Πρώτα, τα Στενά του Ορμούζ. Τώρα, το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ. Οι μεταφορές μέσω αυτών των δύο κύριων οδών, δια των οποίων ρέει περισσότερο από το 30% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, έχουν διαταραχθεί σοβαρά. Σαν να μην έφτανε αυτό, οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης κατέστρεψαν τον αγωγό ανατολής-δύσης της Σαουδικής Αραβίας, ο οποίος είχε επιτρέψει στην Σαουδική Αραβία να παρακάμψει εν μέρει τα Στενά του Ορμούζ.
Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν πέσει σε ένα επίπεδο όπου τα διυλιστήρια αγωνίζονται να λειτουργήσουν κανονικά. Η ροή του πετρελαίου είναι ασταθής. Συνελόντι ειπείν: Ο κίνδυνος διακοπής αυξάνεται και κάθε πιθανός χρόνος διακοπής λειτουργίας σημαίνει ότι ρίχνει λάδι στη φωτιά, καθώς η κατάσταση στην αγορά καυσίμων είναι ήδη πολύ τεταμένη. Σύμφωνα με την JPMorgan, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου ανέρχονται σήμερα σε 7,6 δισεκατομμύρια βαρέλια, μειώνονται δε με ανησυχητικά γρήγορο ρυθμό και αν πέσουν στα 6,8 δισεκατομμύρια βαρέλια, η λειτουργία των αγωγών και των διυλιστηρίων θα παρεμποδιστεί σημαντικά. Τα διυλιστήρια στις ΗΠΑ, τον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου στον κόσμο, λειτουργούν ήδη με σχεδόν πλήρη δυναμικότητα. Χρησιμοποιούν έως και το 98% της χωρητικότητάς τους. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το απόθεμα ασφαλείας που τους επιτρέπει να ανταποκρίνονται σε διαταραχές, να πραγματοποιούν τις απαραίτητες επισκευές ή να αντιμετωπίζουν άλλα απρόβλεπτα προβλήματα έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Αυτό μας αφήνει με λύσεις που επί του παρόντος φαίνονται απίθανες για διάφορους λόγους. Θεωρητικά, μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου θα μπορούσαν να φτάσουν στην παγκόσμια αγορά από τα αποθέματα της Κίνας, αλλά το Πεκίνο θεωρεί τους πόρους του στρατηγικούς και δεν είναι πρόθυμο να τους εξάγει. Επομένως, ένα τέτοιο σενάριο φαίνεται απίθανο. Μια άλλη πιθανότητα είναι η χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, κάτι που είναι ακόμη λιγότερο πιθανό. Η κρίση επιδεινώνεται από το υψηλό κόστος μεταφοράς πετρελαίου. Το τέλος ναύλωσης για ένα μεγάλο πετρελαιοφόρο υπερβαίνει επί του παρόντος το ένα εκατομμύριο δολάρια την ημέρα, πράγμα που σημαίνει ότι το κόστος εφοδιαστικής έχει γίνει ένας από τους κύριους παράγοντες που αυξάνουν τις τιμές των καυσίμων. Αυτό οφείλεται στο κόστος ασφάλισης, το οποίο έχει αυξηθεί σε επίπεδα ρεκόρ.
Επιπλέον, όπως αναφέρουμε ακολούθως, τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου των ΗΠΑ βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών. Κατά συνέπεια, στις ΗΠΑ εξετάζεται όλο και περισσότερο σοβαρά η μείωση των εξαγωγών πετρελαίου.
Λόγω των τριών παραγόντων που αναφέρθηκαν, ήτοι της φθίνουσας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας των χωρών του ΟΠΕΚ, της μείωσης των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου των ΗΠΑ και της φθίνουσας ικανότητας επεξεργασίας των διυλιστηρίων, ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια νέα φάση της ενεργειακής κρίσης, στην οποία υπάρχει έλλειψη απλών και άμεσα διαθέσιμων λύσεων.
Θυμίζουμε ότι η ανάγκη δημιουργίας ενός Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου (Strategic Petroleum Reserve, SPR) προέκυψε την δεκαετία του 1970, όταν οι χώρες που ανήκουν στο καρτέλ του ΟΠΕΚ ανακοίνωσαν εμπάργκο στις προμήθειες πετρελαίου στις ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα ήταν η κρίση των καυσίμων, δηλαδή μια απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων και ουρές χιλιομέτρων στα πρατήρια καυσίμων.
