Ο εκχριστιανισμός των Φράγκων («kerstening van de Franken») αποτελεί με βεβαιότητα ένα από τα καθοριστικότερα γεγονότα της ευρωπαϊκής ιστορίας. Δεν άλλαξε μόνον τη θρησκευτική ταυτότητα του γερμανικού φραγκικού φύλου, αλλά έθεσε τα θεμέλια για τη συμμαχία Εκκλησίας και Κράτους στη Δυτική Ευρώπη. Μέσα από την οπτική του Δόκτορα Los, η διαδικασία αυτή αναλύεται σε συγκεκριμένα στάδια και χαρακτηριστικά, ως εξής:

1. Το «Σημείο Καμπής»: Η Βάπτιση του Χλωδοβίκου του Α΄ (Clovis)

Η Πολιτική Επιλογή: Το 496 μ.Χ. (ή το 508 μ.Χ. κατά νεότερες ιστορικές εκτιμήσεις), ο Φράγκος βασιλιάς Χλωδοβίκος («Φημισμένος Πολεμιστής») ο Α΄ ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό. Η παράδοση αναφέρει ότι ορκίστηκε να αλλάξει πίστη αν κέρδιζε τη μάχη του Τολμπιάκ (σημερινό Τσύλπιχ) εναντίον του επίσης γερμανικού φύλου των Αλαμανών.

Η Σημασία του Καθολικισμού: Αντίθετα με άλλες γερμανικές φυλές (όπως οι Βησιγότθοι και οι Βάνδαλοι) που είχαν ασπασθεί τον Αρειανισμό (μιαν αίρεση του Χριστιανισμού), ο Χλωδοβίκος στράφηκε απευθείας στον Καθολικό Χριστιανισμό. Αυτό του εξασφάλισε τη στήριξη του γαλατορωμαϊκού πληθυσμού και της ισχυρής Καθολικής Εκκλησίας

2. Ο Χαρακτήρας του Φραγκικού Εκχριστιανισμού

«Εκ των άνω προς τα κάτω»: Ο εκχριστιανισμός δεν εξεκίνησε οργανικά από τον λαό. Όταν βαπτίσθηκε ο βασιλιάς, η στρατιωτική αριστοκρατία και οι πολεμιστές του (περίπου 3.000 άνδρες) αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν το παράδειγμά του.

Συγχώνευση του Παγανισμού και του Χριστιανισμού: Οι πρώιμοι Φράγκοι δεν εγκατέλειψαν αμέσως τις παλαιές τους συνήθειες. Επί μεγάλο διάστημα, οι χριστιανικές γιορτές αντικαθιστούσαν τις παγανιστικές (π.χ. εορτή γιά το «Γιούλ» – «Χειμερινό Ηλιοστάσιο» έγινε «Χριστούγεννα»), ενώ η λατρεία των αγίων πήρε τη θέση των παλαιών τοπικών θεοτήτων.

Ιεραποστολική Δράση στις Κάτω Χώρες: Στα βόρεια εδάφη των Φράγκων (σημερινά κράτη Ολλανδία και Βέλγιο), ο εκχριστιανισμός ολοκληρώθηκε αργότερα, τον 7^ο και τον 8^ο  αιώνα, με τη δράση σπουδαίων Αγγλοσαξόνων και Φράγκων ιεραποστόλων όπως ο Άγιος Βιλιβρόρδος (Willibrord) και ο Άγιος Βονιφάτιος (Bonifatius).

3. Η Εποχή του Καρλομάγνου και ο Αναγκαστικός Εκχριστιανισμός

Όπως αναλύει και ο Los στο έργο του, ο εκχριστιανισμός υπό τη δυναστεία των Καρολιδών προσέλαβε μια πιο επιθετική και συνάμα πολιτική μορφή:

Με το ξίφος: Κατά τους «Σαξονικούς Πολέμους», ο Καρλομάγνος επέβαλε τον Χριστιανισμό στους γειτονικούς παγανιστικούς γερμανικούς λαούς (Σάξονες) με τη βία. Η άρνηση της βάπτισης ή η τήρηση παγανιστικών εθίμων τιμωρούνταν με θάνατο (Η «Συνθηκολόγηση τμημάτων της Σαξονίας» – «Capitulatio de partibus Saxoniae» επετεύχθη με χρήση βίας ή απειλή χρήσεως βίας).

