«Πίσω από όλους τους Βασιλείς και τους Προέδρους, όλες τις Κυβερνήσεις και τους Νόμους, υπάρχουν στρατιωτικά σώματα και πυροβολητές για να κρατούν τον κόσμο σε δέος».
Ragnar Redbeard, «Η Ισχύς είναι Δίκαιο» (1890)

Μετά την ξακουστή «Πολιτεία» και τους «Νόμους», ο «Γοργίας» είναι ο μακροσκελέστερος διάλογος του Πλάτωνα. Τυπικά, η θεματική του διαλόγου αφορά στη ρητορική, ωστόσο το κεντρικό ζήτημα είναι η δικαιοσύνη και ο ρόλος της για την ανθρώπινη ευτυχία. Πρόκειται για τον μόνο πλατωνικό διάλογο όπου ο Σωκράτης δεν κατορθώνει να πείσει κανέναν από τους συνομιλητές του !

Από θεματικής απόψεως ο «Γοργίας» κατατάσσεται  ανάμεσα στους λεγόμενους «ήσσονες» σωκρατικούς διαλόγους και στους «μέσους διαλόγους», οι οποίοι εισάγουν την θεωρία των Ιδεών. Αποτυπώνει μια φανταστική συζήτηση ανάμεσα στον Σωκράτη και σε τρεις συνομιλητές: Αρχικώς, ο Σωκράτης συζητά με το σοφιστή Γοργία, κατόπιν με τον Πώλο, έναν μαθητή του Γοργία, και τέλος με τον Καλλικλή, ο οποίος παρουσιάζεται επίσης στον διάλογο ως μαθητής του Γοργία. Κανείς από τους τρεις συνομιλητές δεν έχει λάβει φιλοσοφική εκπαίδευση, μάλιστα δε αργότερα ο Καλλικλής επισημαίνει πως είναι περήφανος γι’ αυτό, μολονότι αναγνωρίζει πως η ενασχόληση με τη φιλοσοφία σε νεαρή ηλικία έχει αξία.

Πολλοί υπέθεσαν ότι δεν πρόκειται για ιστορικό πρόσωπο αλλά ότι αφορά σε μιαν επινόηση του Πλάτωνα για να εξυπηρετήσει την ανάπτυξη του διαλόγου.Yπάρχει επίσης η υποψία ότι πίσω από το πρόσωπο του Καλλικλή κρύβεται ο Κριτίας ή ο Χαρικλής που αργότερα ήσαν και οι δύο τους μέλη του ολιγαρχικού καθεστώτος των «Τριάκοντα Τυράννων». Ο Καλλικλής είναι μια μορφή αρκούντως μυστηριώδης, διότι πέραν από την εμφάνιση του ως ένα από τα πρόσωπα του διαλόγου του Πλάτωνα, ουδένα άλλο ίχνος έχει αφήσει στην ιστορία ! Και όμως περιγράφεται με άφθονες αυθεντικές λεπτομέρειες, έτσι ώστε είναι πράγματι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι δεν πρόκειται για υπαρκτό πρόσωπο.

Υπάρχει βεβαίως η πιθανότητα ο Πλάτων στην προσπάθειά του να παρουσιάσει την άποψη που προσπαθεί να ανατρέψει σε όλη της την σκληρότητα,να πήρε στοιχεία από διαφορετικές πηγές και να οικοδόμησε στο πρόσωπο του Καλλικλή μια στοιχειωδώς σχηματοποιημένη παρουσίαση της θεωρίας «η δύναμη έχει το δίκαιο με το μέρος της.» Ο Καλλικλής είναι νέος από πλούσια αριστοκρατική οικογένεια, ο οποίος κάνει την εμφάνιση του στην δημόσια ζωή για πρώτη φορά, μολονότι δε φιλοξενεί στο σπίτι του τον Γοργία, ο ίδιος δεν είναι σοφιστής. Αποκηρύσσει εκείνους οι οποίοι «υπόσχονται να διδάξουν στους ανθρώπους την αρετή», ως ανθρώπους άνευ αξίας. Οι αριστοκρατικές και ολιγαρχικές του τάσεις υποδηλώνονται από τις σχέσεις του με τον Δήμο, γιο του Πυριλάμπη, πατριού του Πλάτωνα, αλλά και από την φιλία του με τον Άνδρωνα, ο οποίος ήταν ένας από τους τετρακοσίους που κατέλαβαν την εξουσία κατά την ολιγαρχική επανάσταση του 411.