Το πετρέλαιο του SPR αποθηκεύεται σε βάθος άνω των 1.000 μέτρων σε υπόγειους θόλους αλατιού. Οι τέσσερις χώροι αποθήκευσης βρίσκονται στον Κόλπο του Μεξικού, σε όλο το Τέξας και την Λουϊζιάνα. Η μέγιστη χωρητικότητα αυτών των θόλων είναι πάνω από 700 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου. Αυτό το σύστημα εγγυάται ασφάλεια, χωρίς διαρροές και εξαιρετικά χαμηλό λειτουργικό κόστος. Τα επίπεδα αποθεμάτων έφτασαν σε υψηλό ρεκόρ το 2010 με 727 εκατομμύρια βαρέλια. Σήμερα, ο αριθμός αυτός ανέρχεται σε μόλις 289 εκατομμύρια (ο χαμηλότερος από το 1982), θέτοντας το σύστημα σε κίνδυνο. Οι θόλοι αλατιού δεν είναι συνηθισμένες δεξαμενές. Εάν η στάθμη του πετρελαίου πέσει πολύ χαμηλά, η πίεση μέσα στο σπήλαιο πέφτει δραματικά και το τεράστιο βάρος της γης αρχίζει να πιέζει και να συμπιέζει τα τοιχώματα του σπηλαίου, οδηγώντας στην μη αναστρέψιμη καταστροφή τους. Πώς προέκυψε αυτή η τεράστια μείωση αποθεμάτων;
Τον Μάρτιο, ο Τραμπ ενέκρινε την απελευθέρωση 172 εκατομμυρίων βαρελιών από τα αποθέματα για να ελαχιστοποιήσει τον αντίκτυπο του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ και να αποτρέψει τις αυξήσεις των τιμών στην αντλία. Μήνα με το μήνα, τα αποθέματα μειώνονταν και έφτασαν στο σημερινό χαμηλό τους. Στις 28 Αυγούστου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την «μεγαλύτερη συμφωνία πετρελαίου στην ιστορία», καυχώμενος ότι εξασφάλισε πλειοψηφικό μερίδιο σε περισσότερα από 65 δισεκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων της Βενεζουέλας στο πλαίσιο μιας παραχώρησης 100 ετών. Ωστόσο, η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας έχει καταστραφεί εδώ και χρόνια από κυρώσεις και έλλειψη συντήρησης. Για να ρέει πραγματικό πετρέλαιο στα διυλιστήρια των ΗΠΑ και στο Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου (SPR), απαιτούνται ανακαινίσεις υποδομών και επενδύσεις που ανέρχονται σε δισεκατομμύρια. Το νωρίτερο δυνατό χρονοδιάγραμμα για παραδόσεις από την Βενεζουέλα είναι το 2028-2029. Για τον ερχόμενο χειμώνα λοιπόν τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ αλ- Μαντάμπ παραμένουν βασικός παράγοντας, το άμεσο μέλλον του SPR εξαρτάται από το αν θα παραμείνουν αποκλεισμένα.
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι οι ΗΠΑ ικανές να παρατείνουν την σύγκρουση με το Ιράν; Είναι ικανές να εμπλακούν σε περαιτέρω πιθανές συγκρούσεις, όπως για την Ταϊβάν; Σε περίπτωση νέας σύγκρουσης προφανώς θα υπάρξει έλλειψη πετρελαίου, όπως υπήρχε την δεκαετία του 1970, όταν ο αμερικανικός στρατός το χρειαζόταν σε μαζική κλίμακα λόγω πολέμου στο Βιετνάμ.
Παρεμπιπτόντως, έχει ο στρατός των ΗΠΑ αρκετούς πυραύλους για να συνεχίσει τις συγκρούσεις, αφού έχει εξαντλήσει το 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων συστημάτων MIM-104 Patriot και THAAD (Terminal High Altitude Area Defence) στην σύγκρουση με το Ιράν;
Η κατάσταση στην αγορά καυσίμων έχει ξεφύγει από τον έλεγχο. Η κρίση στην αγορά πετρελαίου γίνεται ολοένα και πιο πραγματική και οι διαθέσιμες επιλογές για μια λύση εξαντλούνται.
