Η σχέση του Dr. Frans Johannes Los με τον εθνικοσοσιαλισμό αποτελεί μια ιδιαίτερα σκοτεινή αλλά ταυτόχρονα και αποκαλυπτική πτυχή της ολλανδικής ιστοριογραφίας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του (απεβίωσε το 1942), ο συνταξιούχος πάστορας και θεολόγος ασπάστηκε ανοιχτά την εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία και συνεργάστηκε ενεργά με τους μηχανισμούς προπαγάνδας των γερμανικών δυνάμεων κατοχής στην Ολλανδία.

Η προωθημένη ιδεολογική του σύγκλιση και η δράση του με τον εθνικοσοσιαλισμό αναλύεται σε συγκεκριμένους άξονες:

1. Η Ένταξη στο Κίνημα και η Εκδοτική Δραστηριότητα

Συνεργασία με το«Volk en Bodem»: Το βιβλίο του για τους Φράγκους και τον Καρλομάγνο (Karel de Frank, de Groote?) εκδόθηκε το 1940-1941 από τον εκδοτικό οίκο «Volk en Bodem» («Λαός και Γη»). Αυτός ο οίκος ήταν το επίσημο εκδοτικό όργανο της ολλανδικής φασιστικής/εθνικοσοσιαλιστικής παράταξης, ευθυγραμμισμένο με τη γερμανική θεωρία του «Blut und Boden» (Αίμα και Γη).

Αρθρογραφία στο «De Volksche Wacht»: Ο Dr. Los υπήρξε τακτικός συνεργάτης και αρθρογράφος στο περιοδικό «De Volksche Wacht» (Η Λαϊκή Φρουρά). Το συγκεκριμένο έντυπο αποτελούσε το θεωρητικό όργανο των Ολλανδών SS και γενικότερα των υποστηρικτών του φυλετικού εθνικοσοσιαλισμού στην Ολλανδία.

2. Η «Φυλετική Αναθεώρηση» της Ιστορίας

Ο Los χρησιμοποίησε τις ευρύτατες ιστορικές και κατηχητικές του γνώσεις για να προσφέρει επιστημονικό και θεολογικό υπόβαθρο στις εθνικιστικές φυλετικές θεωρίες:

Αντι-ρωμαϊκό μένος: Συμβαδίζοντας με τη γραμμή των SS, ο Los υποστήριζε ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία υπονόμεψαν και κατέστρεψαν τον «αγνό» τευτονικό πολιτισμό.

Ηρωοποίηση του Παγανισμού: Αν και θεολόγος, στα εθνικοσοσιαλιστικά του συγγράμματα εξέφραζε έναν έντονο θαυμασμό για τον προχριστιανικό χαρακτήρα των γερμανικών φύλων. Θεωρούσε ότι ο βίαιος εκχριστιανισμός από τον Καρλομάγνο διέβρωσε τις φυλετικές αρετές των Γερμανών και των Φράγκων.

3. Η Πολιτική Σκοπιμότητα της Κριτικής του

Η κριτική που άσκησε ο Los στον Καρλομάγνο δεν ήταν μια απλή ακαδημαϊκή διαφωνία λεπτομερειών, αλλά παραλλήλως εξυπηρετούσε σε «μεγακλίμακα», άμεσα και στρατηγικά,  τη γερμανική προπαγάνδα της περιόδου 1940-1942:

Το γερμανικό δίλημμα: Το γερμανικό καθεστώς (κυρίως μέσω των SS και του Πολιτειακού τους Ηγέτη Χάινριχ Χίμλερ) προσπαθούσε να αποφασίσει αν ο Καρλομάγνος ήταν ήρωας (ως ενοποιητής των γερμανικών φύλων και ιδρυτής του Α’ Ράιχ) ή προδότης (ως διώκτης και σφαγέας των παγανιστών Σαξόνων Γερμανών).

Η θέση του Los: Ο Los τάχθηκε με την πλευρά των SS που έβλεπαν επικριτικά τον Καρλομάγνο. Με το να παρουσιάζει τους Σάξονες και τους Φρίζιους ως τα «θύματα» ενός εκρωμαϊσμένου Φράγκου βασιλιά, ο Los προσπαθούσε να αφυπνίσει ένα «φυλετικό αίσθημα» στους Ολλανδούς, πείθοντάς τους ότι ανήκουν στην ευρύτερη τευτονική σφαίρα ενοποίησης της μεγάλης γερμανικής κοινότητας και όχι στη δυτική/γαλλική σφαίρα επιρροής.

Σύνοψη

Ο Dr. Frans Johannes Los αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα πολυμαθούς Ολλανδού διανοούμενου της παραδοσιακής προτεσταντικής σχολής, ο οποίος κατά τα γηρατειά του διολίσθησε στον ολοκληρωτισμό. Η κοπιαστική και επίμονη προσπάθειά του να συναρθρώσει τη μεσαιωνική ιστορία με τον εθνικοσοσιαλισμό είχε ως αποτέλεσμα το έργο του να απαξιωθεί πλήρως ακαδημαϊκά μετά το 1945, ο δε ίδιος να καταγραφεί στην ιστορία ως ένας από τους πνευματικούς συνεργάτες των δυνάμεων κατοχής.