Ο Καλλικλής αναλαμβάνει να συνεχίσει την συζήτηση με τον Σωκράτη όταν ο τελευταίος ανασκευάζει πλήρως τα επιχειρήματα του Πώλου, του νεαρού μαθητή του Γοργία.Ο Πώλος υποστηρίζει την ίδια θέση με τον Θρασύμαχο, δηλαδή ότι «πολλοί αποκτούν την ευτυχία με αδικία». Αν οι κακοί μπορούν να διαφύγουν την τιμωρία τότε είναι πλούσιοι και ευτυχισμένοι. Παράδειγμα που τεκμηριώνει την άποψη αυτή και στα επιχειρήματα του Θρασυμάχου και σε αυτά του Πώλου, αποτελούν οι τύραννοι όπως ο Αρχέλαος της Μακεδονίας και ο Μέγας Βασιλεύς των Περσών.

Σύμφωνα με τον Καλλικλή, ο Σωκράτης εξισώνει αδικαιολόγητα αυτά τα δύο είδη δικαιοσύνης. Μόνο στην περίπτωση της συμβατικής δικαιοσύνης είναι πιο επαίσχυντο να είναι κανείς ο θύτης και όχι το θύμα μιας αδικίας. Στη δεύτερη περίπτωση είναι πάντα πιο επαίσχυντο να είναι κανείς θύμα αδικίας. Η φυσική δικαιοσύνη υπαγορεύει ότι, οι λίγοι και ανώτεροι έχουν το δικαίωμα να εξασφαλίζουν μεγαλύτερο μερίδιο για τους ίδιους, καθυποτάσσοντας τους κατώτερους και συμπεριφερόμενοι απέναντί τους ανάλογα με τα συμφέροντά τους. Από την άλλη, η συμβατική δικαιοσύνη είναι αυτό το οποίο  οι πολλοί συμφωνούν να ορίσουν ως νόμο προκειμένου να εμποδίζουν τους ανωτέρους τους να αποκτήσουν μεγαλύτερο μερίδιο ισχύος.

Ο Καλλικλής θεωρεί ότι η φυσική δικαιοσύνη διαθέτει αντικειμενική βάση και ως απόδειξη επικαλείται την συμπεριφορά των ανθρώπων αλλά και των ζώων. Αποτελεί ψυχολογικό γεγονός, ισχυρίζεται ο Καλλικλής, ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα πηγάζει από την προσπάθεια ικανοποίησης των επιθυμιών, η δε ικανοποίησή τους φέρει την ευτυχία στους ανθρώπους. Όσο περισσότερες επιθυμίες ικανοποιεί κανείς, τόσο πιο ευτυχισμένος γίνεται. Αν δεν περιοριστούν, οι επιθυμίες μεγαλώνουν μέχρις ότου αποκορυφωθούν, το δε άτομο που επιτρέπει στις επιθυμίες του να αποκορυφωθούν και έχει την ικανότητα να αφιερώσει τους πόρους που είναι απαραίτητοι για την ικανοποίησή τους είναι αληθινά ευτυχισμένο. Ανώτερα είναι τα άτομα που είναι προικισμένα από τη φύση με επαρκή νοημοσύνη ώστε να εντοπίζουν πόρους για την ικανοποίηση των διευρυμένων επιθυμιών και επαρκές θάρρος ώστε να πράττουν ό,τι είναι απαραίτητο για να εξασφαλίσουν αυτούς τους πόρους. Κατώτερα είναι τα άτομα τα οποία δεν διαθέτουν την απαραίτητη νοημοσύνη και το θάρρος για την ικανοποίηση των διευρυμένων επιθυμιών.

Έτσι ο Καλλικλής επιλέγει το ίδιο σκέλος του διλήμματος που προτίμησε ο Σωκράτης και με το οποίο ολοκληρώθηκε η συζήτησή του με τον Γοργία. Πάλι σύμφωνα με τον Καλλικλή, οι άνθρωποι πάντα επιθυμούν να πράττουν το δίκαιο από τη φύση τους, γεγονός που επίσης εξηγεί τον λόγο για τον οποίον -κατά τα φαινόμενα- συχνά δεν επιθυμούν αυτό που γνωρίζουν ότι είναι δίκαιο, όπως υποστηρίζει το άλλο σκέλος του διλήμματος. Συχνά αυτό που δεν επιθυμούν να πράξουν είναι αυτό που είναι συμβατικά δίκαιο.

