Η ιστορία καταβροχθίζει τους αδύναμους.
Η Σεντζέν της Νότια Κίνας είναι το σημείο όπου ο κόσμος της Βεστφαλίας πεθαίνει. Ο Τραμπ, ο Πούτιν και ο Σι συναντήθηκαν εκεί στις 19 Νοεμβρίου του 2026, στο περιθώριο του φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), σε μια πρωτοφανή σύνοδο κορυφής. Οι δασμοί και η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα πυρηνικά όπλα, η Ουκρανία, το Ιράν και η στρατηγική σταθερότητα ….κρέμονται πάνω από το τραπέζι. Τρεις άνδρες, τρεις ακήρυκτες «αυτοκρατορίες», τρεις διαφορετικοί πολιτισμοί, αρκετά ισχυροί για να αναδιατάξουν τον πλανήτη. Τα χάρτινα «Ηνωμένα Έθνη» μπορούν να διατηρήσουν τις σημαίες τους. Τα μικρότερα κράτη μπορούν να διατηρήσουν τους ύμνους τους. Η κυριαρχία δεν είναι πλέον κάτι καταγεγραμμένο με ασφάλεια σε ένα σύνταγμα. Ανήκει σε εκείνους που μπορούν να την υπερασπιστούν. Μόνο τέσσερα πολιτισμικά κράτη (ή κράτη-πολιτισμοί- δηλαδή χώρες που διεκδικούν ότι δεν αποτελούν απλώς ένα εθνικό κράτος ή μια διοικητική οντότητα, αλλά έναν ολόκληρο, διακριτό πολιτισμό από μόνες τους) υπάρχουν πραγματικά: ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και Ινδία. Η Ουάσινγκτον, η Μόσχα και το Πεκίνο είναι οι τρεις γίγαντες. Όλοι οι άλλοι διαπραγματεύονται τους όρους της δικής τους ασημαντότητας.
Η τριμερής συνάντηση έχει παρομοιαστεί με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όταν οι τότε ηγέτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης έβαλαν τα θεμέλια της σοβιετικής κυριαρχίας στην κατακτημένη – «απελευθερωμένη» Ανατολική Ευρώπη και χάραξαν τις μετέπειτα γραμμές του μετώπου του Ψυχρού Πολέμου. Τώρα η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας έχει την ευκαιρία να αναδειχθεί σε αδιαμφισβήτητο παράγοντα των πλανητικών διεθνών υποθέσεων. Ο Τραμπ επιδιώκει να κάνει τους οπαδούς του να ξεχάσουν την ήττα της παράταξής τους στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, μέσω διπλωματικών κερδών. Ο Πρόεδρος Πούτιν έχει την ευκαιρία να προβάλει την εικόνα μιας Ρωσίας που ξαναγίνεται δεκτή στις τάξεις των μεγάλων δυνάμεων, παρά τις αφανιστικές οικονομικές κυρώσεις της Δύσης.
Ο Κόσμος ανήκει σε εκείνους που οδηγούν. Ο Δαρβίνος δεν υποσχέθηκε ποτέ ισότητα. Η ίδια η φύση παράγει θηρευτές, επιζώντες, παράσιτα και απολιθώματα. Η γεωπολιτική είναι εξίσου ανελέητη με τη βιολογία. Ένα έθνος-κράτος που εξαρτάται από ξένους στρατούς, ξένη τεχνολογία και ξένο χρήμα είναι απλά μια κυρίαρχη μυθοπλασία. Η ανεξαρτησία του τελειώνει εκεί που τελειώνει η υπομονή του προστάτη του. Τα πολιτισμικά κράτη κατέχουν κάτι βαθύτερο: ιστορική μνήμη, ηπειρωτικό χώρο, στρατιωτική ισχύ και τη θέληση για κυριαρχία. Προβάλλουν τις αξίες, τους θεσμούς και τον τρόπο ζωής τους ως ένα ενιαίο πολιτισμικό σύστημα, συχνά σε αντιδιαστολή με το δυτικό μοντέλο εθνικού κράτους.
