Η δημοκρατία αποτελεί μιαν μορφή πολιτεύματος. Την μορφή που κυριαρχεί στις ημέρες μας. Αυτό βεβαίως είναι κοινή γνώση. Είτε είναι βασιλευομένη δημοκρατία, είτε προεδρική ή προεδρευομένη. Είτε είναι φιλελεύθερη ή σοσιαλιστική, είτε είναι οιουδήποτε άλλου τύπου μπορεί να έχει υπάρξει ή πρόκειται να υπάρξει, φέρει μαζί της μια βασική ιδιότητα. Ότι μέσα σε αυτήν την γλάστρα πολιτεύματος θα μεγαλώσει το φυτό του Κράτους. Η γλάστρα και το χώμα της, θα μορφοποιήσουν το αναπτυσσόμενο φυτό.
Στην λεγόμενη «Δύση» τα απανταχού κέντρα εξουσίας, δεξαμενές σκέψης, κόμματα, κυβερνήσεις, μηχανισμοί δικαιοσύνης αλλά και επηρεασμού κοινής γνώμης, εδώ και πολλές δεκαετίες εργάζονται για να προωθούν την δημοκρατία, εξοβελίζοντας κάθε άλλη μορφή πολιτεύματος από την ζωή μας, ως επιεικώς άχρηστη ή ακόμη και «διαβολική». Αυτό βεβαίως ως κεντρική ιδέα, αποτελεί αντίφαση για την πυρηνική δημοκρατική ιδεολογία, η οποία –υποτίθεται– ότι στηρίζεται στην ελεύθερη επιλογή των πολιτών κι όχι στην απαγόρευση επιλογών. Αλλά σε αυτό το κείμενο δεν θα μας απασχολήσει η νομιμοποίηση της δημοκρατίας αλλά η μορφή του Κράτους που παράγει.
Εδώ, δεν χρειάζεται να φιλοσοφήσουμε ή να θεωρητικολογήσουμε. Το Κράτος της Δημοκρατίας έχει πάρα πολλά χρόνια ζωής ώστε να απαιτείται μόνον, να κάνουμε παρατηρήσεις επι του έργου του και της επιρροής του στις κοινωνίες μας.
Αρχικώς, ας δούμε το θέμα στο γενικότερο πλαίσιο. Τι είναι Κράτος για τις σύγχρονες κοινωνίες; Και σαν σύγχρονες υποχρεωτικά αναφέρομαι σε εκείνες των δυο τελευταίων αιώνων, αφού οι περισσότεροι εξ υμών έχουμε ζήσει στον 20ο αλλά ζούμε και στον 21ο αιώνα.
Κάποιες σημαδιακές ηγετικές και ιστορικές μορφές, άσχετα αν μας καλύπτουν πολιτικά, έχουν ορίσει το Κράτος. Ιδού πως έβλεπε το Κράτος ο μπολσεβίκος ηγέτης:
Το Κράτος είναι ένα όργανο στα χέρια της άρχουσας τάξης, που σκοπός του είναι να καταπολεμήσει την αντίσταση αυτών που είναι αντίθετοι σε αυτήν την τάξη. Ιωσήφ Στάλιν
Έχει ενδιαφέρον η γνώμη του Στάλιν, αφού η αριστερά σήμερα, θεωρείται η προοδευτική και φιλολαϊκή ομάδα πολιτικής. Αλλά και η άποψη ενός δυτικού οικονομολόγου είναι αποκαλυπτική:
Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει εάν ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων πληρώνεται από το κράτος. Ludwig von Mises
Ο von Mises ίσως δεν είναι πολύ γνωστός σε όλους αλλά αποτελεί εμβληματική μορφή της φιλελεύθερης οικονομικής θεωρίας, όπως διαμορφώθηκε από το μισό του 20ου αιώνος και μετά.
Όμως καλές οι ρήσεις ηγετών και επιστημόνων. Αλλά τι σημαίνει Κράτος για τον πολίτη; Για τον άνθρωπο που βιώνει την ζωή στα αληθινά πεδία κι όχι σε αίθουσες εξουσίας, που αγωνίζεται για φαγητό στο τραπέζι και μιαν αξιοπρεπή διαβίωση; Δηλαδή με άλλα λόγια, τι σημαίνει κράτος για την συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων;
Είμαι σίγουρος ότι θα συμφωνήσετε μαζί μου ότι σημαίνει τρία και μόνον τρία απλά και βασικά πράγματα:
- Εξασφάλιση της εργασίας – το Κράτος δεσμεύεται ότι ο πολίτης θα μπορεί να έχει μιαν εργασία αξιοπρεπή και ικανή να τον ζήσει.
- Εξασφάλιση της ασφαλείας – το Κράτος δεσμεύεται ότι ο «καθημερινός» πολίτης θα μπορεί να ζει με ασφάλεια, χωρίς να κινδυνεύει ο ίδιος και η οικογένειά του από παράνομα στοιχεία.