Ο Σωκράτης απορρίπτει τις απόψεις του Καλλικλή περί δικαιοσύνης, ωστόσο δεν μπορεί να προτείνει κάποιαν εναλλακτική τοποθέτηση. Για την ακρίβεια, απορρίπτει τη σπουδαιότητα των επιθυμιών και ως εκ τούτου τον ισχυρισμό ότι αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της ανθρώπινης ψυχολογίας, (κάτι που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη σε οποιαδήποτε θεωρία περί δικαιοσύνης). Αντί για επιχειρήματα και μια συνεκτική θεώρηση της δικαιοσύνης, η οποία θα μπορούσε σωστά να θεωρηθεί ως το κατ΄εξοχή συστατικό της ανθρώπινης ευτυχίας, προς το τέλος ο Σωκράτης προσφέρει έναν εσχατολογικό μύθο. Με αυτόν διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι οι ψυχές των αδίκων τιμωρούνται αυστηρά μετά θάνατον. Είναι προφανές ότι ο Σωκράτης δεν κατόρθωσε να πείσει με τα επιχειρήματά του τον Καλλικλή (ούτε, πιθανότατα, και τον πραγματικά αμερόληπτο αναγνώστη).

Η αντίθεση ανάμεσα στο νόμο και τη φύση, ανάμεσα στις νομικές υποχρεώσεις και στο φυσικό δίκαιο, οδηγήθηκε σε ακραίο σημείο από τον Καλλικλή και τον Θρασύμαχο. Οι δυο τους, όπως παρουσιάζονται από τον Πλάτωνα –στον «Γοργία» ο Καλλικλής, στην «Πολιτεία» ο Θρασύμαχος–, κηρύσσουν την υπεροχή του δικαίου της φύσης, του δικαίου του ισχυροτέρου, ανατρέποντας έτσι την κρατούσα αντίληψη αιώνων. Σύμφωνα με τις ριζοσπαστικές για την εποχή θέσεις τους, οι δυνατοί άνδρες, οι πραγματικά ισχυροί, γκρεμίζουν όλους τους νόμους και αποτινάσσουν τα δεσμά της παράδοσης (που εξυπηρετεί στην ουσία τα συμφέροντα των ανίσχυρων και αδύναμων), καθιστώντας την δική τους βούληση τον μοναδικό νόμο στον οποίον υπακούουν.

Και ενώ για τον Καλλικλή οι γνώσεις μας είναι περιορισμένες –σε σημείο τέτοιο, που από ορισμένους αμφισβητήθηκε η ιστορική ύπαρξή του ! –, για τον Θρασύμαχο διαθέτουμε σαφώς περισσότερες πληροφορίες. Ο σοφιστής αυτός, μέτοικος από τη Χαλκηδόνα του Βοσπόρου, έκανε αισθητή την παρουσία του στην Αθήνα με δύο πολιτικά συγγράμματα («Περί πολιτείας» και «Υπέρ Λαρισαίων»), από τα οποία σώζονται ελάχιστα υπολείμματα.

Ο Τζέιμς Τζόζεφ Μάρτιν (James Joseph Martin), ο ατομικιστής, αναρχικός καθώς και αναθεωρητής Αμερικανός ιστορικός (1916–2004), απεκάλεσε το βιβλίο του Κοκκινογένη «σίγουρα ένα από τα πλέον εμπρηστικά έργα που έχουν δημοσιευτεί ποτέ». [περιοδικό «Εγω» / «EGO» No 6, 1985] .

Το τεύχος αυτό του περιθωριακού περιοδικού αναφέρεται στους ισχυρισμούς του βιβλίου ότι «η αδυναμία πρέπει να αντιμετωπίζεται με μίσος» και στην ισχυρή και δυναμική παρουσία του κοινωνικού Δαρβινισμού. Άλλα μέρη του βιβλίου ασχολούνται με τα θέματα της φυλής και των σχέσεων άνδρα-γυναίκας. Το βιβλίο ισχυρίζεται ότι η γυναίκα και η οικογένεια στο σύνολό της είναι ιδιοκτησία του άνδρα, διακηρύσσει δε ότι η αγγλοσαξονική φυλή είναι εγγενώς ανώτερη από όλες τις άλλες φυλές.

