Το δημόσιο χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών υπερέβη τα 40 τρισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε το Υπουργείο Οικονομικών την Τετάρτη. Οι Αμερικανοί που με τόσο εξοργιστικό θράσος, απαιτούν να ρυθμίζουν την ζωή όλων πάνω στον πλανήτη… χρωστάνε σε όλους… Χρωστάνε σε όσους μιλάνε αγγλικά, ισπανικά, γαλλικά, ιταλικά, ρωσσικά, κινεζικά, χρωστάνε σε όλες τις γλώσσες του ΟΗΕ…

Για το θέμα του εξωτερικού χρέους των ΗΠΑ, έχουμε πολλές φορές αρθρογραφήσει στον Ι.ΣΤ.Ο.Σ. και έχουμε προειδοποιήσει ότι δεν είναι πρόβλημα λογιστικό αλλά ένας επιθετικός οικονομικός καρκίνος που θα σκοτώσει τον ασθενή. Τα γεγονότα φαίνεται ότι μας επιβεβαιώνουν.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι το χρέος που κατέχει το κοινό και οι ενδοκυβερνητικές συμμετοχές ανήλθαν σε 32,266 τρισεκατομμύρια δολλάρια  και 7,781 τρισεκατομμύρια δολλάρια  αντίστοιχα. Το συνολικό εκκρεμές δημόσιο χρέος ανήλθε σε 40,047 τρισεκατομμύρια δολλάρια .

Το ορόσημο αυτό, το οποίο επήλθε αρκετούς μήνες νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν, αντανακλά το γεγονός ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ δαπανά περισσότερα από όσα εισπράττει σε έσοδα, δημιουργώντας ετήσια ελλείμματα που προστίθενται στο εθνικό χρέος.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει επενδύσει τρισεκατομμύρια δολλάρια  για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, και στη συνέχεια προχώρησε σε φορολογικές περικοπές και αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες. Ως αποτέλεσμα, το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, προκαλώντας ανησυχίες στην αγορά ομολόγων και άνοδο των αποδόσεων των κρατικών τίτλων. Οι αυξημένες πληρωμές τόκων έχουν ανεβάσει περαιτέρω το συνολικό ύψος του αμερικανικού χρέους.

Μια μηνιαία έκθεση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ δείχνει ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ παρουσίασε δημοσιονομικό έλλειμμα 1,367 τρισεκατομμυρίων δολλαρίων τους πρώτους εννέα μήνες του οικονομικού έτους 2026 (το οποίο ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου 2025), με τις καθαρές πληρωμές τόκων να ανέρχονται σε 827 δισεκατομμύρια δολλάρια  κατά την περίοδο αυτή, υπερβαίνοντας τις αμυντικές δαπάνες των 713 δισεκατομμυρίων δολαρίων και υπολειπόμενες μόνο των δαπανών για την κοινωνική ασφάλιση, οι οποίες ανήλθαν σε 1,244 τρισεκατομμύρια δολλάρια .

Το χρέος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ ξεπέρασε τα 30 τρισεκατομμύρια δολλάρια  τον Ιανουάριο του 2022, υπερέβη τα 39 τρισεκατομμύρια δολλάρια  τον Μάρτιο του 2026 και έφτασε τα 39,7 τρισεκατομμύρια δολλάρια  τον Ιούλιο του 2026.

• Συνολική εικόνα: Το χρέος έχει υπερδιπλασιαστεί σε λιγότερο από μια δεκαετία, από τα ~19.95 τρισ. δολλάρια  το 2017 . Η αύξηση αυτή προέρχεται σχεδόν εξίσου και από τις δύο προεδρίες, με τον Τραμπ να προσθέτει ελαφρώς μεγαλύτερο ποσό .
• Ο ρόλος της πανδημίας: Η μεγάλη αύξηση του χρέους κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 ήταν ένα κοινό χαρακτηριστικό και των δύο διοικήσεων, με δαπάνες που ξεπέρασαν τα τρισ. δολλάρια  για την τόνωση της οικονομίας .
• Πολιτικές και δαπάνες: Η αύξηση του χρέους αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως:
  • Επί Τραμπ: Φορολογικές περικοπές , αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες  και η νομοθεσία “The Big and Beautiful Bill” που υπολογίζεται ότι θα αυξήσει το χρέος κατά 4 τρισ. δολλάρια  έως το 2034 .
  • Επί Μπάιντεν: Μαζικά πακέτα ανάκαμψης από την πανδημία, επενδύσεις σε υποδομές και επιδοτήσεις για την καθαρή ενέργεια .

