ΣΧΕΔΙΟ ΗΠΑ – ΙΣΡΑΗΛ ΓΙΑ ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΙΣΛΑΜΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

8–12 minutes

Από την πνευματική ενότητα στη γεωπολιτική κυριαρχία

Ο ισλαμικός κόσμος διαθέτει όλα τα απαραίτητα εφόδια για να καταστεί ένα από τα μεγάλα κέντρα της παγκόσμιας ισχύος. Διαθέτει τεράστια ενεργειακά αποθέματα, ζωτικής σημασίας θαλάσσιες οδούς, αρχαίους πολιτισμούς και πληθυσμό που υπερβαίνει τα δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους. Ωστόσο, παραμένει πολιτικά κατακερματισμένος, στρατιωτικά εξαρτημένος και διαιρεμένος από ανταγωνισμούς που εξυπηρετούν τα συμφέροντα εξωτερικών δυνάμεων. Από την Τεχεράνη έως το Ριάντ, από την Κωνσταντινούπολη έως το Ισλαμαμπάντ, τα μουσουλμανικά έθνη επέτρεψαν στις διαφορές τους να υπερισχύσουν της κοινής τους μοίρας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επωφελούνται εδώ και καιρό από αυτή την κατάσταση, ενώ το Ισραήλ έχει αποκτήσει μια θέση στρατιωτικής και πολιτικής σημασίας, δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με το μέγεθός του. Το αποτέλεσμα είναι ένας πολιτισμός πλούσιος σε πόρους, αλλά φτωχός σε συλλογική κυριαρχία. Το Ισλάμ έχει διατηρήσει μια κοινή πνευματική ταυτότητα ανά τους αιώνες, ωστόσο η ταυτότητα αυτή δεν έχει ακόμη αποκτήσει την πολιτική μορφή που απαιτείται για την αντίσταση στην ξένη κυριαρχία.

Το Ιράν κατέχει μια μοναδική θέση σε αυτόν τον διαιρεμένο κόσμο. Σε αντίθεση με πολλά γειτονικά κράτη, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει καταστήσει την αντίσταση στην αμερικανική στρατιωτική υπεροχή και στην περιφερειακή ισχύ του Ισραήλ κεντρικό άξονα της εξωτερικής της πολιτικής. Από την επανάσταση του 1979, η Τεχεράνη έχει αντιμετωπίσει κυρώσεις, διπλωματική απομόνωση, εκστρατείες δολοφονιών και επανειλημμένες απειλές για στρατιωτική επίθεση. Η επιμονή της στη στρατηγική ανεξαρτησία τη διαφοροποιεί από κυβερνήσεις των οποίων η ασφάλεια εξαρτάται από την Ουάσιγκτον. Η αμερικανική και ισραηλινή επίθεση του Φεβρουαρίου του 2026 κατέδειξε τους κινδύνους που αντιμετωπίζει κάθε περιφερειακή δύναμη η οποία αρνείται να αποδεχθεί την υφιστάμενη στρατιωτική τάξη πραγμάτων. Η απάντηση του Ιράν επέκτεινε τη σύγκρουση σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, αναδεικνύοντας την τρωτότητα των αμερικανικών βάσεων και των χωρών που τις φιλοξενούν. Το κεντρικό ερώτημα δεν ήταν πλέον αν το Ιράν θα μπορούσε να εξαναγκαστεί σε υποταγή, αλλά το πόσο μεγάλη καταστροφή θα επέφερε στην ευρύτερη περιοχή —και, τελικά, στον κόσμο ολόκληρο— η προσπάθεια επιβολής μιας τέτοιας υποταγής.