Βεβαίως κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ολλανδία (1940–1945), ο Dr. Frans Johannes Los δεν ήταν ο μόνος που επιχείρησε να ξαναγράψει την ιστορία των Κάτω Χωρών υπό το ανατρεπτικό και αναθεωρητικό εθνικοσοσιαλιστικό πρίσμα. Μια ολόκληρη ομάδα Ολλανδών εθνικοσοσιαλιστών ιστορικών, αρχαιολόγων και ιδεολόγων —πολλοί από τους οποίους ήταν ενταγμένοι στο NSB («Εθνικοσοσιαλιστικό Κίνημα») ή στο NSNAP(«Ολλανδικό Εθνικοσοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα»)— στρατεύθηκε ολόψυχα στην υπηρεσία της γερμανικής προπαγάνδας.

Βασική τους επιδίωξη ήταν η αποδόμηση της παραδοσιακής συντηρητικής εθνικής ολλανδικής ιστορίας και η αντικατάστασή της με το «λαϊκό-φυλετικό» ιδεώδες της «Λαϊκής Ιστοριογραφίας» («Volksche geschiedschrijving»), που παρουσίαζε τους Ολλανδούς ως αναπόσπαστο κομμάτι του ευρύτερου τευτονικού/γερμανικού χώρου.

Η προσέγγιση αυτή δεν εστίαζε σε πολιτικά γεγονότα ή σε οικονομικές δομές, αλλά στην «εθνοφυλετική κοινότητα» («volksche gemeenschap») και στην προσπάθεια αναύνθεσης και αναδιατύπωσης της ιστορίας των Κάτω Χωρών μέσα από ένα εθνοκεντρικό, φιλοτευτονικό  και γερμανοκεντρικό πρίσμα.

Οι κυριότεροι εκπρόσωποι αυτής της ιδεολογικής και θεωρητικής τάσης και οι απόψεις τους συνοψίζονται ως ακολούθως:

1. Taido Tjapkema: Η θεωρία της «φραγκικής αλλοίωσης»

Ο Φρίζιος εθνικοσοσιαλιστής και στέλεχος του NSNAP Taido Tjapkema εξέδωσε το 1941 από τις εκδόσεις Nederduitsche Uitgeverij στην Ουτρέχτη, ένα εξαιρετικά επιδραστικό για το καθεστώς φυλλάδιο, μια μπροσούρα, με τίτλο «Τι είναι Ολλανδικό;»-«Wat is Nederlandsch?» Οι απόψεις του ήσαν πιό  ακραίες από εκείνεςν του Los:

Άρνηση ενιαίου εθνοφυλετικού χαρακτήρα στο Ολλανδικό έθνος : Ο Tjapkema αρνήθηκε κατηγορηματικά την ύπαρξη ενός ενιαίου «ολλανδικού εθνικού χαρακτήρα». Υπεστήριξε ότι η Ολλανδία ήταν ένα τεχνητό δημιούργημα, βαθύτατα διχασμένο ανάμεσα στις τρεις αρχικές γερμανικές φυλές: τους Φρίζιους, τους Σάξονες και τους Φράγκους.

Φυλετική ιεράρχηση: Σύμφωνα με τον Tjapkema, οι Φρίζιοι είχαν το πιο «αγνό βόρειο αίμα», οι Σάξονες κατά τι ολιγότερο, ενώ οι Φράγκοι είχαν αλλοιωθεί και εκφυλιστεί, διότι είχαν «επιμιχτεί φρικτά» («schrikbarend verbasterd») λόγω των αλπικών και μεσογειακών – ρωμαϊκών επιρροών που δέχθηκαν όταν μετακινήθηκαν προς τον νότο.

2. Jan de Vries: Ο κορυφαίος φιλόλογος της «Γερμανικής Μυθολογίας»

Ο Jan de Vries ήταν ένας διεθνούς φήμης σπουδαίος Ολλανδός καθηγητής γερμανικών γλωσσών και αντιπρόεδρος του «Nederlandsche Kultuurraad» («Πολιτιστικού Συμβουλίου» της Κατοχής). Η συμβολή του ήταν καθοριστική:

Ηθική ανωτερότητα του παγανισμού: Ο De Vries προσέφερε το αναγκαίο επιστημονικό υπόβαθρο για να αποδειχθεί με κάθε λεπτομέρεια  και πειστικότητα ότι, οι αρχαίοι γερμανικοί μύθοι και η θρησκεία (πριν από τον εκχριστιανισμό) δεν ήσαν καθόλου «βάρβαρα» έθιμα, αλλά περιείχαν ένα ανώτερο ηθικό σύστημα, βασισμένο στην τιμή, στην πίστη στον αρχηγό και στην θυσία για την κοινότητα.