Η Ίδρυση της «Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας»: Η πολιτικοθρησκευτική αυτή διαδικασία ολοκληρώθηκε τα Χριστούγεννα του 800 μ.Χ., όταν ο Καρλομάγνος στέφθηκε Αυτοκράτορας από τον Πάπα Λέοντα Γ΄, σφραγίζοντας την ένωση του φραγκικού ξίφους με την θεόπνευστη πνευματική εξουσία της Ρώμης

Στο έργο του περί του εκχριστιανισμού των Φράγκων από τον Κάρολο (1940), ο Los αναπτύσσει μια συγκροτημένη θεολογική και ιστορική κριτική απέναντι στην αδίστακτη και βίαια μέθοδο που εχρησιμοποίησε ο Καρλομάγνος για την εξάπλωση του Χριστιανισμού, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των Σαξονικών Πολέμων.

Ως θεολόγος και πάστορας της Μεταρρυθμισμένης Ολλανδική Εκκλησίας, ο Los εξετάζει το ζήτημα μέσα από το πρίσμα της αυθεντικότητας της πίστεως και της χριστιανικής ηθικής, εστιάζοντας στα εξής κεντρικά σημεία:

1. Νόθευση του Ευαγγελίου με την εφαρμογή βίας («Το Ευαγγέλιο του Ξίφους» – «Het Evangelie van het Zwaard»)

Ο Los ασκεί δριμεία κριτική στην έννοια του «εκχριστιανισμού με το ξίφος» («kerstening met het zwaard»). Από θεολογική άποψη, υποστηρίζει ότι το Ευαγγέλιο βασίζεται στην ελεύθερη βούληση, στη μετάνοια και στην πνευματική αναγέννηση του ανθρώπου. Όταν η πίστη επιβάλλεται ως νομική υποχρέωση και δη με την ποινή του θανάτου (όπως προέβλεπε ο διαβόητος νόμος του Καρλομάγνου «Capitulatio de partibus Saxoniae»), παύει να είναι χριστιανική θρησκεία και μετατρέπεται σε μέσο πολιτικού εξαναγκασμού.

2. «Ψευδής Μεταστροφή» («Schijnbekering») Ένα βασικό θεολογικό επιχείρημα του Los είναι ότι η μαζική, βίαιη βάπτιση ολόκληρων πληθυσμών οδήγησε σε μιαν «επιφανειακή μεταστροφή» («oppervlakteconversie»). Οι παγανιστές Σάξονες και τα άλλα γερμανικά φύλα δέχονταν το …. «εν Χριστώ» βάπτισμα μόνο για να σώσουν τη ζωή τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην ξεριζωθεί ο παγανισμός πραγματικά, αλλά να «μεταμφιεστεί» με χριστιανικό μανδύα. Κατά τον Los, η μέθοδος αυτή υπενόμευσε επί αιώνες το πνευματικό βάθος της Εκκλησίας, καθώς εισήγαγε πολυάριθμα παγανιστικά στοιχεία και δεισιδαιμονίες στη λατρεία.

3. Πολιτική Εργαλειοποίηση της Θρησκευτικής Πίστεως

Ο Los αναλύει ότι ο Καρλομάγνος δεν ενεργούσε αποκλειστικά από θρησκευτικό ζήλο, αλλά χρησιμοποιούσε την Εκκλησία ως εργαλείο για την ενοποίηση και τον έλεγχο της αυτοκρατορίας του. Η επιβολή μιας κοινής θρησκείας ήταν ο καταλληλότερος συνεκτικός ιστός για να κρατηθούν υποταγμένοι οι κατακτημένοι λαοί. Αυτή η υποταγή της πνευματικής εξουσίας (Εκκλησία) στις σκοπιμότητες της κοσμικής εξουσίας (Κράτος) αποτελεί, για τον Los, εξόχως σοβαρή παρέκκλιση από την αποστολή της Εκκλησίας.