Η αντιπαλότητα μεταξύ του Ιράν και των αραβικών μοναρχιών του Κόλπου καταδεικνύει την αποτελεσματικότητα της αρχαίας αρχής του «διαίρει και βασίλευε». Η Ουάσινγκτον παρουσιάζει τη στρατιωτική της παρουσία ως προστασία από την ιρανική επιθετικότητα, ενώ η Τεχεράνη θεωρεί τις αμερικανικές βάσεις σε γειτονικά εδάφη ως μέσα περικύκλωσης. Αυτή η ρύθμιση μετατρέπει τους γεωγραφικούς γείτονες σε στρατηγικούς εχθρούς. Οι αραβικές μοναρχίες αγοράζουν αμερικανικά όπλα, φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις και εξαρτώνται από τις αμερικανικές πληροφορίες και τη στρατιωτική τεχνολογία. Το Ιράν, περιτριγυρισμένο από εχθρικές εγκαταστάσεις, αναπτύσσει πυραύλους και άλλα μέσα αποτροπής. Κάθε απάντηση εντείνει τους φόβους της άλλης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρουσιάζονται στη συνέχεια ως απαραίτητες για την επίλυση του ίδιου του διλήμματος ασφαλείας που το περιφερειακό στρατιωτικό τους σύστημα βοηθά στη διαιώνισσή του. Η εξάρτηση των κρατών του Κόλπου από την Ουάσινγκτον δεν τους έχει φέρει διαρκή ασφάλεια. Αντίθετα, έχει κάνει τα εδάφη τους ευάλωτα σε πολέμους, των οποίων ο χρόνος και οι στόχοι καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό αλλού.

Το Ισραήλ κατέχει μιαν άλλη αποφασιστική θέση μέσα σε αυτή τη δομή. Η στρατιωτική του στρατηγική επιδιώκει εδώ και καιρό να αποτρέψει τις εχθρικές περιφερειακές δυνάμεις από το να αναπτύξουν δυνατότητες που θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την ανωτερότητά του. Κατά συνέπεια, το Ιράν αντιπροσωπεύει κάτι περισσότερο από έναν συμβατικό αντίπαλο. Είναι ένα μεγάλο, ανεξάρτητο κράτος ικανό να υποστηρίξει πολιτικά και στρατιωτικά κινήματα που αντιτίθενται στην ισραηλινή ισχύ. Η αντιπαράθεση δεν είναι επομένως απλώς μια διαμάχη για τον «πυρηνικό εμπλουτισμό», για τους πυραύλους ή για τις μεμονωμένες κυβερνήσεις. Αφορά στην κατανομή ισχύος σε όλη τη Δυτική Ασία. Οι φιλοδοξίες του Ισραήλ εκτείνονται πολύ πέρα ​​από τον περιορισμό του Ιράν. Το σχέδιο του «Μεγάλου Ισραήλ», που προωθείται δραστήρια από στοιχεία της σιωνιστικής δεξιάς, προβλέπει εδαφική επέκταση και εδραίωση της ισραηλινής υπεροχής σε όλη την περιοχή. Υπό τον Νετανιάχου, το Ισραήλ έχει ακολουθήσει μια ολοένα και πιο επιθετική στρατηγική στρατιωτικής επέμβασης, εδαφικού ελέγχου και αντιπαράθεσης με γειτονικά κράτη. Το Ιράν αποτελεί το κύριο εμπόδιο στην προσπάθεια του Ισραήλ να εδραιωθεί ως ο αδιαμφισβήτητος περιφερειακός ηγεμόνας. Με αμερικανικά όπλα, διπλωματική προστασία και οικονομική υποστήριξη, το Ισραήλ επιδιώκει να αποδυναμώσει ή να εξαλείψει τα κέντρα αντίστασης που είναι ικανά να αμφισβητήσουν την κυριαρχία του.

Η καταστροφή που προκλήθηκε στη Γάζα, στον Λίβανο, στη Συρία και στο Ιράν, αντανακλά μια περιφερειακή διαμάχη στην οποίαν η στρατιωτική υπεροχή χρησιμοποιείται για την αναμόρφωση της πολιτικής τάξης. Μια Μέση Ανατολή οργανωμένη γύρω από την ισραηλινή ηγεμονία δεν θα προσέφερε ούτε κυριαρχία στους λαούς της ούτε διαρκή ειρήνη. Θα αντικαθιστούσε την ισορροπία μεταξύ των εθνών με την υπεροχή ενός κράτους, που διατηρείται μέσω της βίας και της μόνιμης αμερικανικής υποστήριξης.