Η «Μεγάλη Γερμανική» Ιδέα: Υπεστήριζε ότι η πολιτισμική μοίρα της Ολλανδίας δεν βρισκόταν στη δυτική δημοκρατία, αλλά στην επιβεβλημένη επανένωσή της με την μεγάλη πολιτισμική «Γερμανική λαϊκή κοινότητα» («Germaanse volksgemeenschap»).

3. Frans Christiaan Bursch: Η Αρχαιολογία των SS

Ο αρχαιολόγος Dr. Bursch (1903 – 1981), διευθυντής του «Rijksmuseum van Oudheden» (Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου) κατά την Κατοχή και στενός συνεργάτης του γερμανικού πολιτιστικού ινστιτούτου των SS «Ahnenerbe», χρησιμοποίησε τις ανασκαφικές του δραστηριότητες για ιδεολογικοπολιτικούς σκοπούς:

Η συνέχεια του «Εδάφους» (Bodem): Ο Bursch προσπαθούσε να αποδείξει μέσω των αρχαιολογικών του ευρημάτων (κεραμικά, τάφοι, εργαλεία) ότι οι Κάτω Χώρες κατοικούνταν από τους ίδιους «βόρειους Αρίους» πληθυσμούς επί χιλιάδες χρόνια.

Υμνολογία και αποθέωση του αγροτικού τρόπου ζωής: Μέσα από άρθρα του σε κατοχικά περιοδικά (όπως το ίδιο το «Volk en Bodem» όπου έγραφε και ο Los), ο Bursch εξυμνούσε τον «αρχαίο Γερμανό αγρότη» ως το πρότυπο του αυθεντικού ανθρώπου, μη μολυσμένου από τον διεθνιστικό, πολυπολιτισμικό και αντιφυλετικό καπιταλισμό.

4. Maarten Meuldijk: Η συστηματική εκλαΐκευση των ιδεών και η προπαγάνδα

Ο Maarten Meuldijk, οικονομολόγος και βασικός προπαγανδιστής του NSB, εχρησιμοποίησε πολύμορφα την αρχαία και μεσαιωνική ιστορία για να δικαιολογήσει τη συνεργασία με τους Γερμανούς  Ναζί:

Ο Κοσμοθεωρητικός Μύθος του «Heerban»: Παρουσίαζε τη στράτευση των Ολλανδών εθελοντών στα Waffen-SS (για να πολεμήσουν στο Ανατολικό Μέτωπο στη «Σταυρροφορία» εναντίον των Σοβιετικών) ως την ιστορική αναβίωση του αρχαίου τευτονικού «Heerban» (του συναγερμού, της υποχρέωσης των ελεύθερων πολεμιστών να ακολουθούν τον ηγέτη τους στη μάχη). Ο Heerbann (παλαιογερμανική heer= στρατός και bannan = καλώ) ήταν η ιστορική κλήση στα όπλα, ο καθολικός συναγερμός για όλους τους ελεύθερους γαιοκτήμονες στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Χρησιμοποιούνταν για τη συγκέντρωση στρατού (Reichskrieg) και την υπεράσπιση της αυτοκρατορίας. Πρόκειται για έναν από τους παλαιότερους νόμους στράτευσης της μεσαιωνικής Ευρώπης, ο οποίος περιέγραφε το καθήκον των ελεύθερων υποτελών να παρέχουν στρατιωτική υπηρεσία όταν το απαιτούσε ο ηγεμόνας.

Κοινά Χαρακτηριστικά των απόψεων αυτών των διανοουμένων και στοχαστών:

Όλοι αυτοί οι ιστορικοί, παρά τις επιμέρους διαφωνίες τους (π.χ. αν οι Φράγκοι ήσαν «αγνοί» ή «εκφυλισμένοι»), μοιράζονταν ασφαλώς ορισμένες κοινές συντεταγμένες:

Αντι-κοινοβουλευτισμός: Παρουσίαζαν τη σύγχρονη δημοκρατία ως μια «ξένη, γαλλική-δυτική εφεύρεση» που δεν ταίριαζε στον αυταρχικό και πειθαρχημένο χαρακτήρα των γερμανικών φυλών.

Αντισημιτισμός: Προσπαθούσαν να αποδείξουν ότι η ολλανδική ιστορία είχε «μολυνθεί» από ξένα στοιχεία και ότι η Γερμανική Κατοχή ήταν μια ευκαιρία «κάθαρσης».

Ιδεολογικοπολιτική Εργαλειοποίηση του Μεσαίωνα: Ο Πρώιμος Μεσαίωνας (Φράγκοι, Σάξονες, Βίκινγκς) θεωρήθηκε η «χρυσή εποχή» της αυθεντικής λαϊκής ψυχής πριν η Ρώμη, ο Χριστιανισμός και ο Μασονικός Διαφωτισμός μολύνουν και αλλοιώσουν τις τευτονικές αρετές.