- Εξασφάλιση βασικής υγείας – το Κράτος δεσμεύεται για την παροχή κοινωνικής προστασίας από αρρώστιες και την ύπαρξη κάποια βασικής παροχής υγείας προς τους πολίτες του ή κατ’ ελάχιστον προς τους ενεργούς πολίτες του.
Για αυτά τα ιδιαιτέρως βασικά πράγματα, οι δημοκρατικές εξουσίες έχουν δεσμευθεί να τα παρέχουν προς τους πολίτες ως απολύτως αναγκαίες συνθήκες για την λειτουργία ενός σύγχρονου κράτους. Είναι ας πούμε οι πυλώνες των σημερινών πολιτευμάτων, με την έννοια ότι αυτά, όλα τα υπόσχονται ανεξαρτήτως αν είναι π.χ. προοδευτικά ή φιλελεύθερα ή λαϊκά.
Η παροχή αυτών των πραγμάτων, αποτελεί και το κεντρικό κριτήριο των πολιτών για την εκλογή ενός κόμματος. Για σκεφθείτε. Πόσες φορές ακούσατε να λέει κάποιος: δεν θα ψηφίσω Τσίπρα γιατί έκανε την Συμφωνία των Πρεσπών; Σχεδόν ποτέ. Το επιχείρημα είναι θα τον ψηφίσω γιατί με διόρισε ή μου βρήκε δουλειά ο βουλευτής τάδε ή γιατί μου αύξησε τον μισθό. Και βεβαίως το ίδιο ισχύει για όλα τα κόμματα. «Θα ψηφίσω Μητσοτάκη, γιατί μείωσε το χρέος» ή «θα ψηφίσω Γεωργιάδη γιατί έφτιαξε τα νοσοκομεία». Και άλλα τέτοια τα οποία δεν χρειάζεται καν να είναι αλήθεια, αρκεί η κρατική μηχανή να τα έχει εμφανίσει σαν αλήθεια.
Δηλαδή, στις σύγχρονες δημοκρατίες, η πλήρωση αυτών των τριών συνθηκών που σας ανέφερα είναι τόσο σημαντική για τους πολίτες που αρκεί ακόμη και μόνον η αντίληψη ότι οι συνθήκες αυτές πληρούνται κι όχι αποδείξεις γι’ αυτό!
Ζητήματα όπως δημογραφικό, εθνική και ιστορική συνείδηση, προστασία παραδόσεων, ισονομία, προσωπικές ελευθερίες, εξάλειψη της διαφθοράς, αυτοδιαχείριση, ουσιαστική παιδεία και κοινωνική συνοχή και πρόοδος, έχουν ουσιαστικά αφεθεί στην γωνία να σκονίζονται. Δεν το λέω εγώ. Μην βιαστείτε να με κατηγορήσετε. Το λέει η καθημερινότητα.
Αν και το κείμενο αναφέρεται σε όλη την «Δύση» αν μιλήσουμε για την Ελλάδα, το λένε οι περίπου 200.000 εκτρώσεις ανά χρόνο στην Ελλάδα. Δηλαδή κάθε χρόνο μέσω των εκτρώσεων χάνεται μια Πάτρα ή μια Λάρισα.
Το λένε οι αποφάσεις των δικαστηρίων που προκλητικά προστατεύουν την ευγενή μειονότητα των Ρομά έναντι των Ελλήνων ή τους οδηγούς βουλευτών που σκοτώνουν κάποιον πεζό. Το λένε οι διωγμοί όλων εκείνων που υψώνουν φωνή ενάντια στην αριστερή καθεστηκυία τάξη. Κι αν δεν έχετε αντιληφθεί την δαιμονοποίηση οιουδήποτε αυτό-παρουσιάζεται ως εθνόφιλος, τότε σταματήστε να διαβάζετε εδώ. Δεν έχει νόημα να πάτε παρακάτω, χάνετε τον χρόνο σας.
Το λέει επίσης ο τρελός χορός της διαφθοράς που σαπίζει σαν επιθετική γάγγραινα αυτή την χώρα. Σε σημείο να θεωρείται ηλίθιος όποιος δεν γλύφει κι εκείνος τα δάχτυλά του…
Το λέει η εξουθενωτική γραφειοκρατία που εξαφανίζει την πιθανή αυτοδιαχείριση των κοινοτήτων. Στην Ελλάδα που το κράτος ζει μέσα σε εκείνη την γλάστρα της Δημοκρατίας που ανέφερα παραπάνω, η γραφειοκρατία δεν είναι υπερβολικά μεγάλη για το κράτος. Αντίθετα, το κράτος είναι υπερβολικά μικρό για τη γραφειοκρατία μας.
Το λέει η Παιδεία, που στην χώρα των επιστημών και των φιλοσόφων έχει συμπιεστεί σε βιβλία που δημιουργούν ηλιθίους και πληθυσμούς που αδυνατούν να συντάξουν μιαν επιστολή αλλά και να εκφράσουν συντεταγμένες φράσεις.