4. Αντίθεση με τους Πρώτους Ιεραποστόλους

Στο έργο του, ο Los αντιπαραβάλλει την βίαιη στρατηγική του Καρλομάγνου με το έργο των πρώτων ιεραποστόλων (όπως ο Βιλιβρόρδος ή ο Βονιφάτιος στην περιοχή των Κάτω Χωρών) ή ακόμη και με τις συμβουλές του λόγιου Αλκουίνου της Υόρκης. [Ο Αλκουίνος της Υόρκης ήταν Αγγλοσάξωνας λόγιος, κληρικός, ποιητής και καθηγητής από την Υόρκη της Νορθουμβρίας, και θεωρείται η σημαντικότερη πνευματική μορφή της δυναστείας των Καρολιδών και της λεγόμενης Καρολίγγειας Αναγέννησης]. Ο Αλκουίνος, ως σύμβουλος του ίδιου του Καρλομάγνου, είχε τονίσει θεολογικά ότι «ο άνθρωπος μπορεί να οδηγηθεί στη βάπτιση, αλλά όχι στην πίστη !» Ο Δοκτωρ Los συμφωνεί με αυτήν τη γραμμή, υπογραμμίζοντας ότι η χριστιανική διδασκαλία (η Κατήχηση) πρέπει πάντα να προηγείται του μυστηρίου, κάτι που ο Καρλομάγνος αγνόησε χάριν της ταχύτητας των κατακτήσεων. Συνεπώς, ο τίτλος του βιβλίου του, θέτοντας το ερωτηματικό στο αν ο Κάρολος ήταν όντως «Μέγας» («Karel de Frank, de Groote?»), αντανακλά ακριβώς αυτή την αμφισβήτηση: Μπορεί ένας ηγεμόνας να θεωρείται «Μέγας» χριστιανός βασιλιάς, όταν οι μέθοδοι του γιά την διάδοση της πίστεως ήσαν αντίθετες με το ίδιο το πνεύμα του Χριστιανισμού;

Η σύγχρονη ολλανδική αρχαιολογία απορρίπτει μεν την εικόνα μιας ολοκληρωτικής γενοκτονίας ή ενός απόλυτα βίαιου εκχριστιανισμού των λαϊκών μαζών στις Κάτω Χώρες. Όμως, επιβεβαιώνει ότι η βία χρησιμοποιήθηκε στρατηγικά από τους Φράγκους για να υποτάξουν την τοπική ελίτ. Μόλις η ηγεσία υποτασσόταν ή εξαγοραζόταν, ο απλός λαός ακολουθούσε τη διαδικασία της «Φραγκικοποίησης» σταδιακά και ειρηνικά, κυρίως μέσω των οικονομικών πλεονεκτημάτων που προσέφερε η νέα αυτοκρατορία

Το κομβικό ζήτημα, το υπόβαθρο του ιστορικού δρωμένου, όπως εξετάζεται συνδυαστικά μέσα από το έργο του Δόκτορος Los «Οι Φράγκοι: Η Ιστορία και ο Χαρακτήρας τους» – «De Franken: Hun Geschiedenis en Karakter», αποκτά μια πολύ συγκεκριμένη, ριζοσπαστική και ιδεολογικά φορτισμένη διάσταση:

Ο Los, στο προαναφερθέν βιβλίο του «Karel de Frank, de Groote? De Franken en de kerstening», (το οποίο εκδόθηκε από τον εθνικοσοσιαλιστικό εκδοτικό οίκο «Volk en Bodem»), ανέπτυξε μια θεωρία που επιχειρούσε να επαναπροσδιορίσει τον «χαρακτήρα» των Φράγκων σε σχέση με τα υπόλοιπα γειτονικά τους γερμανικά φύλα (Σάξονες, Φρίζιους). Η ανάλυση του ιστορικού και φυλετικού χαρακτήρα των Φράγκων, σύμφωνα με αυτή τη σχολή σκέψης, διαμορφώνεται ως εξής:

1. Ιστορικός Χαρακτήρας: Η «Ρωμαϊκή Αλλοίωση»

Σε αντίθεση με την παραδοσιακή ιστοριογραφία που εξυμνεί τους Φράγκους ως δημιουργούς της σύγχρονης Ευρώπης, ο Los και οι σύγχρονοί του εθνικιστές συγγραφείς (όπως ο Taido Tjapkema) υποστήριξαν ότι ο αυθεντικός χαρακτήρας των Φράγκων αλλοιώθηκε πρόωρα με:

Φυλετική Επιμειξία: Υποστηρίχθηκε ότι οι Σάλιοι Φράγκοι, μετακινούμενοι προς τον νότο (Γαλατία), ήρθαν σε επαφή με τον εκεί γαλατορωμαϊκό πληθυσμό. Αυτό, κατά τη φυλετική θεωρία της εποχής, τους κατέστησε «μιγαδοποιημένους» (verbasterd) σε σχέση με τους απομονωμένους Φρίζιους ή τους ανυπότακτους Σάξονες.