Το Ισλάμ είναι ένας πολιτισμός χωρίς ένα ενιαίο κυρίαρχο κράτος. Η Νότια Αμερική έχει πολιτισμική ταυτότητα αλλά στερείται πολιτικής ενότητας. Η Βραζιλία ονειρεύεται την ηγεσία ενώ η ήπειρος παραμένει κατακερματισμένη. Η Ινδία έχει την ουσία ενός κράτους-πολιτισμού, αλλά δεν έχει ακόμη αποκτήσει την παγκόσμια στρατηγική ισχύ των άλλων τριών. Η ιστορία δεν ανταμείβει όσους βυθίζονται στη νοσταλγία για το παλιό μεγαλείο, αλλά δεν έχουν τη δύναμη να το ανακτήσουν. Ανταμείβει την οργανωμένη ισχύ. Η ισχύς είναι το σωστό! Τα υπόλοιπα είναι διακόσμηση στους τοίχους των νικηφόρων αυτοκρατοριών.
Μια Νέα Γιάλτα θα χώριζε τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής. Η Αμερική διατηρεί το Δυτικό Ημισφαίριο. Το Δόγμα Μονρόε επιβιώνει επειδή επιβιώνουν τα αυτοκρατορικά συμφέροντα. Η Ρωσία διατηρεί την ιστορική της σφαίρα σε όλη την Ευρασία. Η Κίνα εδραιώνει τη στρατηγική της πρωτοκαθεδρία στην Ανατολική Ασία και στον δυτικό Ειρηνικό. Η Μόσχα βλέπει την προέλαση του ΝΑΤΟ προς τα σύνορά της ως ξεκάθαρη εισβολή στον ιστορικό χώρο ασφαλείας της. Το Πεκίνο απορρίπτει την αμερικανική στρατιωτική υπεροχή στο κατώφλι του. Η Ουάσιγκτον απαιτεί προνόμια στην Αμερική που αρνείται στους αντιπάλους της αλλού. Η υποκρισία ήταν και είναι η μητρική γλώσσα των αυτοκρατοριών. Ωστόσο, μια διευθέτηση μεταξύ αυτών των τριών δυνάμεων θα μπορούσε να θέσει όρια στον ανταγωνισμό τους. Θα αναγνώριζαν η μία τα στρατηγικά εδάφη της άλλης και θα διαπραγματεύονταν τα όρια της παρέμβασης. Τα μικρότερα έθνη-κράτη θα ….διαμαρτύρονταν. Βεβαίως οι ανίσχυρες διαμαρτυρίες τους δεν θα άλλαζαν την ισορροπία δυνάμεων.
Ο Γερμανός πολιτικός θεωρητικός Καρλ Σμιτ έδωσε σε αυτή τη συμφωνία το πνευματικό της όπλο: «την απαγόρευση παρέμβασης από δυνάμεις εκτός ενός γεωπολιτικού χώρου». Κάθε μεγάλος χώρος πρέπει να διαθέτει τη δύναμη να αποκλείει τους ξένους. Η Ρωσία δεν μπορεί να δεχτεί μια αμερικανική στρατιωτική τάξη που επιβάλλεται στην Ευρασία. Η Κίνα δεν μπορεί να δεχτεί μόνιμη ξένη παρέμβαση στο θαλάσσιο περιβάλλον της. Η Αμερική δεν θα παραδώσει την ιστορική της κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο. Η Νέα Γιάλτα θα μετέτρεπε αυτούς τους ισχυρισμούς σε ένα σύστημα αμοιβαίου περιορισμού. Η παγκόσμια «φιλελεύθερη ηθική» θα έχανε την εξουσία της που συγκαλύπτει ξεδιάντροπα την παρέμβαση ως σωτηρία. Η αναιμική Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να συνεχίσει να …κηρύττει ! Τα κηρύγματά της δεν καθορίζουν πλέον την πολιτική γεωγραφία του κόσμου. Η ισχύς θα εμφανιστεί για άλλη μια φορά χωρίς την ανόητη και γλυκερή ανθρωπιστική της μάσκα.
Η Ευρώπη είναι η επόμενη … Μογγολία. Κάποτε υπήρξε το κέντρο αυτοκρατοριών, στρατών και παγκόσμιων κατακτήσεων, τώρα μετατρέπεται σε μια γραφική συλλογή ιστορικών μνημείων που κυβερνώνται από φοβισμένους διοικητές.