Επίσης το βιβλίο περιέχει αντιχριστιανικές και αντισημιτικές δηλώσεις. Ο αναρχικός στοχαστής Σίντνεϊ Έντουαρντ Πάρκερ (Sidney Edward Parker) σχολιάζει στην εισαγωγή του στο κείμενο: «Ο πιο πιθανός υποψήφιος συγγραφέας είναι ένας άντρας ονόματι Arthur Desmond, ο οποίος ήταν κοκκινογένης και κοκκινομάλλης και του οποίου η ποίηση ήταν πολύ παρόμοια με αυτήν που έγραψε ο Redbeard». Το «Bulletin», ένα περιοδικό που συνδέεται με το αυστραλιανό εργατικό κίνημα, ανέφερε ευθέως τον Ιούλιο του 1900 ότι ο Desmond (πρώην συνεργάτης της έκδοσης) ήταν ο Ragnar Redbeard.

Αρκετοί παρατηρητές έχουν προτείνει ότι μπορεί να έγραψε ή να συνέβαλε στο «Might is Right» ο διάσημος συγγραφέας Jack London, ένας ισχυρισμός που διατύπωσαν τόσον ο Αμερικανός συγγραφέας, μουσικός, και αποκρυφιστής Άντον Σάντορ ΛαΒέι ή Χάουαρντ ΣτάντονΛεΒέι (Anton Szandor LaVey ή Howard Stanton Levey, 1930-1997), ιδρυτής της Εκκλησίας του Σατανά και της θρησκείας του αθεϊστικού σατανισμού, όσο και η υπερεθνικίστρια εκδότρια Κάτια Λέην (Katja Lane) (σύζυγος του καταδικασμένου εθνικοσοσιαλιστή Ντέηβιντ Λέην / David Lane, 1938–2007). Η εκτίμηση της Lane βασίστηκε στην ενδελεχή κρίση της για το στυλ γραφής και τη στίξη του London. Ωστόσο, αυτή η ιδέα απορρίφθηκε κατόπιν από τον κομβικό βιογράφο και μελετητή του London, τον  Rodger Jacobs (1959-2016), καθώς ο London ήταν μόλις 20 ετών εκείνη την εποχή που εκδόθηκε το βιβλίο, πολύ απασχολημένος με το κολέγιο και δεν είχε ακόμη αναπτύξει ένα ώριμο στυλ γραφής, ούτε είχε διαβάσει ακόμη οτιδήποτε από τον Nietzsche.

Ο μέγας Λέων Τολστόι, τον οποίον το «Might Is Right» περιέγραψε ως «τον ικανότερο σύγχρονο ερμηνευτή της πρωτόγονης ομοιώσεως προς τον Χριστό», απάντησε στο δοκίμιό του του 1897 με τίτλο «Τι είναι η Τέχνη;», σελίδα 158 :

“Η ουσία αυτού του βιβλίου, όπως εκφράζεται στον πρόλογο του εκδότη, είναι ότι το να μετράμε το «δίκαιο» με την ψευδή φιλοσοφία των Εβραίων προφητών και των «κλαψιάρικων» Μεσσιών είναι τρέλα. Το δίκαιο δεν είναι απόγονος της διδασκαλίας, αλλά της εξουσίας. Όλοι οι νόμοι, οι εντολές ή τα δόγματα που λένε ότι δεν κάνεις σε κάποιον άλλο αυτό που δεν θέλεις να σου κάνουν, δεν έχουν καμία εγγενή εξουσία, αλλά τη λαμβάνουν μόνο από το ρόπαλο, την αγχόνη και το σπαθί. Ένας άνθρωπος πραγματικά ελεύθερος δεν έχει καμία υποχρέωση να υπακούσει σε καμία εντολή, ανθρώπινη ή θεϊκή. Η υπακοή είναι το σημάδι του εκφυλισμένου. Η ανυπακοή είναι η σφραγίδα του ήρωα. Οι άνθρωποι δεν πρέπει να δεσμεύονται από ηθικούς κανόνες που επινοήθηκαν από τους εχθρούς τους. Όλος ο κόσμος είναι ένα ολισθηρό πεδίο μάχης. Η ιδανική δικαιοσύνη απαιτεί οι ηττημένοι να εκμεταλλεύονται, να ευνουχίζονται και να περιφρονούνται. Οι ελεύθεροι και οι γενναίοι μπορούν να κατακτήσουν τον κόσμο. Και, ως εκ τούτου, πρέπει να υπάρχει αιώνιος πόλεμος για τη ζωή, για τη γη, για την αγάπη, για τις γυναίκες, για την εξουσία και για τον χρυσό. (Κάτι παρόμοιο ειπώθηκε πριν από λίγα χρόνια από τον διάσημο και εκλεπτυσμένο ακαδημαϊκό Βογκυέ/Vogüé.*) Η γη και οι θησαυροί της είναι «λάφυρα για τους τολμηρούς».