Αναλυτικότερα αναφέρονται όπως παρακάτω:

Taido Tjapkema – Τύντο Τσάπκεμα

Μέλος του NSNAP: Ο Tjapkema ήταν ενεργό στέλεχος του Εθνικοσοσιαλιστικού Ολλανδικού Εργατικού Κόμματος («Nationaal-Socialistische Nederlandsche Arbeiderspartij» – NSNAP). Το NSNAP ήταν μια μικρή, ακραία ναζιστική οργάνωση η οποία, σε αντίθεση με το μεγαλύτερο και περισσότερο ενοτικό προς την Γερμανία – εθνομειοδοτικό κόμμα NSB του Anton Mussert, επιδίωκε την πλήρη ενσωμάτωση των Κάτω Χωρών στο Γερμανικό Ράιχ και εστιάζονταν φανατικά στη φυλετική θεωρία.

Φριζικός Εθνικισμός: Κατάγονταν από τη την Φριζία – Φρίζλαντ (Friesland) και εχρησιμοποίησε το εθνικοσοσιαλιστικό πλαίσιο για να αναδείξει στο πολιτικοκοινωνικό προσκήνιο μια θεωρία «περιφερειακού φυλετισμού».

Το Συγγραφικό του Έργο (1941)

Το καλοκαίρι του 1941, εξέδωσε μέσω του εκδοτικού οίκου «Nederduitsche Uitgeverij» στην Ουτρέχτη το διαβόητο φυλλάδιό του «Wat is Nederlandsch?» («Τι είναι Ολλανδικό;»). Το φυλλάδιο αυτό τυπώθηκε και διανεμήθηκε σε μαζική κλίμακα από την κεντρική γερμανική υπηρεσία «διαφώτισης και προπαγάνδας» (Hauptabteilung Volksaufklärung und Propaganda). Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, διανεμήθηκαν περίπου 150.000 αντίτυπαπόρτα-πόρτα και στάλθηκαν άλλα ταχυδρομικά 300.000.  Στο βιβλίο αυτό, ο Tjapkema ανέπτυξε μια θεωρία για τις τρεις κομβικές ιστορικές φυλές των Κάτω Χωρών: τους Φρίζιους, τους Σάξονες και τους Φράγκους.  

Ισχυρίστηκε ότι οι Φρίζιοι κατείχαν το «καθαρότερο βόρειο αίμα», οι Σάξονες ελαφρώς ολιγότερο, ενώ οι Φράγκοι είχαν «εκφυλισθεί» πλήρως από αλπικές και μεσογειακές επιρροές. Με βάση αυτό, αρνήθηκε την ύπαρξη ενός ενιαίου ολλανδικού λαϊκού χαρακτήρα, θεωρώντας τους Φρίζιους ως μιαν «ανώτερης ποιότητας» γερμανική φυλή.

Ιστορική Αποτίμηση

«Λογοτεχνική Ασημαντότητα»: Οι ιστορικοί της ολλανδικής συνεργασίας με τους Ναζί,  [όπως ο διάσημος δημοσιογράφος και διηγηματογράφος Adriaan Venema (1941-1993) στο έργο του για τους συνεργαζόμενους συγγραφείς] περιγράφουν τον Tjapkema ως έναν «λογοτεχνικά εντελώς ασήμαντο» συγγραφέα.

Ο Φανατικότερος «Φυλετιστής»: Παρά τη λογοτεχνική του ασημαντότητα, οι μελετητές επισημαίνουν ότι ο Tjapkema ίσως ήταν ο πλέον συνειδητοποιημένος και ακραίος φυλετιστής ανάμεσα σε όλους τους Ολλανδούς συγγραφείς που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς, ξεπερνώντας σε φανατισμό ακόμη και παραδοσιακούς περιφερειακούς εθνικιστές της εποχής.

Λόγω της μικρής του πολιτικής επιρροής μετά την απαγόρευση του NSNAP από τους Γερμανούς (οι οποίοι επέβαλαν το NSB – «Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland» ως το μόνο νόμιμο κόμμα στα τέλη του 1941), η μετέπειτα πορεία του καθώς και η ακριβής ημερομηνία θανάτου του δεν καταγράφονται στα γενικά ιστορικά αρχεία, αφήνοντας το όνομά του συνδεδεμένο αποκλειστικά με την κατοχική προπαγάνδα.