Πολιτική Υποταγή στη Ρώμη: Ο χαρακτήρας της φραγκικής ηγεσίας (Μεροβίνγκιοι και Καρολίδες) επικρίθηκε επειδή εγκατέλειψε το τευτονικό εθιμικό δίκαιο της ελευθερίας για να υιοθετήσει το συγκεντρωτικό, αυταρχικό ρωμαϊκό μοντέλο διακυβέρνησης.

2. Η Ιστορία: Ο Καρλομάγνος ως Αντι-Γερμανικό Πρότυπο

Ο Los εστίασε την ιστορική του έρευνα στην περίοδο της δυναστείας των Καρολιδών, ανατρέποντας τον μύθο του «Καρόλου του Μεγάλου» -«Καρλομάγνου»:

Το Χριστιανικό «Αντίδοτο»: Κατά τον Los, ο Καρλομάγνος λειτούργησε ως όργανο της Καθολικής Εκκλησίας, εισάγοντας έναν θεσμό (τον Χριστιανισμό) ο οποίος λειτούργησε διαβρωτικά για τον αυθεντικό χαρακτήρα των γερμανικών φύλων.

Η Σύγκρουση με τους Σάξονες: Στην ιστορία των Κάτω Χωρών και της Γερμανίας, ο Los δεν έβλεπε τον Καρλομάγνο ως ενοποιητή, αλλά ως έναν Φράγκο ηγεμόνα που κατέστρεψε δια της βίας την ελευθερία των Σαξόνων (υπό τον ανυπότακτο αρχηγό τους Βίντουκιντ), προδίδοντας την κοινή τευτονική τους ρίζα.

3. Το Ψυχολογικό Πορτρέτο του «Φράγκου» κατά την εθνικιστική Ιστοριογραφία

Στα έντυπα της περιόδου (όπως το «Λαϊκή Φρουρά»-«Volksche Wacht», όπου έγραφε ο Los), γινόταν μια προσπάθεια να αντιπαρατεθεί ο χαρακτήρας των βόρειων γερμανικών φύλων με εκείνον των Φράγκων:

Οι Φράγκοι παρουσιάζονταν ως πειθαρχημένοι εξωτερικά λόγω του ρωμαϊκού δικαίου, αλλά εσωτερικά «εύκαμπτοι» (buigzaam) και επιρρεπείς στην πολιτική ραδιουργία εξαιτίας της γαλλικής τους επιρροής.

Οι Φρίζιοι και οι Σάξονες περιγράφονταν ως οργανωμένοι («ordelijk»), επίμονοι («vasthoudend») και με βαθύ πνεύμα ανεξαρτησίας, στοιχεία που εθεωρούντο  θεμέλια του αυθεντικού ολλανδικού χαρακτήρα.

Η μελέτη της ιστορίας και του χαρακτήρα των Φράγκων από τον Δόκτορα Los δεν αποτελεί απλώς μια λεπτομερή ιστορική καταγραφή, αλλά είναι και ένα χαρακτηριστικό δείγμα της υποστηρίξεως θεωριών περί φυλετικής καθαρότητας και εθνικής ταυτότητας στις Κάτω Χώρες, με την διεξοδική ιδεολογικοπολιτική χρήση της μεσαιωνικής ιστορίας στα μέσα του 20^ου αιώνα.

Η παρουσίαση του Καρλομάγνου ως «γνήσιου Τεύτονα» (authentieke Teutoon) ή «αυθεντικού Γερμανού» (echte Germaan), αποτελεί μια συγκεκριμένη ιδεολογική και ιστοριογραφική τάση. Αυτή η προσέγγιση συνδέεται άμεσα με το πνεύμα συγγραφέων όπως ο Los, αλλά και με την ευρύτερη γερμανική εθνικιστική ιστοριογραφία του 19^ου  και των αρχών του 20^ου  αιώνα. Η τάση αυτή προσεπάθησε να «αποσπάσει» τον Καρλομάγνο από τη γαλλική ιστορική παράδοση (όπου παρουσιαζόταν ως ο Γάλλος βασιλιάς Charlemagne) και να τον επαναφέρει στις γερμανικές/τευτονικές του ρίζες.

