάστηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας του στο Πανεπιστήμιο Κομπλουτένσε της Μαδρίτης. Διετέλεσε μέλος της Βασιλικής Ισπανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας της Ιστορίας και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Ο Ανδρέας Ποταμιάνος (1933 2021) ήταν Έλληνας εφοπλιστής και νομικός. Υπήρξε πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, του Ελληνοκινεζικού Συνδέσμου, των Special Olympics Ελλάδας και του Ναυτικού Ομίλου Ελλάδας, καθώς και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος και του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Είναι γνωστός για τον κρίσιμο ρόλο του στο Κυπριακό και τη στενή φιλία και συνεργασία του με τον πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου και τον στρατηγό Γεώργιο Γρίβα. Tο 1964 τα δικά του πλοία ανέλαβαν, κατά κύριο λόγο, τη μυστική μεταφορά της ελληνικής μεραρχίας στην Κύπρο με εντολή του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου. Την φιλία με τον στρατηγό Γεώργιο Γρίβα μία κληρονόμησε από τον πατέρα του, Αναστάσιο Ποταμιάνο, ο οποίος ήταν μέλος και χρηματοδότης της Οργάνωσης «Χ» του Γρίβα επί Κατοχής. Όταν ο Γρίβας εξεκίνησε εκ νέου ένοπλο αγώνα εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, με την ΕΟΚΑ Β΄ (οργάνωση η οποία χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική από τον Μακάριο), το 1971, ο Ποταμιάνος κατηγορήθηκε σε δημοσιεύματα ως χρηματοδότης του, χωρίς ποτέ αυτό να επιβεβαιωθεί
Ο Αριστόξενος Σκιαδάς (1932–1994) ήταν εξέχων Έλληνας κλασικός φιλόλογος και Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η πλέον περίφημη προσφορά του στον τομέα είναι το θεμελιώδες έργο του 1965, «Ο Όμηρος στα ελληνικά επιγράμματα».
Ο Sir Peter Hugh Jefferd Lloyd-Jones (1922 – 2009) ήταν παγκοσμίως γνωστός Βρετανός κλασικός λόγιος και Καθηγητής της Ελληνικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Η μεγαλόπνοη προσπάθεια του Μαμούνα άφησε βαθύ αποτύπωμα. Το γεγονός ότι κατάφερε να φέρει προσωπικότητες όπως τον Sir Hugh Lloyd-Jones (έναν από τους μεγαλύτερους κλασικούς φιλολόγους του 20ου αιώνα) να προεδρεύει σε μια ελληνική ιδιωτική πρωτοβουλία, δίκαια θεωρήθηκε άθλος. Το όραμά του Μαμούνα για τη Χίο ως παγκόσμιο ομηρικό κέντρο ουσιαστικά προλείανε το έδαφος για τα μετέπειτα διεθνή επιστημονικά συνέδρια που διοργάνωσε η Ομηρική Ακαδημία (Euroclassica) στη Χίο τις επόμενες δεκαετίες.