Jan de Vries – Γιάν ντε Φρις

Ο Jan de Vries (1890–1964) υπήρξε ένας από τους κορυφαίους και πιο επιδραστικούς μελετητές της γερμανικής μυθολογίας, της σκανδιναβικής γραμματείας και της συγκριτικής θρησκειολογίας του 20^ου αιώνα. Αν και το επιστημονικό του έργο παραμένει μνημειώδες και σημείο αναφοράς μέχρι σήμερα, η προσωπικότητά του είναι ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενη λόγω της ανοιχτής και ενεργής συνεργασίας του με τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής στην Ολλανδία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

1. Επιστημονικό Έργο και Συνεισφορά

Ο De Vries κατείχε την έδρα των Αρχαίων Γερμανικών Γλωσσών και Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λέιντεν. Το έργο του χαρακτηρίζεται από πράγματι τεράστια ευρυμάθεια και ανυπέρβλητη αναλυτική ακρίβεια:

«Altgermanische Religionsgeschichte» («Ιστορία της Αρχαίας Γερμανικής Θρησκείας»): Το μνημειώδες δίτομο αυτό έργο (1935–1937) θεωρείται η κορωνίδα του. Παρουσίασε μια εξαιρετικά λεπτομερή και συστηματική καταγραφή των θρησκευτικών πεποιθήσεων των γερμανικών φύλων πριν από τον εκχριστιανισμό τους.

Σκανδιναβική Μυθολογία και Ετυμολογία: Συνέγραψε στην γερμανική το «Altnordisches etymologisches Wörterbuch» («Ετυμολογικό Λεξικό της Αρχαίας Σκανδιναβικής»), το οποίο παραμένει βασικό εργαλείο για τους γλωσσολόγους, καθώς και στην αγγλική το «Heroic Legends of the North» («Ηρωικοί Θρύλοι του Βορρά»).

Συγκριτική Μυθολογία: Υιοθέτησε και ανέπτυξε τις θεωρίες του διάσημου Γάλλου μυθολόγου και συγκριτικού θεολόγου Ζωρζ Ντυμεζίλ (Georges Dumézil) σχετικά με την τριμερή δομή των ινδοευρωπαϊκών κοινωνιών (θεοί της κυριαρχίας, της δύναμης και της γονιμότητας), εφαρμόζοντάς τες στο γερμανικό πάνθεον (Όντιν, Θωρ, Φρέια).

2. Η Ιδεολογική Στροφή και ο Εθνικοσοσιαλισμός

Σε αντίθεση με άλλους ακαδημαϊκούς που εξαναγκάσθηκαν σε συνεργασία με διάφορες μεθόδους, ο Jan de Vries ασπάστηκε συνειδητά πολλές πτυχές της εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας, επηρεασμένος από τον βαθύτατο και ανυπόκριτο θαυμασμό του για τον αρχαίο γερμανικό πολιτισμό:

Συνεργασία με την Ahnenerbe: Συνεργάστηκε στενά με την Ahnenerbe (την γερμανική παραστρατιωτική πολιτιστική οργάνωση – ινστιτούτο των SS για τη μελέτη της φυλετικής και πολιτισμικής κληρονομιάς).

Πολιτικοί Ρόλοι στην Κατοχή: Διορίστηκε πρόεδρος του «Nederlandsche Kultuurraad» («Πολιτιστικό Συμβούλιο της Ολλανδίας») από τις γερμανικές αρχές, μιας υπηρεσίας που σκοπό είχε τον πλήρη ναζιστικό έλεγχο και την ευθυγράμμιση της πνευματικής ζωής της χώρας με την ανάλογη τροχιά του γερμανικού Ράϊχ.

Διαχωρισμός από άλλους «Φυλετιστές»: Ενώ περιφερειακοί προπαγανδιστές (όπως ο προαναφερθείς Taido Tjapkema) παρήγαγαν απλουστευτικά και ακραία ρατσιστικά φυλλάδια, ο De Vries προσέδιδε ένα επιστημονικό και ακαδημαϊκό υπόβαθρο στην πολιτική θεωρία, επιχειρώντας να αποδείξει την πολιτισμική ανωτερότητα και την κοινή ρίζα των ολλανδικών και γερμανικών φύλων.

3. Η Πτώση και η Μεταπολεμική Αποκατάσταση

Με την απελευθέρωση της Ολλανδίας το 1945, η πτώση του ήταν ραγδαία:

Φυλάκιση και Απόλυση: Συνελήφθη ως συνεργάτης των Ναζί, πέρασε ένα διάστημα στη φυλακή και απολύθηκε οριστικά από το Πανεπιστήμιο του Λέιντεν……. χάνοντας όλους τους τίτλους του.

Η Επιστροφή του στη Συγγραφή: Καθώς του απαγορεύθηκε η ακαδημαϊκή διδασκαλία, αποσύρθηκε και αφιέρωσε το υπόλοιπο της ζωής του αποκλειστικά στη συγγραφή. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου παρήγαγε μερικά από τα πιο αντικειμενικά και ώριμα έργα του, όπως το « Οι Κέλτες στο πλαίσιο» – «Kelten im Kontext» (για την προχριστιανική κελτική θρησκεία).