Η θεωρία του Καρλομάγνου ως «γνήσιου Τεύτονα» βασίζεται σε τέσσερις κεντρικούς άξονες:

1. Φυλετική και Γλωσσική Καταγωγή

Γερμανική Γλώσσα: Οι υποστηρικτές αυτής της θεωρίας τονίζουν ότι η μητρική γλώσσα του Καρλομάγνου δεν ήταν η πρώιμη γαλλική (ρομανική), αλλά μια φραγκική-γερμανική διάλεκτος (Theodisce lingua – Γλώσσα του λαού). Όταν οι λόγιοι ήθελαν να πουν ότι κάτι ειπώθηκε ή γράφτηκε στη λαϊκή γερμανική γλώσσα, χρησιμοποιούσαν τον όρο theodisce (λαϊκά / τευτονικά)

Πολιτισμική Βάση: Η καρδιά της αυτοκρατορίας του δεν βρισκόταν στο Παρίσι, αλλά στις παραρήνιες περιοχές της Αυστρασίας. Το παλάτι του στο Άαχεν (Aachen) – Ακυίσγρανον βρισκόταν σε καθαρά γερμανικό έδαφος.

Καθημερινές Συνήθειες: Οι ιστορικές πηγές της εποχής (όπως ο βιογράφος του, Εϊνάρδος) αναφέρουν ότι ο Κάρολος ντυνόταν με την παραδοσιακή φραγκική ενδυμασία, απεχθανόταν τα ξένα (ρωμαϊκά) ούχα και αγαπούσε το κυνήγι και το κολύμπι σε φυσικές πηγές, στοιχεία που θεωρούνταν τυπικά τευτονικά χαρακτηριστικά.

2. Θεολογική Οπτική του Δόκτορα Los (Η «Τευτονική» Τραγωδία)

Στο έργο του, ο Los χρησιμοποιεί την έννοια του «Τεύτονα» με έναν πιο περίπλοκο και κριτικό τρόπο επισημαίνοντας:

Σύγκρουση Χαρακτήρων: Ο Los έβλεπε μιαν εσωτερική τραγωδία στον Καρλομάγνο. Από τη μία πλευρά, είχε τον «τευτονικό χαρακτήρα» (ανεξαρτησία, δύναμη, σύνδεση με τη φύση). Από την άλλη, υιοθέτησε το δεσποτικό ρωμαϊκό-καθολικό πρότυπο εξουσίας, το οποίο ήταν ξένο προς τις γερμανικές παραδόσεις.

Προδοσία του Τευτονικού Πνεύματος: Για τον Los, όταν ο Καρλομάγνος κατέσφαξε τους Σάξονες (που ήταν επίσης γερμανικό/τευτονικό φύλο) για να τους αναγκάσει να βαπτισθούν, λειτούργησε ως όργανο της Ρώμης και επρόδωσε το αυθεντικό τευτονικό πνεύμα της Ελευθερίας.

3. Πολιτική Εκμετάλλευση της Θεωρίας (γερμανικός Εθνικοσοσιαλισμός)

Η ιδέα του Καρλομάγνου ως «γνήσιου Τεύτονα» πήρε ακραίες διαστάσεις στη Γερμανία κατά τη δεκαετία του 1930 και του 1940 (περίοδο κατά την οποία εκδόθηκε και το βιβλίο του Los):

Η Αρχική Απόρριψη: Αρχικά, οι εθνικοσοσιαλιστές ιδεολόγοι (όπως ο Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ) τον αποκαλούσαν «Σφαγέα των Σαξόνων» (Sachsenschlächter) επειδή κατέστρεψε την παγανιστική γερμανική θρησκεία.

Η Επανεκτίμηση του Αυτοκράτορα ως Γερμανός «Κάρολος ο Μέγας» – «Karl der Große»: Αργότερα, το καθεστώς άλλαξε γραμμή και τον παρουσίασε ως τον πρώτο μεγάλο ενοποιητή του τευτονικού και γερμανικού χώρου, ο οποίος εδημιούργησε το Πρώτο Ράιχ. Το γαλλικό όνομα «Charlemagne» απαγορεύθηκε στην επίσημη ιστοριογραφία και αντικαταστάθηκε αποκλειστικά από το «Karl der Große»