Η Μογγολία κάποτε υπέταξε μεγάλο μέρος της Ευρασίας. Σήμερα επιβιώνει ως μια ονομαστικά ανεξάρτητη χώρα, αλλά ο κόσμος μόλις που αντιλαμβάνεται την ύπαρξή της. Η Ευρώπη κινείται προς την ίδια ιστορική αφάνεια και ασημαντότητα. Οι Βρυξέλλες κατασκευάζουν κανονισμούς, η Ουάσινγκτον παρέχει προστασία και οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγχέουν την υπακοή με την αλληλεγγύη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει γίνει μια μηχανή για τη διαχείριση της ίδια της δικής της παρακμής ! Οι πολιτικοί της μιλούν για στρατηγική αυτονομία, ενώ παραμένουν στρατιωτικά εξαρτημένοι από την Αμερική. Ανακοινώνουν κυρώσεις κατά της Ρωσίας, λες και τα ανακοινωθέντα να μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις διαιρέσεις. Κάνουν διαλέξεις δημοκρατικής συμπεριφοράς στην Κίνα ωσάν οι διαλέξεις να μπορούσαν να σταματήσουν τα εργοστάσια. Μπερδεύουν την θολή μνήμη του ευρωπαϊκού μεγαλείου με την αμφίβολη συνέχεια της ύπαρξής του.
Η ήπειρος που κάποτε κατέκτησε τον κόσμο γίνεται ένα γεωπολιτικό κουφάρι που θα διαλυθεί από ισχυρότερους πολιτισμούς.
Η Σεντζέν δεν είναι ακόμη η Νέα Γιάλτα. Δεν έχει επιτευχθεί η συμφωνία και οι τρεις δυνάμεις παραμένουν αντίπαλες. Αλλά η λογική της επερχόμενης εποχής είναι ήδη ορατή. Η Ρωσία έχει υποστεί τεράστιες πιέσεις αντί να παραιτηθεί από την αξίωσή της σε μια ανεξάρτητη ευρασιατική τάξη. Η Κίνα έχει γίνει αρκετά ισχυρή για να αμφισβητήσει την αμερικανική ηγεμονία. Η Αμερική παραμένει αρκετά τρομερή για να υπερασπιστεί την αυτοκρατορική της θέση. Η Ινδία παρακολουθεί ως το τέταρτο πολιτιστικό κράτος, το οποίο εξακολουθεί να συγκεντρώνει δυνάμεις. Το «έθνος-κράτος» γέννημα της Συνθήκης της Βεστφαλίας γίνεται ιστορικό λείψανο.
Η Συνθήκη της Βεστφαλίας υπεγράφη τον Οκτώβριο του 1648 στις πόλεις Μύνστερ και Όσναμπρυκ, έβαλε τέλος στον Τριαντακονταετή Πόλεμο (1618–1648) καθώς και στον Ογδοηκονταετή Πόλεμο (1568–1648), ενώ τερμάτισε τις αιματηρές θρησκευτικές και δυναστικές συγκρούσεις στην κεντρική και δυτική Ευρώπη. Τότε εδραιώθηκε η αρχή ότι κάθε κράτος κυριαρχεί στο έδαφός του χωρίς εξωτερική παρέμβαση («βεστφαλικό σύστημα») ! Αυτό το σύστημα αμφισβητήθηκε μετά τον Α’ Παγκόσμιο, ατρόφησε και διαλύθηκε κλιμακωτά μετά τον Β’ Παγκόσμιο. Τώρα στον μεταψυχροπολεμικό πολυπολικό κόσμο που αναδύεται … πνέει τα λοίσθια.
Ο φιλελεύθερος οικουμενισμός χάνει το μονοπώλιό του επί της πολιτικής νομιμότητας. Αργά αλλά σταθερά αναδύεται ένας δαρβινικός κόσμος στον οποίο τα κράτη πρέπει να οργανώσουν την εξουσία τους ή να υποταχθούν σε εκείνα που το έχουν πράξει.
Η Νέα Γιάλτα μπορεί να φέρει μια βάναυση ειρήνη, αλλά τουλάχιστον θα αναγνωρίσει τη δομή της πραγματικότητας. Σχεδόν διακόσια κράτη θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Τα περισσότερα δεν θα αποφασίσουν ποτέ απολύτως τίποτα με παγκόσμια σημασία. Οι σημαίες τους θα κυματίζουν πάνω από τα ερείπια της εθνικής κυριαρχίας. Οι ηγέτες τους θα εκφωνούν κούφιους λόγους. Οι διπλωμάτες τους θα χειροκροτούν. Όμως τελικά οι τρεις γίγαντες θα χωρίσουν τον παγκόσμιο χάρτη.