Ιστορική Αποτίμηση

Ο Jan de Vries παραμένει μια κλασική περίπτωση «στρατευμένου διανοουμένου». Η επιστημονική κοινότητα διαχωρίζει το έργο του σε δύο επίπεδα: οι γλωσσολογικές και δομικές του αναλύσεις για τη Γερμανική Μυθολογία αναγνωρίζονται ως ιδιοφυείς, όμως η πολιτική του δράση καταδικάζεται απερίφραστα ως μια «μαύρη σελίδα» της ευρωπαϊκής ακαδημαϊκής ιστορίας.

1. Επιστημονική Νομιμοποίηση

Η Ahnenerbe στελεχωνόταν σε μεγάλο βαθμό από φανατικούς επιστήμονες, αποκρυφιστές και ερασιτέχνες. Η στρατολόγηση και η χρήση του έργου ενός διεθνούς φήμης καθηγητή του Πανεπιστημίου του Λέιντεν, όπως ο De Vries, έδινε στο ινστιτούτο το μεγάλο ακαδημαϊκό κύρος που αναζητούσε απεγνωσμένα. Οι μελέτες του για την «Ιστορία της Αρχαίας Γερμανικής Θρησκείας» δεν ήσαν απλές προπαγανδιστικές μπροσούρες (όπως του Taido Tjapkema), αλλά βαθιές και εκετνείς γλωσσολογικές αναλύσεις, γεγονός που επέτρεπε στα SS να ισχυρίζονται διακιολογημένα ότι οι θεωρίες τους βασίζονται σε σοβαρή επιστήμη.

2. Ιδεολογική Θεμελίωση του «ΜεγαλουΓερμανικού Ράιχ»

Η Ahnenerbe προσπαθούσε να αποδείξει ότι οι Ολλανδοί, οι Φρίζιοι, οι Φλαμανδοί και οι Σκανδιναβοί δεν ήσαν απλώς γείτονες των Τευτόνων Γερμανών, αλλά οργανικό κομμάτι της ίδιας γερμανικής «εθνοφυλετικής και πολιτισμικής Λαϊκής κοινότητας» («Volksgemeinschaft»).

Η Ahnenerbe χρησιμοποίησε συστηματικά τις έρευνες του De Vries για τα τοπωνύμια, τα έθιμα και τα λαϊκά παραμύθια των Κάτω Χωρών για να δείξει ότι η Ολλανδία είχε καθαρά γερμανικές ρίζες. Αυτό εξυπηρετούσε άμεσα τον πολιτικό στόχο του Himmler για τη μελλοντική πλήρη απορρόφηση της Ολλανδίας μέσα σε ένα ενιαίο Μείζον-Γερμανικό Ράιχ των SS.

3. Εκδοτική και Προπαγανδιστική Προώθηση

Η Ahnenerbe διέθετε δικό της εκδοτικό οίκο, τον «Nordland-Verlag». Μέσω αυτού και άλλων ελεγχόμενων δικτύων, οι εθνικοσοσιαλιστές :

Μετέφρασαν και διέδωσαν το έργο του De Vries στη Γερμανία.

Χρησιμοποίησαν τα συμπεράσματά του για το γερμανικό πάνθεον (Όντιν, Θωρ) και τις αρχαίες τελετές, προκειμένου να δημιουργήσουν μια νέα «νεο-παγανιστική» ηθική για τα μέλη των SS, αντικαθιστώντας, όπου ήταν αντίστοιχο ή εφικτό,  τις χριστιανικές παραδόσεις.

Τον τοποθέτησαν σε ηγετικές θέσεις, όπως στο «Nederlandsche Kultuurraad», για να επιβλέπει την ευθυγράμμιση των ολλανδικών πανεπιστημίων με τις πολιτισμικές έρευνες των SS.

Ουσιαστικά, η Ahnenerbe προσέλαβε την σπουδαία αντικειμενική ακαδημαϊκή γνώση του De Vries, αφαίρεσε τις επιστημονικές επιφυλάξεις και κατόπιν την ανασυσκεύασε ως μετρητή φυσικοϊστορική «απόδειξη» ότι η μοίρα των Κάτω Χωρών ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία.

Frans Christiaan Bursch – Φραντς Κρίστιαν Μπουρς

Ο Φραντς Κρίστιαν Μπουρς (1903–1981) ήταν Ολλανδός αρχαιολόγος και προϊστορικός, ο οποίος, όπως και ο Jan de Vries, συνέδεσε το όνομά του με τον εθνικοσοσιαλισμό και τη συνεργασία με τις δυνάμεις κατοχής κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπήρξε μια από τις πιο εξέχουσες περιπτώσεις επιστημόνων που έθεσαν την αρχαιολογική έρευνα στην υπηρεσία της φυλετικής προπαγάνδας.