Όσο για συνοχή και κοινωνική πρόοδο, ας αφήσουμε τις χιλιάδες ληστείες και επιθέσεις αλλά και τις προτροπές της εξουσίας «κάντε ότι κοιμάστε» να επιχειρηματολογήσουν…
Η καθημερινότητα λοιπόν, επιβεβαιώνει ότι το όποιο Δημοκρατικό κράτος, έχει σμικρυνθεί στην υπόσχεση αντιμετώπισης των τριών βασικών αναγκών που αναφέρω και έχει ξεχάσει κάθε όραμα ή ιδεολογική αξία. Το κράτος που δημιούργησε η Δημοκρατία στην «Δύση», έχει αποτύχει να εκπληρώσει τις τρεις βασικές συνθήκες ύπαρξής του, αν και ήταν τόσο λίγων απαιτήσεων.
Όμως κι εγώ όπως και άλλοι, πιστεύω ότι το κράτος δεν είναι μια μηχανή, αλλά ένα έμβιο ον. Δεν εμπίπτει στη Φυσική επιστήμη του σύμπαντος, αλλά στην επιστήμη της Βιολογίας. Με άλλα λόγια, το κράτος εν τέλει, είναι οι άνθρωποί του. Εκείνοι που το λειτουργούν κι εκείνοι που το υπομένουν. Κι όταν οι ισορροπίες ανατρέπονται, τότε μοιραία ανατρέπονται και τα κράτη.
Με αυτή την τακτική που απεικόνισα, τα Δημοκρατικά κράτη, έχουν αρχίσει εδώ και καιρό να αυτό-αναφλέγονται. Οι υποσχέσεις που μένουν υποσχέσεις, έχουν γίνει πια βρόγχος στο λαιμό των πολιτών αλλά και των εξουσιαστών. Άραγε για ποιον άλλο λόγο έχουν ανάγκη από στρατιές -κυριολεκτικά- σωματοφυλάκων αφού παρέχουν τέτοια πρόοδο και ευημερία; Και γιατί άλλοι εξουσιαστές στο παρελθόν, δεν είχαν τέτοια ανάγκη;
Η αποτυχία αυτής της Δημοκρατικής πρακτικής είναι πασιφανής. Οι θεσμοί των ημερών μας, δεν αντέχουν σε καμία κριτική ή έλεγχο από νοήμονες ανθρώπους. Να θυμίσω εδώ τι έλεγε ο αγαπημένος όλων Μάνος Χατζηδάκις, για τον θεσμό της Ε.Ε. που στην Ελλάδα η μεσοαστική πλειονότητα θεωρεί σήμερα taboo:
Κοιτάξτε, ετοιμαζόμαστε για μια άλλου είδους σκλαβιά τώρα. Η Ευρωπαϊκή Ενότητα τι νομίζετε ότι είναι; Είμαστε πραγματικά ένα κράτος με δύναμη ώστε να μπορέσουμε να επιβάλλουμε απόψεις; Θα γίνουμε μια επαρχία στην οποία θα μας διοικεί η Ευρώπη. Μάνος Χατζιδάκις
Το κερασάκι στην τούρτα του «μεγαλείου» της Δημοκρατίας, είναι η απόλυτη ικανοποίησή της από τον εαυτό της. Οι εξουσιαστές που αποτελούν μιαν σύγχρονη ελαφρώς λιγότερο αιμοδιψή version των εξουσιαστών της Γαλλικής Επαναστάσεως, εφόσον ευτυχούν οι ίδιοι, εφόσον η πολιτική τους ζει, ευημερεί και αναπτύσσεται στα Μέσα Μαζικής Ενημερώσεως, λίγο ενδιαφέρονται για την ευημερία των κοινωνιών έξω από τα studios. Και αυτή η πρακτική τους είναι η υπεύθυνη για την αυτανάφλεξη που ανέφερα. Ένα κράτος που δεν διαθέτει τα μέσα για αλλαγή ή δεν ενδιαφέρεται, στερείται και τα μέσα για επιβίωση.
Η απάντηση όλων αυτών των κοντόφθαλμων πονηρών εργαλείων της εξουσίας, το γιατρικό που έχουν βρει για τον θάνατο του συστήματός τους, είναι η παγκοσμιοποίηση.
Δεν είμαι ο πλέον αρμόδιος να αναπτύξω ένα τόσο πολύπλοκο πρόβλημα γι’ αυτό θα περιοριστώ στα λόγια του τιτάνιου Carl Schmitt.
Δεν μπορεί να υπάρξει ένα παγκόσμιο κράτος που θα περιλαμβάνει ολόκληρη τη γη και όλη την ανθρωπότητα. Ο πολιτικός κόσμος είναι ένα πολύπαν όχι σύμπαν.