* Ο Alain de Benoist συνδέεται με τη διεύθυνση Κανάρη 8 στην Αθήνα μέσω των στενών επαφών που είχε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 με την εκεί συντονιστική επιτροπή του Διεθνούς Συμβουλίου Ομηρικών Σπουδών (International Council for Homeric Studies). Ο Γάλλος φιλόσοφος και ιδρυτής του «think-tank» («δεξαμενή σκέψης = ένας οργανισμός και μια ομάδα ειδικών που ερευνούν και προτείνουν λύσεις για σύνθετα πολιτισμικά, κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά ή στρατιωτικά ζητήματα) G.R.E.C.E. – «Groupement de Recherche et d’Études pour la Civilisation Européenne» – «Ένωση Έρευνας και Μελέτης του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού» που σημαίνει Ελλάδα στα γαλλικά, είχε ως βασικό άξονα της ιδεολογίας του τον νεο-παγανισμό, την επιστροφή στις ινδοευρωπαϊκές ρίζες και την αναβίωση των αξιών του αρχαιοελληνικού και ομηρικού πολιτισμού. Βεβαίως, η επιλογή του ακρωνυμίου δεν ήταν τυχαία, θέλοντας να υπογραμμίσει τις αρχαιοελληνικές και ευρωπαϊκές ρίζες του πολιτισμού που ο οργανισμός επιδιώκει να μελετήσει και να προασπίσει. Ο Αλαίν ντε Μπενουά, ηγετική φυσιογνωμία της ευρωπαϊκής «Νέας Δεξιάς» (Nouvelle Droite), επίσης συνδέθηκε άμεσα με τη διεύθυνση Κανάρη 8 στο Κολωνάκι, καθώς εκεί στεγαζόταν αρχικά επί λίγα χρόνια η έδρα και το κεντρικό βιβλιοπωλείο των εκδόσεων «Ελεύθερη Σκέψις». Οι συγκεκριμένες εκδόσεις αποτέλεσαν τον βασικότερο δίαυλο μέσω του οποίου εισήχθησαν, μεταφράστηκαν και κυκλοφόρησαν τα έργα του στην ελληνική αγορά, με χαρακτηριστικά παραδείγματα βιβλία όπως το «Ο σοσιαλισμός πέραν της Αριστεράς και της Δεξιάς» ή το «Η Θρησκεία της Ευρώπης» Το αρχικό βιβλιοπωλείο της «Ελεύθερης Σκέψης» στην οδό Κανάρη 8 λειτουργούσε ως σημείο συνάντησης και πολιτιστικό/ιδεολογικό κέντρο για άτομα που ενδιαφέρονταν για τον εθνικοκοινοτισμό, τον νεοπαγανισμό, την αρχαιοελληνική γραμματεία και τις θεωρίες του εθνοπλουραλισμού που εισηγήθηκε ο de Benoist με την GRECE. Μέσα από αυτόν τον χώρο διακινήθηκαν οι ελληνικές μεταφράσεις των δοκιμίων του, ενώ διοργανώνονταν συζητήσεις γύρω από τη φιλοσοφία της «Νέας Δεξιάς» και την κριτική της στον δυτικό φιλελευθερισμό και την παγκοσμιοποίηση. Ο Alain de Benoist είχε επισκεφθεί την Αθήνα σε διάφορες χρονικές περιόδους, για να πραγματοποιήσει ομιλίες, καλεσμένος από κύκλους διανοουμένων και εκδοτών που κινούνταν γύρω από τον συγκεκριμένο «ιδεολογικό πυρήνα» του Κολωνακίου. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια, ο χώρος στην Κανάρη 8 δεν στεγάζει πλέον αυτόν τον εκδοτικό οίκο, αλλά η διεύθυνση παραμένει ιστορικά καταγεγραμμένη στη βιβλιογραφία και στα αρχεία των παλαιών εκδόσεων που εισήγαγαν τη γαλλική πολιτική φιλοσοφία στην Ελλάδα.
Η Ιστορική Σύνδεση (1978–1979):Σύμφωνα με τα αρχεία της «Ένωσης Διεθνών Οργανισμών» (UIA), η οδός Κανάρη 8 στην Αθήνα λειτουργούσε το 1978–1979 ως η έδρα του συντονιστή για τη διοργάνωση του Διεθνούς Συμποσίου για τον Όμηρο (Int. symposium on Homer: Homer, the epics…).
Η υποκείμενη Ιδεολογική Σχέση: Ο Alain de Benoist εκείνη την περίοδο χρησιμοποιούσε αυτά τα ακαδημαϊκά και πολιτιστικά δίκτυα στην Ελλάδα για να αντλήσει υλικό, να κάνει επαφές και να εκδώσει κείμενα σχετικά με την ομηρική παράδοση, τα οποία αργότερα ενσωμάτωσε στα περιοδικά του (Nouvelle École) και στα βιβλία του (όπως το «On Being a Pagan» και το «The Indo-Europeans»).