1. Πριν τον Πόλεμο: Ακαδημαϊκή Πορεία

Ο Bursch ειδικεύτηκε στην προϊστορία των Κάτω Χωρών:

Μελέτη του «Πολιτισμού των Κυπέλλων»: Το 1933 δημοσίευσε τη διατριβή του «Die Becherkultur in den Niederlanden» («Ο Πολιτισμός των Κυπέλλων στις Κάτω Χώρες»), η οποία επικεντρωνόταν στην Ύστερη Νεολιθική Εποχή και στην Εποχή του Χαλκού.

Αρχαιολογικό Μουσείο του Λέιντεν: Εργάστηκε ως επιμελητής στο «Εθνικό Μουσείο Αρχαιοτήτων» («Rijksmuseum van Oudheden») στο Λέιντεν.

2. Γερμανική Κατοχή και εθνικοσοσιαλιστική δράση

Μετά τη γερμανική εισβολή στην Ολλανδία το 1940, ο Bursch μετατράπηκε σε φανατικό και «στρατευμένο» εθνικοσοσιαλιστή:

Ηγεσία στο RBOB: Διορίστηκε από τις γερμανικές αρχές διευθυντής του «Rijks-bureau voor Oudheidkundig Bodemonderzoek- RBOB» (Κρατικό Γραφείο Αρχαιολογικής Έρευνας Εδάφους). Μετέτρεψε το γραφείο του στο Μουσείο του Λέιντεν …. σε κέντρο ναζιστικής προπαγάνδας, γεμάτο με σημαίες και σύμβολα του κόμματος NSB.

Ένταξη στα SS: Ήταν επίσημο μέλος του ολλανδικού εθνικοσοσιαλιστικού κινήματος (NSB) και υποστηρικτικό μέλος των «Germaansche SS» (των ολλανδικών SS).

Η Αρχαιολογική Προπαγάνδα: Έδινε διαρκώς πάμπολλες διαλέξεις (όπως η διαβόητη «De Oudheid in het Heden» – «Το Παρελθόν στο Παρόν») όπου υποστήριζε ότι τα αρχαιολογικά ευρήματα αποδεικνύουν τη φυλετική και πολιτισμική συγγένεια Ολλανδών και Γερμανών, νομιμοποιώντας την ιδέα του «Μείζονος-Γερμανικού Ράϊχ».

3. Η Αποστολή των SS στην Ουκρανία

Το πιο μελανό σημείο της καριέρας του Bursch ήταν η άμεση εμπλοκή του στα εγκλήματα του Ανατολικού Μετώπου:

Ανασκαφές πίσω από το Μέτωπο: Ως συνεργάτης της Ahnenerbe των SS, ο Bursch ηγήθηκε μιας αρχαιολογικής αποστολής στην κατεχόμενη Ουκρανία. Στόχος της αποστολής ήταν η ανασκαφή αρχαίων τύμβων (Κουργκάν) για να βρεθούν οι απαραίτητες αποδείξεις ινδοευρωπαϊκής-γερμανικής παρουσίας στην περιοχή από την αρχαιότητα.

Καταναγκαστική Εργασία: Η αποστολή του Bursch εκμεταλλεύτηκε τον τοπικό πληθυσμό. Ουκρανοί πολίτες καθώς και αιχμάλωτοι πολέμου εξαναγκάστηκαν, υπό την απειλή βίας, να εκτελούν σκληρή χειρωνακτική εργασία των ανασκαφών για λογαριασμό των SS, υπό απάνθρωπες συνθήκες.

4. Πτώση και Μεταπολεμική Καταδίκη

Η Απελευθέρωση: Την ημέρα της απελευθέρωσης της Ολλανδίας (Μάιος 1945), το εξοργισμένο πλήθος λεηλάτησε και κατέστρεψε μεθοδικά το γραφείο του.

Φυλάκιση: Το 1948, το αρμόδιο ολλανδικό Δικαστήριο (Tribunaal) τον έκρινε ένοχο για τη συνεργασία του με τον εχθρό και τον καταδίκασε σε 5 χρόνια φυλάκιση.

Αποκλεισμός: Φυσικά, έχασε κάθε ακαδημαϊκό του τίτλο (είχε διοριστεί έκτακτος καθηγητής στο Άμστερνταμ το 1944), ενώ το όνομά του ….. διαγράφηκε από την επίσημη ολλανδική αρχαιολογική κοινότητα.

Το προσωπικό αρχείο του Bursch διασώθηκε και σήμερα αποτελεί αντικείμενο «αστυνομικής» μελέτης από ιστορικούς (όπως ο Martijn Eickhoff του ινστιτούτου NIOD), χρησιμεύοντας ως ένα κλασικό παράδειγμα του πώς η επιστήμη της αρχαιολογίας μπορεί να διαστρεβλωθεί και να χρησιμοποιηθεί ως όπλο ολοκληρωτικών καθεστώτων.