Η διαίρεση Σουνιτών-Σιιτών παρέχει ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για όσους επωφελούνται από την ισλαμική διχόνοια. Η Περσία και η Αραβία έχουν διαφορετικές εθνικές ρίζες, ιστορικές μνήμες, θρησκευτικούς θεσμούς και πολιτικές παραδόσεις, αλλά καμία από αυτές τις διαφορές δεν καθιστά αναπόφευκτη τη μόνιμη εχθρότητα. Ο ισλαμικός πολιτισμός αναπτύχθηκε μέσω της συμβολής Περσών, Αράβων, και πολλών άλλων λαών. Τα φιλοσοφικά, επιστημονικά και θεολογικά του επιτεύγματα προέκυψαν από πνευματικές ανταλλαγές που διέσχισαν πολύπλευρα τα πολιτικά και θρησκευτικά όρια. Σήμερα, οι ίδιες αυτές διαφορές παρουσιάζονται συχνά ως απόδειξη ότι η συνεργασία είναι αδύνατη. Το Ιράν απεικονίζεται από τους εχθρούς του ως ινδοευρωπαϊκό ξένο στοιχείο εντός του ισλαμικού κόσμου, αν και ο περσικός πολιτισμός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ισλαμικής ιστορίας για περισσότερο από μια χιλιετία. Ομοίως, η ιρανική πολιτική ρητορική μπορεί να αποξενώσει τις σουνιτικές κοινωνίες όταν φαίνεται να διεκδικεί αποκλειστική επαναστατική εξουσία. Η τραγωδία είναι ότι οι θεολογικές διακρίσεις έχουν γίνει πολιτικά όπλα. Ένας πολιτισμός που συγχέει την εσωτερική ποικιλομορφία με ασυμβίβαστη εχθρότητα αφήνει τον εαυτό του εκτεθειμένο στη χειραγώγηση από ισχυρότερες εξωτερικές δυνάμεις.

Η αντίφαση γίνεται σαφέστερη όταν εξετάζεται ο ισλαμικός κόσμος στο σύνολό του. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τεράστιους οικονομικούς πόρους και θρησκευτική σημασία. Το Ιράν συνεισφέρει σπουδαία βιομηχανική ικανότητα, επιστημονικά ιδρύματα, στρατηγική γεωγραφία και παράδοση πολιτικής αντίστασης. Η σουνιτική Τουρκία διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές και κατασκευαστικές δυνατότητες. Το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικά όπλα, ενώ η Ινδονησία αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο δημογραφικό και οικονομικό κέντρο. Η Αίγυπτος ελέγχει τη Διώρυγα του Σουέζ και τα μικρότερα κράτη του Κόλπου ελέγχουν σημαντικά οικονομικά και εμπορικά δίκτυα. Μαζί, αυτές οι χώρες κατέχουν τα θεμέλια ενός τεράστιου ανεξάρτητου πολιτισμικού μπλοκ. Ξεχωριστά, παραμένουν ευάλωτες σε κυρώσεις, στρατιωτικές πιέσεις, εμπορικούς περιορισμούς και διπλωματική απομόνωση. Οι κυβερνήσεις τους επενδύουν πελώρια ποσά στην εθνική άμυνα, αλλά έχουν δημιουργήσει λίγους θεσμούς ικανούς να μετατρέψουν τη συνδυασμένη δύναμή τους σε κοινή ασφάλεια. Η Δύση δεν χρειάζεται να καταστείλει ένα ήδη ενοποιημένο ισλαμικό κράτος-πολιτισμό. Επωφελείται από το γεγονός ότι ακόμη δεν έχει αναδυθεί τέτοιο κράτος.