Ο συγγραφέας προφανώς μόνος του, ανεξάρτητα από τον Νίτσε, έχει καταλήξει στα ίδια συμπεράσματα.  Εκπεφρασμένες με τη μορφή ενός δόγματος, οι θέσεις αυτές μας ξαφνιάζουν. Στην πραγματικότητα, υπονοούνται από το ιδανικό της τέχνης που υπηρετεί αποκλειστικά την ομορφιά. Η τέχνη των ανώτερων τάξεών μας έχει εκπαιδεύσει τους ανθρώπους σε αυτό το ιδανικό του υπεράνθρωπου – που στην πραγματικότητα είναι το παλιό ιδανικό του Νέρωνα, του Στένκα Ραζίν, του Τζένγκις Χαν, του Ροβέρτου Μακέρ ή του Ναπολέοντα και όλων των συνεργών, βοηθών και κολακευτών τους – και υποστηρίζει αυτό το ιδανικό με όλη της τη δύναμη.

Είναι αυτή η αντικατάσταση του ιδανικού του σωστού από το ιδανικό του όμορφου, δηλαδή του ευχάριστου, που είναι η τέταρτη συνέπεια, και μια τρομερή, της διαστροφής της τέχνης στην κοινωνία μας. Είναι τρομακτικό να σκεφτόμαστε τι θα συνέβαινε στην ανθρωπότητα αν μια τέτοια τέχνη εξαπλωνόταν στις μάζες του λαού. Και ήδη αρχίζει να εξαπλώνεται.”

Τμήματα του βιβλίου «Η Ισχύς είναι Δίκαιο» αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία του «Βιβλίου του Σατανά» στη «Σατανική Βίβλο» του Άντον ΛαΒέι του 1969, δηλαδή στο ιδρυτικό έγγραφο της «Εκκλησίας του Σατανά». Αν και δεν περιλαμβάνεται πλέον στις τρέχουσες εκδόσεις της Σατανικής Βίβλου, οι πρώτες εκδόσεις περιελάμβαναν μια εκτενή αφιέρωση σε διάφορα άτομα που ο ΛαΒέι αναγνώρισε ως επιρροές, συμπεριλαμβανομένου του Ράγκναρ του Κοκκινογένη.

Αξίζει εδώ να παραθέσουμε μία βιβλιογραφική είδηση και ένα βιβλιοκριτικό σχόλιο για το βιβλίο, όπως γράφυηκαν  στο τεύχος 6 του αναρχικού – εγωιστικού περιοδικού «ΕΓΩ» του 1985, [προσωπική έκδοση του Βρετανού αναρχικού-εγωιστή Σίντνεϊ Έντουαρντ Πάρκερ (1929 – 2012)] :

Είδηση – «Για Το “Η Ισχύς είναι Δίκαιο” του Ragnar Redbeard. Εισαγωγή από τον Σίντνεϊ Έντουαρντ Πάρκερ. Εκδόσεις Loompanics Unlimited, Ταχυδρομική θυρίδα 1197, Port Townsend, Washington 98365, ΗΠΑ. 7 δολάρια, 95 σεντς).