4. Η Σύγχρονη Ιστορική Πραγματικότητα

Η σύγχρονη ιστοριογραφία απορρίπτει αυτούς τους καθ΄υπερβολήν εθνοκεντρικούς και εμμονικούς αστήρικτους εθνικιστικούς διαχωρισμούς: Ο Καρλομάγνος δεν ήταν ούτε «Γάλλος» ούτε «Γερμανός» με τη σύγχρονη έννοια των όρων. Ήταν ένας Φράγκος ηγεμόνας σε μια εποχή που οι δύο αυτοί πολιτισμοί ήταν ακόμη ενωμένοι. Το γεγονός ότι η αυτοκρατορία του χωρίστηκε αργότερα (με τη Συνθήκη του Βερντέν το 843 μ.Χ.) γέννησε ταυτόχρονα τη Γαλλία και τη Γερμανία, καθιστώντας τον Καρλομάγνο «πατέρα» και των δύο εθνών.

Στα μάτια των περισσότερων ιστορικών, οι οποίοι παρουσιάζουν τον Καρλομάγνο «σχεδόν ως πρωτότυπο του “γνήσιου” Τεύτονα» επειδή «ξεκινούν την άποψή τους, με μιαν αόριστη και σχεδόν θολή ιδέα για το τι εννοούν με τον όρο γνήσιος Τεύτονας» και κατά λογική συνεπαγωγή, επειδή η δική τους «forma mentis» τους εμποδίζει να κατανοήσουν αυτό που είναι τυπικά τευτονικό ή ευρύτερα γερμανικό. [Η φράση forma mentis είναι λατινική έκφραση που σημαίνει κυριολεκτικά «μορφή του νου». Χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη νοοτροπία, τον τρόπο σκέψης ή τη δομή της σκέψης ενός ατόμου ή μιας ομάδας. Αναφέρεται στο παγιωμένο σύνολο αντιλήψεων και προσεγγίσεων που διαμορφώνεται μέσω της εκπαίδευσης, των εμπειριών ή του χαρακτήρα, το οποίο επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα και αντιδρά σε αυτήν].

Συνεπώς η «αχαλίνωτη σεξουαλική φύση» του Καρλομάγνου και η ικανότητά του να αγαπά αληθινά είναι αδιαμφισβήτητα σημάδια του «μεγαλείου» του, οπότε αυτό συνεπάγονται τα σημάδια είτε δηλούμενα ευθέως είτε έμμεσα και υπαινικτικά εκ μέρους  των εν λόγω ιστορικών. Η γνωστή φιλοξενία του Καρόλου μπορεί να αποδοθεί είτε στην προσήλωση του σε ένα γερμανικό έθιμο που κάποτε εκτιμούσε  βαθύτατα ο Γάιος Κορνήλιος Τάκιτος στο έργο του «Germania – De Origine et situ Germanorum» – «Γερμανία. Περί της καταγωγής και του τόπου των Γερμανών», συγκεκριμένα στο Κεφάλαιο 21. (Πρόκειται για μία εθνογραφική μελέτη των εκτός της Αυτοκρατορίας γερμανικών φυλών). Ο Ρωμαίος ιστορικός χρησιμοποιούσε συχνά τους Γερμανούς ως το πρότυπο του «ευγενούς αγρίου». Παρουσιάζοντας την αγνή, ανιδιοτελή φιλοξενία τους, ήθελε να ασκήσει έμμεση κριτική και να ντροπιάσει τη Ρωμαϊκή κοινωνία της εποχής του, η οποία είχε γίνει  υλιστική, καχύποπτη, υπολογιστική και διεφθαρμένη.

Η ιερή υποχρέωση να μην αρνείσαι ποτέ στέγη σε ξένο πέρασε αυτούσια στο μεσαιωνικό δίκαιο.Το γερμανικό έθιμο της φιλοξενίας παρέμεινε πράγματι «έθιμο»-έθος-ψυχοπνευματική συνήθεια και ποτέ δεν εκφυλίστηκε σε μιαν ορθολογικοποιημένη και διανοητική, κοινωνικά προσανατολισμένη πρακτική, ένα μέσο κοινωνικοποίησης, όπως έγινε αργότερα στην Ευρώπη ως αποτέλεσμα του εκχριστιανισμού. Επίσης δεν μεταμορφώθηκε σε τήρηση κι εφαρμογή μιας χριστιανικής αρετής στενά συνδεδεμένης με το ανθρωπιστικό ιδανικό της ευσπλαχνίας («misericordia») και της συμπόνιας («caritas»), λόγω του  θεολογικού καθήκοντος να προσκαλούνται οι φτωχοί και οι άποροι, οι απόκληροι. Συνεπώς δεν ακολούθησε στενά την άποψη του Χρυσοστόμου για τη φιλοξενία, ως ένα μοχλό με σκοπό τη δημιουργία μιας χριστιανικής κοσμοπολίτικης ανθρωπότητας.