Επομένως είναι απαραίτητη η διάκριση μεταξύ ενός ισλαμικού πολιτισμού και ενός ισλαμικού κράτους-πολιτισμού. Ένας πολιτισμός υπάρχει μέσω της θρησκείας, της ιστορικής μνήμης, των πολιτιστικών επιτευγμάτων και της συνείδησης ότι ανήκεις σε ένα μεγαλύτερο σύνολο. Ένα κράτος-πολιτισμός δίνει σε αυτή την κληρονομιά την πρακτική πολιτική της μορφή. Καθιερώνει θεσμούς ικανούς να συντονίζουν την άμυνα, την οικονομική ανάπτυξη, τη διπλωματία, τις υποδομές και την τεχνολογική πρόοδο. Μια τέτοια τάξη δεν θα απαιτούσε την καταστροφή των υφιστάμενων εθνικών ταυτοτήτων ή την επιβολή μιας ενιαίας θρησκευτικής ερμηνείας. Θα μπορούσε να λάβει τη μορφή μιας συνομοσπονδίας στην οποία τα κυρίαρχα κράτη συντονίζουν οικειοθελώς τις πιο σημαντικές στρατηγικές τους αποφάσεις. Η αντίληψη του Ιράν για αντίσταση στην ξένη κυριαρχία θα μπορούσε να συμβάλει σε αυτό το έργο, αλλά από μόνη της δεν θα μπορούσε να ορίσει το έργο για όλους τους άλλους. Οι αραβικές μοναρχίες θα έπρεπε να συμμετέχουν ως ισότιμοι εταίροι και όχι ως υποδεέστερες δυνάμεις. Ο απώτερος στόχος θα ήταν ένας ισλαμικός κόσμος ικανός να λαμβάνει αποφάσεις μέσω των δικών του θεσμών, αντί να ζητά την έγκριση της σιωνιστικής Ουάσιγκτον, την προστασία από αμερικανικούς στρατούς ή τη μεσολάβηση ξένων πρωτευουσών.

Η συμφιλίωση μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας, που ανακοινώθηκε στο Πεκίνο τον Μάρτιο του 2023, κατέδειξε τις δυνατότητες μιας εναλλακτικής περιφερειακής τάξης. Η Κίνα διευκόλυνε μια συμφωνία μεταξύ δύο αντιπάλων, των οποίων η εχθρότητα είχε διαμορφώσει συγκρούσεις σε όλη τη Δυτική Ασία. Η διπλωματική πρόοδος υπέδειξε ότι τα ισλαμικά κράτη θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτησή τους από την αμερικανική διαμεσολάβηση και να επιδιώξουν ρυθμίσεις βασισμένες στην αμοιβαία αναγνώριση της κυριαρχίας. Ο πόλεμος του 2026 διέκοψε αυτή τη διαδικασία, αλλά αποκάλυψε επίσης τις αδυναμίες του παλαιού συστήματος ασφαλείας. Η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή δεν γλίτωσε τις μοναρχίες του Κόλπου από τις συνέπειες του πολέμου. Τον Νοέμβριο, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και άλλες περιφερειακές κυβερνήσεις πίεσαν ξανά την Ουάσινγκτον να αποφύγει νέες επιθέσεις στο Ιράν. Το μάθημα είναι ότι η περιφερειακή ασφάλεια δεν μπορεί να ανατεθεί μόνιμα σε μια δύναμη της οποίας οι στόχοι διαφέρουν από εκείνους των χωρών που υφίστανται τους μεγαλύτερους κινδύνους. Η Κίνα και η Ρωσία μπορούν να παρέχουν χρήσιμες διπλωματικές και οικονομικές εναλλακτικές λύσεις, αλλά καμία από τις δύο δεν πρέπει να αντικαταστήσει την Ουάσινγκτον ως η τελική αρχή για τις ισλαμικές υποθέσεις.

Η Παλαιστίνη παραμένει η πλέον ορατή έκφραση της αδυναμίας του ισλαμικού κόσμου να μετατρέψει την ηθική αλληλεγγύη σε συλλογική πολιτική δράση. Εκατομμύρια Μουσουλμάνοι ταυτίζονται με την παλαιστινιακή υπόθεση, ωστόσο οι κυβερνήσεις τους παραμένουν διχασμένες όσον αφορά στις σχέσεις με το Ισραήλ, στη συνεργασία με την Ουάσινγκτον και στα μέσα αντιμετώπισης της ισραηλινής στρατιωτικής ισχύος. Το Ιράν έχει διακριθεί μέσω της υποστήριξής του σε ένοπλα κινήματα που αντιτίθενται στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ και παλαιστινιακών παρατάξεων. Η Τεχεράνη θεωρεί αυτό το δίκτυο ως μέσον αποτροπής των ισραηλινών επιθέσεων και αντίστασης στην αμερικανική περιφερειακή υπεροχή. Όποια κρίση και αν κάνει κανείς για αυτές τις μεθόδους, το βαθύτερο πρόβλημα είναι η απουσία μιας κοινής ισλαμικής στρατηγικής ικανής να υπερασπιστεί τα παλαιστινιακά δικαιώματα μέσω διαρκούς διπλωματικής, οικονομικής και πολιτικής πίεσης. Ορισμένες κυβερνήσεις επιδιώκουν την ομαλοποίηση με το Ισραήλ, άλλες την απορρίπτουν και άλλες προσπαθούν να συμβιβάσουν τη δημόσια αντίθεση στις ισραηλινές πολιτικές με στενές σχέσεις ασφαλείας που αφορούν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το παλαιστινιακό ζήτημα αποκαλύπτει έτσι το χάσμα μεταξύ της πολιτισμικής συνείδησης και της κυρίαρχης πολιτικής εξουσίας.