Maarten Meuldijk – Μάρτεν Μελντάϊκ

Ο Maarten Meuldijk (1894–1972) υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς και επιδραστικούς προπαγανδιστές, σκιτσογράφους και δοκιμιογράφους του ολλανδικού εθνικοσοσιαλισμού. Αν και ξεκίνησε την πορεία του στον αντίθετο πολιτικό χώρο της Αριστεράς, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εξελίχθηκε σε κεντρική φιγούρα της εθνικοσοσιαλιστικής / ναζιστικής δημοσιογραφίας στην κατεχόμενη Ολλανδία.

Η βιογραφία και η δράση του χωρίζονται σε συγκεκριμένες φάσεις:

1. Από τον Σοσιαλισμό στον Φασισμό

Η αρχική πορεία: Γεννημένος στο Geervliet, ο Meuldijk σπούδασε για να γίνει καθηγητής σχεδίου, πλαστικής και μαθηματικών, αλλά το πραγματικό του πάθος ήταν η ζωγραφική.

Αριστερό παρελθόν: Κατά τη δεκαετία του 1920, ήταν ενεργό μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος (SDAP) της Ολλανδίας και μάλιστα διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος στην Ουτρέχτη. Το 1927 αποχώρησε για να αφοσιωθεί στην τέχνη.

Η ιδεολογική μεταστροφή: Μετά από ταξίδια στη φασιστική Ιταλία και την εθνικοσοσιαλιστική  Γερμανία, γοητεύτηκε από τον ολοκληρωτισμό. Το 1933 προσεχώρησε επίσημα στο Nationaal-Socialistische Beweging – NSB (το «Εθνικοσοσιαλιστικό Κίνημα της Ολλανδίας» υπό τον Anton Mussert).

2. Το «Όπλο» της Πολιτικής Γελοιογραφίας

Αρχισυντάκτης του «Volk en Vaderland»: Ο Meuldijk έγινε ευρύτερα γνωστός για τα εκατοντάδες σκίτσα και τις πολιτικές του καρικατούρες που δημοσιεύονταν στην επίσημη εφημερίδα του NSB, την «Volk en Vaderland». Μάλιστα, το 1939 διορίστηκε μάλιστα αρχισυντάκτης της.

Διαμόρφωση της Προπαγάνδας: Τα σκίτσα του θεωρούνται από τους ιστορικούς ως το βασικό εργαλείο με το οποίο το NSB διαμόρφωνε την εικόνα του «εχθρού» (των Εβραίων, των Συμμάχων, των κομμουνιστών) και το ιδανικό του εθνικοσοσιαλιστή εργάτη.

Ραδιοφωνικές Εκπομπές: Πέρα από τα έντυπα, χρησιμοποίησε τη φωνή του ως προπαγανδιστής εκφωνητής στον ελεγχόμενο από τους Γερμανούς κρατικό ραδιοφωνικό σταθμό («Ολλανδός Εκφωνητής»- «Nederlandsche Omroep»).

3. Διοικητικοί Ρόλοι και Εσωτερικές Πολιτικοϊδεολογικές Συγκρούσεις

Η «Ολλανδική Υπηρεσία Εργασίας» (NAD): Ο Mussert τον διόρισε ως Πληρεξούσιο για την «Nederlandsche Arbeidsdienst». Στόχος του Meuldijk ήταν να μετατρέψει την υπηρεσία αυτή σε ένα φυτώριο εθνικοσοσιαλιστικής αγωγής για τους νέους Ολλανδούς.

Σύγκρουση με τα SS: Αν και αμετακίνητος φανατικός εθνικοσοσιαλιστής, ο Meuldijk ανήκε στην «ολλανδική», εθνοκεντρική πτέρυγα του NSB, που ήθελε μια μορφή ολλανδικής αυτονομίας, ερχόμενος σε ρήξη με τη σκληρή πτέρυγα των SS που ήθελε την πλήρη προσάρτηση στη Γερμανία. Λόγω αυτών των συγκρούσεων, οι Γερμανοί αξιωματούχοι περιόρισαν την επιρροή του και το 1943 του απαγόρευσαν ακόμη και την είσοδο στα στρατόπεδα εργασίας της NAD.

4. Μεταπολεμική Καταδίκη

Μετά την απελευθέρωση, ο Meuldijk συνελήφθη και προσήχθη σε δίκη από τα «Ειδικά Δικαστήρια». Τον Οκτώβριο του 1948, το «Ειδικό Εφετείο» της Ουτρέχτης τον καταδίκασε σε 8 χρόνια φυλάκιση …. για τη «συστηματική προπαγανδιστική του δράση υπέρ του εχθρού». Μετά την αποφυλάκισή του, αποσύρθηκε πλήρως από τη δημόσια ζωή, αν και συνέχισε περιστασιακά να εικονογραφεί βιβλία (όπως ποιητικές συλλογές του στενού φίλου του και επίσης «συνεργάτη» των Γερμανών  George Kettmann). Πέθανε στην Ουτρέχτη το 1972.