Η Μεταγενέστερη Εξέλιξη: Αυτή η επιτροπή της οδού Κανάρη αποτέλεσε τον πρόδρομο των οργανωμένων συνεδρίων που μεταφέρθηκαν αργότερα μόνιμα στην Ιθάκη και ριζώθηκαν εκεί, οδηγώντας στην ίδρυση του επίσημου «Διεθνούς Συνεδρίου για τον Όμηρο και την Οδύσσεια» (υπό την αιγίδα του «Κέντρου Ομηρικών Σπουδών»). Εκεί, ο θεσμός αποποιήθηκε κάθε πολιτική ή ιδεολογική χροιά, αποκτώντας πλέον αμιγώς πανεπιστημιακό και διεθνή ακαδημαϊκό χαρακτήρα.
Στο Ιόνιο : Το «Κέντρο Οδυσσειακών Σπουδών» είναι ένα κοινωφελές επιστημονικό ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που έχει έδρα την Ιθάκη. Ιδρύθηκε από την ένωση απανταχού Ιθακήσιων που αξιοποίησε κληροδότημα της Όλγας Δρακούλη, που είχε στόχο την ίδρυση πνευματικού ιδρύματος στην Ιθάκη Κύριος στόχος του Κέντρου είναι να υπετηρήσει με τρόπο αυστηρά επιστημονικό της ομηρικές και ειδικότερα τις οδυσσειακές σπουδές και έρευνες
Στο Αιγαίο : 2/7/2026 -Ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε επιτέλους στον Δήμο Χίου η τεχνική έκθεση για τη δημιουργία «Κέντρου Ομηρικών Σπουδών και Προβολής» στο ακίνητο που μισθώνει ο Δήμος στη Δασκαλόπετρα, ανοίγοντας τον δρόμο για την επόμενη φάση ενός έργου που συνδέεται άμεσα με την ανάδειξη της ομηρικής ταυτότητας της Χίου και αντανακλά το υπέροχο όραμα του Ελευθέριου Μαμούνα.Την πρόσφατη εξέλιξη κοινολόγησε ο Νίκος Νύκτας, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου «Ομήρου Νόστος», στο πλαίσιο της παρουσίασης των εκδηλώσεων του συλλόγου για το 2026, επισημαίνοντας ότι ο φάκελος έχει ήδη περάσει από το στάδιο της προετοιμασίας στο στάδιο της θεσμικής αξιολόγησης.
20. Samuel Butler (1835 –1902) ήταν Άγγλος μυθιστοριογράφος και κριτικός, περισσότερο γνωστός για το σατιρικό ουτοπικό μυθιστόρημα «Erewhon» (1872) και το ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα «The Way of All Flesh» – «Ο δρόμος πάσης σαρκός» (δημοσιεύθηκε μεταθανάτια το 1903 με ουσιαστικές αναθεωρήσεις, ενώ και δημοσιεύθηκε στην αρχική του μορφή το 1964 ως «Ερνέστος ο Ποντίφηκας»- «Ernest The Pontife». Και τα δύο μυθιστορήματα έχουν παραμείνει σε έντυπη μορφή από την αρχική τους δημοσίευση. Σε άλλες μελέτες του εξήτασε τη χριστιανική ορθοδοξία, την εξελικτική σκέψη και την ιταλική τέχνη, έκανε δε πεζογραφικές μεταφράσεις της Ιλιάδας και της Οδύσσειας που ακόμη τις συμβουλεύονται οι ομηρικοί μελετητές. Ο Μπάτλερ ανέπτυξε μια θεωρία ότι η Οδύσσεια προήλθε από την γραφίδα μιας νεαρής Σικελής και ότι οι σκηνές του ποιήματος αντανακλούσαν την ακτή της Σικελίας (ειδικά την επικράτεια του Τράπανι) και τα κοντινά νησιά της. Περιέγραψε τις αποδείξεις του για αυτό στο ¨Η συγγραφέας της Οδύσσειας» – «The Authoress of the Odyssey» (1897) και στην εισαγωγή και στις υποσημειώσεις της πεζογραφικής του μετάφρασης της Οδύσσειας (1900). Ο Ρόμπερτ Γκρέιβς επεξεργάστηκε την υπόθεση στο μυθιστόρημά του «Η κόρη του Ομήρου».