Αυτά τα δεδομένα δείχνουν πως, ανεξαρτήτως διοίκησης, το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έχει εισέλθει σε μια τροχιά ταχείας και συνεχούς διόγκωσης.

Διακεκριμένοι οικονομολόγοι εκφράζουν έντονες ανησυχίες ότι η οικονομία των ΗΠΑ δεν είναι πλέον σε θέση να ανακάμψει από το βάρος του τεράστιου δημόσιου χρέους. Τα επιχειρήματά τους κινούνται γύρω από τρεις βασικούς άξονες:

• Διάβρωση της Ανθεκτικότητας: Η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και πολιτική. Ο Kenneth Rogoff (πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ) υποστηρίζει ότι το πολιτικό σύστημα έχει καταστεί ανίκανο να διαχειριστεί το χρέος, λόγω του πολιτικού αδιεξόδου που εμποδίζει είτε τις αυξήσεις φόρων είτε τις περικοπές δαπανών. Αυτό έχει διαβρώσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, η οποία δεν είναι πια αυτή που ήταν πριν από δεκαετίες. Συμπτώματα όπως το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και η άνοδος των επιτοκίων θεωρούνται τυπικά προμηνύματα μιας επερχόμενης κρίσης.
• Αποτυχία της “Ανάπτυξης ως Λύσης” (Growth Optimism): Η ιδέα ότι η οικονομική ανάπτυξη μπορεί από μόνη της να “λύσει” το πρόβλημα του χρέους θεωρείται ανέφικτη. Η Alicia Garcia-Herrero (επικεφαλής οικονομολόγος της Natixis) δηλώνει κατηγορηματικά ότι “οι ΗΠΑ δεν έχουν καμία πιθανότητα να ξεπεράσουν το πρόβλημα του χρέους τους μόνο μέσω της ανάπτυξης”. Ο ρυθμός ανάπτυξης που θα απαιτούνταν (πάνω από 4%) είναι υπερδιπλάσιος από τις τρέχουσες προβλέψεις, ενώ οι διαρθρωτικές δαπάνες σε προγράμματα όπως η Κοινωνική Ασφάλιση και η Υγεία παραμένουν τεράστιες. Ακόμη και μια πιθανή ώθηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη, σύμφωνα με τον Rogoff, δεν θα είναι αρκετή στο άμεσο μέλλον.
• Λανθασμένες Πολιτικές παρεμβάσεις: Οι προσπάθειες της κυβέρνησης να παρέμβει άμεσα στις αγορές, όπως η αύξηση των επαναγορών ομολόγων από το Υπουργείο Οικονομικών, θεωρούνται επικίνδυνες. Ο Robin Brooks (Senior Fellow στο Brookings Institution) προειδοποιεί ότι τέτοιες κινήσεις αποτελούν “οικονομική μηχανική” που απλώς ασκεί πτωτική πίεση στο δολλάριο και μπορεί να οδηγήσει σε μια σπείρα υποτίμησης, παρόμοια με αυτή που βιώνει η Ιαπωνία, μετατρέποντας μια κρίση χρέους σε νομισματική κρίση. Ο Ray Dalio (ιδρυτής της Bridgewater) συμφωνεί, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ως ένα “κρίσιμο σημείο καμπής” για τα δημόσια οικονομικά, που θα απαιτήσει μια ταυτόχρονη και προσεκτική εφαρμογή περικοπών δαπανών, αυξήσεων φόρων και μείωσης επιτοκίων για να αποφευχθούν τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις.

Συνοψίζοντας, η κοινή διαπίστωση είναι ότι η αμερικανική οικονομία έχει χάσει την ικανότητα αυτο-διόρθωσης που διέθετε στο παρελθόν. Ο συνδυασμός του τεράστιου όγκου χρέους, των αυξανόμενων επιτοκίων και της πολιτικής αδυναμίας λήψης δύσκολων αποφάσεων δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που την καθιστά εξαιρετικά ευάλωτη σε μια μελλοντική κρίση.

Η εμμονή των ΗΠΑ με τους ατελείωτους πολέμους δεν είναι απλώς ένα ζήτημα εξωτερικής πολιτικής. Έχει μετατραπεί σε μια βαθιά διαρθρωτική παθογένεια που υπονομεύει συστηματικά την οικονομική βάση της χώρας. Το κόστος αυτής της στρατηγικής είναι τεράστιο και πολύπλευρο, ξεπερνώντας κατά πολύ τις άμεσες στρατιωτικές δαπάνες και πλήττοντας καίρια τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του αμερικανικού οικονομικού μοντέλου.