Ο Κάρολος και οι επίγονοί του Φράγκοι βασιλείς ίδρυσαν ένα  δίκτυο των νοσοκομείων / «ξενοδοχείων» (hospitals/xenodochia) και καταλυμάτων που χρησιμοποιούσε και η Καθολική Εκκλησία, για να υποστηρίξουν τους χιλιάδες προσκυνητές που ταξίδευαν προς τη Ρώμη κατά τον Μεσαίωνα. Η διαδρομή αυτή, γνωστή ως Via Francigena («ο δρόμος των Φράγκων»), αποτελούσε τον κεντρικό άξονα που συνέδεε τη βόρεια Ευρώπη με την αιώνια πόλη. Όταν οι προσκυνητές από τη Μεγάλη Βρετανία (Αγγλοσάξονες) και την Ιρλανδία διέσχιζαν το Φραγκικό Βασίλειο, η φιλοξενία που αντιμετώπιζαν είχε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά:

Θεσμοθετημένα Καταλύματα: Ο Καρλομάγνος και οι διάδοχοί του Φράγκοι ηγεμόνες εξέδωσαν ειδικούς νόμους (Capitularia) που επέβαλλαν σε μοναστήρια και πόλεις να χτίζουν «xenodochia» (ξενώνες) για τη δωρεάν σίτιση και στέγαση των οδοιπόρων.

Ιρλανδικά Μοναστήρια (Schottenklöster που στα γερμανικά σημαίνει «Σκωτσέζικα Μοναστήρια», καθώς η λέξη Scotti χρησιμοποιούνταν τότε για τους Ιρλανδούς): Ιρλανδοί μοναχοί (όπως ο Άγιος Κολουμπάνος) είχαν ιδρύσει σπουδαία μοναστήρια εντός του φραγκικού εδάφους. Αυτά τα κέντρα λειτουργούσαν ως ασφαλείς σταθμοί για τους συμπατριώτες τους που κατευθύνονταν νότια.

Προστασία από τον Νόμο: Οι προσκυνητές θεωρούνταν ιερά πρόσωπα. Η επίθεση εναντίον τους ή η άρνηση παροχής νερού και στέγης επέσυρε βαριές ποινές και αφορισμούς από το φραγκικό κράτος και την Εκκλησία.

Βέβαια παρά την πηγαία αλλά και θεσμική φραγκική φιλοξενία, πολλοί Άγγλοι έμποροι ντύνονταν με τα ράσα του προσκυνητή για να μην πληρώνουν τους κρατικούς δασμούς στα φραγκικά περάσματα και για να τρώνε δωρεάν στα μοναστήρια. Υπάρχουν ιστορικές επιστολές, όπως εκείνη του Αλκουίνου της Υόρκης, συμβούλου του Καρλομάγνου, προς τον Βασιλιά Όφα της Μερκίας (βασιλιά μεγάλου μέρους της Αγγλίας) το 796 μ.Χ. Η σύνδεσή της με τον Αλκουίνο της Υόρκης είναι οργανική: ο Αλκουίνος, ως επικεφαλής της ανακτορικής σχολής του Καρλομάγνου και κορυφαίος σύμβουλός του, ήταν ο άνθρωπος που συνέταξε την επιστολή εκ μέρους του Φράγκου αυτοκράτορα. Αυτό το έγγραφο θεωρείται η πρώτη εμπορική και διπλωματική συμφωνία στην αγγλική ιστορία:

«…..Αλλά ανακαλύψαμε ότι ανάμεσά τους υπάρχουν ορισμένοι που εμπλέκονται απατηλά στο εμπόριο, επιδιώκοντας το κέρδος και όχι την υπηρεσία της θρησκείας. Αν ανακαλυφθούν τέτοιοι άνθρωποι ανάμεσα στους προσκυνητές, πρέπει να πληρώσουν τους νόμιμους δασμούς στα καθορισμένα μέρη. Οι υπόλοιποι ας ταξιδέψουν εν ειρήνη».