Ο Μπάτλερ υποστήριξε σε μια διάλεξη με τίτλο «Το χιούμορ του Ομήρου», που δόθηκε στο «The Working Men’s College» στο Λονδίνο, το 1892, ότι οι θεότητες του Ομήρου στην Ιλιάδα είναι σαν τους ανθρώπους, αλλά «χωρίς την αρετή» και ότι «θα έπρεπε να ήθελε οι ακροατές του να μην τις παίρνουν στα σοβαρά». Ο Μπάτλερ μετέφρασε την Ιλιάδα (1898).
21. Raymond Ruyer (1902 –1987) ήταν Γάλλος φιλόσοφος στα τέλη του 20ου αιώνα. Το έργο του εκάλυψε θέματα όπως η φιλοσοφία της βιολογίας, η φιλοσοφία της πληροφορικής, η φιλοσοφία της αξίας και άλλα. Το πιο δημοφιλές βιβλίο του είναι «Η Γνώση του Πρίνστον» στο οποίο παρουσιάζει τις δικές του φιλοσοφικές απόψεις με το πρόσχημα ότι αντιπροσώπευε τις απόψεις μιας φανταστικής ομάδας Αμερικανών επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον! Ανέπτυξε και μιαν ενδιαφέρουσα περιγραφή του πανψυχισμού.
[Παμψυχισμός ονομάζεται, στην φιλοσοφία, η άποψη ότι η συνείδηση, μυαλό ή ψυχή είναι παγκόσμιο και αρχέγονο χαρακτηριστικό όλων των πραγμάτων. Ότι ο νους ή η συνειδητή εμπειρία, του συνήθους ή άλλου τύπου, είναι ένα θεμελιώδες και πανταχού παρόν χαρακτηριστικό της πραγματικότητας, συμπεριλαμβανομένης όλης της φυσικής ύλης. Οι παμψυχιστές θεωρούν τους εαυτούς τους «μυαλά σε έναν κόσμο μυαλών». Ο παμψυχισμός είναι μια από τις παλαιότερες φιλοσοφικές θεωρίες, ενώ έχει αποδοθεί σε φιλοσόφους όπως οι Θαλής, Παρμενίδης, Πλάτων, Αβερρόης, Σπινόζα, Λάιμπνιτς και Μπέρτραντ Ράσελ. Ο παμψυχισμός επίσης απαντάται σε αρχαίες φιλοσοφίες όπως ο Στωικισμός, ο Ταοϊσμός και οι Ινδικές φιλοσοφίες (ο Τζαϊνισμός, η Ανβάϊτα Βεδάντα και η Μαχαγιάνα). Κατά τον 19ον αιώνα ο παμψυχισμός ήταν η κυρίαρχη θεωρία στη «φιλοσοφία του νου», αλλά γνώρισε ύφεση κατά τα μέσα του 20ου αιώνα με την άνοδο του «λογικού θετικισμού». Όμως το πρόσφατο ενδιαφέρον για το δύσκολο πρόβλημα της συνείδησης και οι εξελίξεις στους τομείς της νευροεπιστήμης, της ψυχολογίας και της κβαντικής μηχανικής έχουν αναβιώσει και το ενδιαφέρον για τον παμψυχισμό.]