Από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, ο λεγόμενος “πόλεμος κατά της τρομοκρατίας” έχει στοιχίσει περίπου 8 τρισεκατομμύρια δολλάρια . Το ποσό αυτό περιλαμβάνει άμεσες στρατιωτικές δαπάνες, αυξημένες δαπάνες για εσωτερική ασφάλεια, φροντίδα βετεράνων και, κυρίως, τους τόκους για τα δάνεια που συνάφθηκαν για τη χρηματοδότηση αυτών των πολέμων. Το πραγματικό τίμημα όμως είναι ακόμη μεγαλύτερο: οι μελλοντικές υποχρεώσεις για την περίθαλψη των βετεράνων αναμένεται να προσθέσουν άλλα 2,2 τρισεκατομμύρια δολλάρια  στην επόμενη τριακονταετία.

Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής είναι ότι το τεράστιο χρέος έχει φτάσει τα 40 τρισεκατομμύρια δολλάρια . Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι ετήσιες πληρωμές τόκων για το χρέος αυτό (περίπου 1,13 τρισ. δολλάρια ) ξεπερνούν το σύνολο της αμυντικής δαπάνης (1,12 τρισ. δολλάρια ). Αυτό το ιστορικό ορόσημο είναι μια κόκκινη γραμμή. Σηματοδοτεί την αρχή του τέλους για την οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ, καθώς τα κεφάλαια που θα μπορούσαν να επενδυθούν σε παραγωγικούς τομείς, υποδομές και καινοτομία καταλήγουν απλώς να συντηρούν παλιά χρέη.

Επιπλέον, η “οικονομία του μόνιμου πολέμου” έχει διαβρώσει την ίδια την ιδιωτική οικονομία. Δισεκατομμύρια δολλάρια  διοχετεύονται σε έναν ολιγοπωλιακό αμυντικό βιομηχανικό τομέα με δυσανάλογο κόστος. Ο Warren Buffett έχει σχολιάσει ότι τα μαχητικά F-35 θα κόστιζαν 40 εκατομμύρια δολλάρια  αντί για 400 εκατομμύρια αν τα κατασκεύαζε η Amazon. Αυτή η στρέβλωση όχι μόνο κατασπαταλά δημόσιους πόρους, αλλά ενισχύει και τη διαφθορά μέσω της πολιτικής επιρροής των αμυντικών κολοσσών, όπως η Lockheed Martin και η Raytheon. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση, μπροστά στο δίλημμα να χρηματοδοτήσει πολέμους, περικόπτει δαπάνες για την παιδεία, την υγεία, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την κοινωνική πρόνοια, μετατοπίζοντας το βάρος στους πιο αδύναμους πολίτες.

Οι αυτοκρατορίες γίνονται αδύναμες απο την εσωτερική διάβρωση και διαφθορά. Καταρρέουν όμως πάντα λόγω εξωτερικών παραγόντων. Το ιστορικό γεγονός που σηματοδότησε την οριστική πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από εξωτερικό παράγοντα ήταν η άλωση της Ρώμης από τους Βανδάλους το 455 μ.Χ., καθώς και η τελική κατάλυση του δυτικού θρόνου το 476 μ.Χ. από τον γερμανικό στρατό του Οδόακρου. Εμβληματικό γεγονός ήταν επίσης η Πρώτη Άλωση της Ρώμης από τους Βησιγότθους το 410 μ.Χ.

Αν νομίζετε ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν αλωθεί, κατακτηθεί ή υποταχθεί πλήρως γελιέστε. Απο ποιους θα σας αφήσω να το απαντήσετε μόνοι σας.

Συμπερασματικά, η αμερικανική εμμονή με τους ατελείωτους πολέμους δεν είναι μόνο ένα στρατιωτικό ή ηθικό λάθος, αλλά μια οικονομική αυτοκτονία. Το κόστος ευκαιρίας είναι τεράστιο, η ανταγωνιστικότητα διαβρώνεται και οι μελλοντικές γενιές κληρονομούν ένα βουνό χρέους. Η υπερδύναμη μετατρέπεται σε ένα κράτος που αδυνατεί να επενδύσει στο μέλλον του, θυμίζοντας τις αυτοκρατορίες του παρελθόντος που κατέρρευσαν από το βάρος των δικών τους στρατιωτικών φιλοδοξιών.

Και το χειρότερο απο όλα είναι ότι είναι δέσμιοι εμμονικών πολιτικών και αρνούνται να κατανοήσουν την πραγματικότητα. Άραγε θα παρασύρει η επερχόμενη τιτάνια πτώση των ΗΠΑ και την Ευρώπη;