Αυτό το απόσπασμα περιγράφει με εξαιρετικά κομψό και γλαφυρό τρόπο μια πολύ πραγματική, ιστορική αλλά «αθέατη» πλευρά του μεσαιωνικού προσκυνήματος. Η φράση αναφέρεται στο γεγονός ότι πολλοί από αυτούς τους … «πιστούς» ταξιδιώτες εκμεταλλεύονταν το φραγκικό σύστημα πρόνοιας της εποχής, μετατρέποντας την δήθεν ευσεβή αποστολή τους σε έναν τρόπο δωρεάν διαβίωσης και ταξιδιού εις βάρος του φραγκικού κράτους. Πολλοί Άγγλοι έμποροι ντύνονταν με τα ράσα του προσκυνητή για να μην πληρώνουν τους κρατικούς δασμούς και τα διόδια στα φραγκικά περάσματα και για να τρώνε δωρεάν στα μοναστήρια. Αναπτύχθηκε μια ολόκληρη παρασιτική τάξη ανθρώπων που ονομάζονταν gyrovagi(περιπλανώμενοι μοναχοί ή ψευδο-προσκυνητές). Αυτοί οι άθλιοι άνθρωποι: Μετακινούνταν από το ένα μοναστήρι στο άλλο-Κατανάλωναν τους πόρους των τοπικών κοινοτήτων-Παρέτειναν το ταξίδι τους σκοπίμως, επικαλούμενοι ασθένειες ή θρησκευτικά οράματα-Λειτουργούσαν πράγματι ως οι πρώτοι «επαγγελματίες» μιας πρώιμης «βιομηχανίας φιλανθρωπίας».

Το βάρος για τα κρατικά ταμεία και τα μοναστήρια έγινε τόσο δυσβάσταχτο, που οι Φράγκοι ηγεμόνες μετά τον Καρλομάγνο αναγκάστηκαν να λάβουν αυστηρά νομοθετικά μέτρα: Έκδοση Διαβατηρίων (Tractoriae): Οι προσκυνητές έπρεπε πλέον να φέρουν επίσημα συστατικά γράμματα από τον τοπικό τους Επίσκοπο ή Βασιλιά που να πιστοποιούν ότι το ταξίδι τους ήταν γνήσιο.- Έλεγχοι στα Σύνορα: Αν δεν είχαν αυτά τα έγγραφα, οι φραγκικές αρχές τους αρνούνταν την είσοδο ή τη δωρεάν σίτιση και τους αντιμετώπιζαν ως κοινούς φυγάδες ή αλήτες. – Φορολογία: Σε ορισμένα περάσματα (όπως στις Άλπεις), οι Φράγκοι άρχισαν να επιβάλλουν διόδια («telonea») για να περιορίσουν το πλήθος των αδικαιολόγητων ταξιδιωτών.

Όταν ο Καρλομάγνος ενεργούσε ως καλοπροαίρετος «Τεύτονας», εφάρμοζε τους νόμους της απόλυτης φιλοξενίας που περιέγραφε ο Τάκιτος. Όταν όμως έπρεπε να ενεργήσει ως Ρωμαίος Κρατικός Οργανωτής, έβαλε φρένο στις καταχρήσεις των Ιρλανδών και Άγγλων προσκυνητών. Ακριβώς επειδή συνδύασε την τευτονική παράδοση με τη ρωμαϊκή διοίκηση, κατάφερε να μετατρέψει το αρχαίο έθιμο της φιλοξενίας σε ένα λειτουργικό, κοινωφελές, οργανωμένο, ελεγχόμενο κρατικό δίκτυο, σταματώντας την εκμετάλλευσή του από τους «επαγγελματίες» του ταξιδιού

Η προαναφερόμενη επιστολή επιβεβαιώνει απόλυτα την εντύπωση του κειμένου που διαβάσατε: η θεσμοθετημένη χριστιανική φιλανθρωπία της φραγκικής αυτοκρατορίας του Καρόλου είχε πέσει θύμα εκμετάλλευσης από ευρηματικούς και δόλιους Βρετανούς ταξιδιώτες που ανακάλυψαν πώς να ταξιδεύουν δωρεάν στην Ευρώπη με έξοδα του… φραγκικού κράτους.