Το μέλλον του ισλαμικού κόσμου εξαρτάται από το αν οι κυβερνήσεις του μπορούν να ξεπεράσουν αυτή την αντίφαση. Το Ιράν δεν μπορεί να δημιουργήσει περιφερειακή ενότητα μόνο μέσω στρατιωτικής αποτροπής. Η ανάδυση ενός κυρίαρχου ισλαμικού πολιτισμού-κράτους απαιτεί συνεργασία μεταξύ των μουσουλμανικών εθνών για να ξεπεραστεί το αμερικανο-σιωνιστικό σύστημα κυριαρχίας που έχει διχάσει τη Μέση Ανατολή μέσω πολέμων, κυρώσεων και κατασκευασμένων αντιπαλοτήτων. Οι μοναρχίες του Κόλπου δεν μπορούν να αγοράσουν διαρκή ασφάλεια παραδίδοντας την κυριαρχία τους στην Ουάσιγκτον και γεμίζοντας τα ταμεία των αμερικανών κατασκευαστών όπλων. Η επιδίωξη της περιφερειακής υπεροχής από το Ισραήλ εξαρτάται από το να διατηρεί τους γείτονές του αδύναμους, διαιρεμένους και διαρκώς απειλούμενους, ενώ η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τη Μέση Ανατολή ως ένα σύνολο υποτελών κρατών των οποίων οι πόροι και οι στρατηγικές αποφάσεις πρέπει να εξυπηρετούν τα σιωνιστικά (και όχι απαραίτητα αμερικανικά) συμφέροντα.

Η πραγματική ειρήνη θα προκύψει μόνο όταν η περιοχή απελευθερωθεί από αυτήν την ξένη κυριαρχία και εγκαθιδρύσει μια τάξη ασφαλείας που θα βασίζεται στην κυριαρχία, τη συνεργασία και τον αμοιβαίο σεβασμό. Μια διαρκής τάξη θα απαιτούσε από το Ιράν και τους γείτονές του να αναγνωρίσουν την κυριαρχία ο ένας του άλλου, να μειώσουν την ξένη στρατιωτική εξάρτηση, να δημιουργήσουν συλλογικούς θεσμούς ασφάλειας και να αναπτύξουν κοινά οικονομικά συμφέροντα. Το ισλαμικό πολιτιστικό κράτος θα προκύψει όχι από ατέρμονες θερμές διακηρύξεις θρησκευτικής αδελφότητας, αλλά από πρακτικές πράξεις πολιτικής ανεξαρτησίας.

Η αντίσταση του Ιράν στην αμερικανική κυριαρχία προσφέρει ένα μοντέλο κυριαρχίας, αλλά η πλήρης πολιτισμική της σημασία θα γίνει εμφανής μόνο όταν αυτή η αντίσταση εξελιχθεί σε ένα ευρύτερο σχέδιο περιφερειακής συνεργασίας. Μέχρι τότε, ο ισλαμικός κόσμος θα παραμείνει διχασμένος μεταξύ εθνών που διαθέτουν τα μέσα για το μεγαλείο αλλά δεν έχουν τους απαραίτητους θεσμούς για να το ασκήσουν. Η αυτοκρατορία που δεν έχει ακόμη γεννηθεί δεν είναι μια αυτοκρατορία κατάκτησης, αλλά μια πλανητική Τάξη στην οποίαν ο ισλαμικός πολιτισμός καθίσταται τελικά ο συγγραφέας της δικής του ιστορίας.

.

🤞 Εγγραφείτε στην λίστα φίλων !

Διακριτική ενημέρωση για σημαντικά άρθρα της Ιστοσελίδας μας

19
fb-share-icon
Insta
Tiktok