22. Karl Bartholomäus – Ο Καρλ Μπαρτολομώυς εδημοσίευσε την ιδιαζόντως τολμηρή γεωγραφία του για την Οδύσσεια σε ένα εξώφυλλο για το εξέχον γερμανικό επιστημονικό περιοδικό «Bild der Wissenschaft» – «Εικόνα της Επιστήμης» (Στουτγάρδη, Ιανουάριος 1977) με τίτλο «Odysseus kam bis Heligoland» («Ο Οδυσσέας έφτασε μέχρι την Ελιγολάνδη»). Η διατριβή του προστέθηκε σε ένα κύμα περιθωριακών, «θαλασσοκεντρικών» θεωριών μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που προσπαθούσαν να μεταφέρουν τη γεωγραφία του Ομήρου έξω από τη Μεσόγειο, στον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Βόρεια Θάλασσα. Ο Μπαρτολομώυς προσεπάθησε να αποδείξει μέσω πολύπλοκων αστρονομικών και γεωδαιτικών υπολογισμών ότι, οι συγκεκριμένοι αστρικοί και κατευθυντικοί δείκτες που κρύβονταν στο κείμενο του Ομήρου αντιστοιχούσαν σε μονοπάτια του πραγματικού κόσμου, σε διαδρομές του Ατλαντικού. Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι το σκέλος του ταξιδιού που μετέφερε τον Οδυσσέα από το νησί της Καλυψούς (Ωγυγία) στον οίκο των Φαιάκων (Σχερία) χαρτογραφούσε μιαν ακριβή γεωδαιτική διαδρομή που οδηγεί από τις Αζόρες στο μέσο του Ατλαντικού, μέχρι το μικρό γερμανικό αρχιπέλαγος της Ελιγολάνδης στη Βόρεια Θάλασσα.
Πλαίσιο και περιεχόμενο διαφόρων «Θολών» Θεωριών
Ο Μπαρτολομώυς δεν ήταν ο μόνος που «ξεπέρασε» τα όρια της ομηρικής γεωγραφίας κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής. Το έργο του βρίσκεται δίπλα σε άλλες εξαιρετικά ευφάνταστες θεωρίες των τελών της δεκαετίας του 1970: Το «τοπίο» της θεωρίας του Ατλαντικού: Διάφοροι συναφείς εναλλακτικοί ερευνητές όπως η Henriette Mertz, ο Théophile Cailleux και ο Otto Zeller χαρτογράφησαν παρόμοια την Οδύσσεια στις Βρετανικές Νήσους, στη Νορβηγία και τον Ατλαντικό. Ο Steuerwald προχώρησε ακόμη περισσότερο αυτό το πλαίσιο της Βόρειας Θάλασσας, δημοσιεύοντας ένα βιβλίο που ισχυριζόταν ότι ο Οδυσσέας ταξίδεψε στην Κορνουάλη και στη Σκωτία και υποστηρίζοντας ότι το θρυλικό μαγικό κρασί της Κίρκης ήταν στην πραγματικότητα …. σκωτσέζικο ουίσκι ! Ενώ οι κύριοι κλασικοί φιλόλογοι και ιστορικοί απορρίπτουν αυτές τις «βορειοευρωπαϊκές» διαδρομές ως ψευδοεπιστημονικές, το έργο του Μπαρτολομώυς παραμένει μια συναρπαστική υποσημείωση στο πώς οι διάφοροι μαθηματικοί κλάδοι προσεπάθησαν να «λύσουν» τους γρίφους της μυθολογίας.]
23. Jürgen (Georg) Ferdinand Spanuth. O Γιούργκεν (Γκέοργκ) Φέρντιναντ Σπανούτ(1907- 1998) ήταν Γερμανός προτεστάντης πάστορας και ερασιτέχνης αρχαιολόγος. Κέρδισε τη φήμη του μέσω των αμφιλεγομένων διατριβών του για τον θρύλο της Ατλαντίδας, οι οποίες, ωστόσο, κρίθηκαν επιστημονικά αβάσιμες από τους περισσότερους γνωστούς «ειδικούς». Στα χρόνια του Γ΄Ράϊχ υπήρξε μέλος των Ταγμάτων Εφόδου και από το 1944 ιερωμένος στα SS. Μεγάλη συζήτηση και αντιπαλότητα προξένησε και το βιβλίο του «Die Philister, das unbekannte Volk : Lehrmeister und Widersacher der Israeliten», Osnabrück, εκδόσεις Zeller, 1980 («Οι Φιλισταίοι, ο άγνωστος λαός: δάσκαλοι και αντίπαλοι των Ισραηλιτών»).