Αρχικά εκδόθηκε το 1896, και πρόκειται για μια πολύ βελτιωμένη έκδοση. Θυμάμαι έναν παλαιό αναρχικό που στις συζητήσεις μας δεν παρέλειπε ποτέ να παραθέτει τον Redbeard: “Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα, αυτά τα τρία μεγάλα φώτα των Σύγχρονων Δημοκρατιών είναι τρία κολοσσιαία ψεύδη – άθλια συνθήματα σκλάβων που είναι αδύνατο να πραγματοποιηθούν ακόμη και αν διακηρυχθούν από κάποιον υπεράνθρωπο Σατανά…”

“Η Ισχύς είναι Δίκαιο”, απόλυτα κι ανεπιφύλακτα! Από τα αρχεία της ιστορίας, τα γεγονότα της ζωής και τις ανακαλύψεις της επιστήμης, αυτό το εκπληκτικό συμπέρασμα μπορεί να αποδειχθεί πλήρως!

“Κάποιος θα μπορούσε να παραθέσει ατελείωτα σχόλια. Η γλώσσα του είναι δυναμική και έχει φτιαχτεί για να κολλήσει. Διαβάζοντας το βιβλίο, ο James Martin είπε “είναι σίγουρα ένα από τα πιο εμπρηστικά έργα που έχουν δημοσιευτεί ποτέ”.»

Σχόλιο – “Ο Σίντνεϊ Έντουαρντ Πάρκερ, έγραψε: «Το «Η Ισχύς είναι Δίκαιο» είναι ένα έργο με σημαντικές αντιφάσεις». Συγκεκριμένα, ο Πάρκερ επέκρινε την ασυνέπεια του κεντρικού δόγματος του βιβλίου περί ατομικισμού με τον ανοιχτό σεξισμό και τον ρατσισμό του (και τα δύο απαιτούν την εκ προοιμίου ένταξη σε μια συλλογικότητα). Ωστόσο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «στηρίζεται σε ένα ωμό σθένος, που στην πιο συνεκτική του μορφή μπορεί να βοηθήσει στην εξάλειψη πολλών από τις θρησκευτικές, ηθικές και πολιτικές δεισιδαιμονίες που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας». Επίσης στην Εισαγωγή του, δίνει μια ενδιαφέρουσα αφήγηση της ιστορίας και του μυστηρίου γύρω από το ερώτημα «Ποιος ήταν ο Κοκκινογένης;», καθώς και μια κριτική, γράφοντας ότι «αν και ο Κοκκινογένης ισχυρίζεται ότι περιφρονεί τους ηθικούς κώδικες, δηλώνοντας ότι «όλοι οι αυθαίρετοι κώδικες σωστού και λάθους είναι θρασύτατες εισβολές στην προσωπική ελευθερία», επίσης δε ότι το μεγαλείο έγκειται «στο να είσαι πέρα ​​και πάνω από κάθε ηθική μέτρηση», είναι παρ’ όλα αυτά ηθικολόγος». Ο Πάρκερ δεν σταματά εκεί, αλλά ασχολείται με το ζήτημα του ρατσισμού του συγγραφέα και άλλα συναρπαστικά χαρακτηριστικά. Η ανάγνωση αυτού του βιβλίου είναι μια εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε!”

Στίβεν Μαρλέτα [Ιταλο-Σκωτσέζος (1907-1989), «εγωιστής αναρχικός» και φυλακισμένος αρνητής στράτευσης κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου]

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

* Ο Μαρί Γιουζέν – Μελχιόρ, Υποκόμης του Βογκυέ (Marie-Eugène-Melchior, vicomte de Vogüé, 1848 –1910), στον οποίον αναφέρεται ο πολυς Τολστόι, ήταν Γάλλος διπλωμάτης, ανατολιστής, ταξιδιωτικός συγγραφέας, αρχαιολόγος, φιλάνθρωπος και λογοτεχνικός κριτικός. Έγινε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας το 1888. Έκανε πολλά ώστε να αφυπνίσει το ενδιαφέρον των Γάλλων για την πνευματική ζωή της Ρωσίας, η δε συμπάθειά του ενισχύθηκε από τον γάμο του το 1878 με μια Ρωσίδα κυρία. Ο Ντε Βογκυέ ήταν ουσιαστικά ο πρώτος που επέστησε την προσοχή των Γάλλων στον Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι. Πολλοί θεωρούν το περί αυτού δοκίμιο του ντε Βογκυέ ως την πρώτη σημαντική εξέταση του έργου του μυθιστοριογράφου.