Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν χωρούν σε στεγνές περιγραφές. Η 25η Μαρτίου είναι μια τέτοια μέρα: μια στιγμή όπου η ιστορία δεν καταγράφεται απλώς, αλλά ανασαίνει. Μια ημέρα που δεν περιορίζεται σε γεγονότα, αλλά απλώνεται σαν φως πάνω από κύματα και βουνά, πάνω από ανθρώπους που τόλμησαν να σηκώσουν το βάρος της ελευθερίας.
Και αν θέλουμε να την τιμήσουμε αληθινά, πρέπει να την κοιτάξουμε πέρα από τα συνηθισμένα. Να δούμε την Επανάσταση όχι μόνο ως σύγκρουση, αλλά ως πορεία. Μια πορεία που βασίστηκε στην θάλασσα και κυρίως στην θάλασσα του Αιγαίου, που ακόμη και σήμερα η τουρκιά προσπαθεί να υφαρπάξει. Η Επανάσταση έγινε εφικτή από την Ελληνική κυριαρχία στην θάλασσα με έναν στόλο περίπου χιλίων πλοίων.
Η συμβολή των ημιθέων Ελλήνων της στεριάς είναι αδιαφιλονίκητη και υπέρτατη αλλά σε αυτό το κείμενο θέλω να καταδείξω την συμβολή της θάλασσας που ρέει στο Ελληνικό Ιχώρ.
Το «άλλο» μέτωπο: η θάλασσα ως πεδίο ελευθερίας
Πριν ακουστεί η πρώτη τουφεκιά, η Ελλάδα είχε ήδη ένα βασίλειο που δεν μπορούσε να της αφαιρέσει κανείς: την θάλασσα. Ένα βασίλειο που έχει ακόμη και σήμερα όντας η πρώτη σε πλοιοκτησία χώρα και η τρίτη σε Ελληνική Σημαία. Μια δύναμη δολίως ανεκμετάλλευτη στην νεότερη πολιτική ιστορία.
Στα νησιά του Αιγαίου όπως η Ύδρα, οι Σπέτσες, τα Ψαρά η Σύρος, η Χίος και τόσα άλλα, η ελευθερία δεν ήταν ιδέα· ήταν τρόπος ζωής. Εκεί, όπου ο άνεμος δεν υπακούει σε αυτοκρατορίες και τα κύματα δεν γνωρίζουν δεσμά, οι Έλληνες είχαν μάθει να ζουν με θάρρος, με εξυπνάδα, με μια βαθιά αίσθηση αξιοπρέπειας και να επικοινωνούν με την Ευρώπη, έξω από τα όρια της τότε Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Οι ναυτικοί αυτών των νησιών είχαν δει κόσμους που άλλοι δεν θα έβλεπαν ποτέ. Είχαν διαπραγματευτεί σε ξένα λιμάνια, είχαν σταθεί απέναντι σε καταιγίδες, είχαν μάθει να εμπιστεύονται την κρίση τους. Είχαν πολεμήσει πειρατές και κουρσάρους. Κι όταν ήρθε η ώρα, αυτή η θαλασσινή εμπειρία έγινε ναυτική δύναμις και πολεμική οργή.
Τα εμπορικά πλοία μεταμορφώθηκαν σε πολεμικά. Οι καπεταναίοι έγιναν ναύαρχοι. Οι ναύτες έγιναν φλόγες.
Και τα πυρπολικά -αυτά τα παράτολμα, σχεδόν ποιητικά όπλα- έγιναν η πιο καθαρή έκφραση της Ελληνικής ψυχής. Ένας πρώιμος «Θεϊκός Άνεμος» (kami=θεός kazi=άνεμος) με Ελληνική Πολεμική Αρετή.
Ένα πλοίο που ορμά προς τον εχθρό για να καεί μαζί του δεν είναι απλώς στρατήγημα· είναι πράξη αυτοθυσίας. Είναι η στιγμή όπου ο άνθρωπος γίνεται Φως.
Ο Κανάρης, ο Παπανικολής, ο Μιαούλης, ο Πιπίνος, δεν ήταν μόνον ήρωες· ήταν δημιουργοί. Δημιουργοί μιας νέας μορφής πολέμου, όπου η ευρηματικότητα νικά την υπεροπλία, όπου η καρδιά νικά τον φόβο.
Και η θάλασσα ανταπέδωσε. Στις ναυμαχίες του Γέροντα, της Σάμου, της Τενέδου, η Επανάσταση δεν απλώς πολέμησε· θριάμβευσε. Η θάλασσα έγινε το καταφύγιο και το όπλο της. Έγινε ο δρόμος που έφερνε ελπίδα, τρόφιμα, όπλα, ειδήσεις. Έγινε ο χώρος όπου η Ελλάδα θύμισε στον Κόσμο ότι ήταν φτιαγμένη για ελευθερία.
Την ίδια στιγμή, στην Ευρώπη σιγόβραζε κάτι άλλο: οι ιδέες. Η ήπειρος ζούσε μιαν εποχή έξαψης. Λαοί ζητούσαν δικαιώματα, φωνές υψώνονταν ενάντια σε αυτοκρατορίες, οι άνθρωποι αναζητούσαν νέους τρόπους να ζουν και να κυβερνώνται. Μέσα σε αυτό το τοπίο, η Ελληνική Επανάσταση δεν έμοιαζε με μακρινή υπόθεση. Έμοιαζε με καθρέφτη. Οι Έλληνες για μιαν ακόμη φορά, όπως περιγράφει ο Νίτσε, ανέβηκαν στο άρμα του πολιτισμού ως ηνίοχοι και οδήγησαν.
Οι Ευρωπαίοι είδαν στους Έλληνες όχι μόνον απογόνους της αρχαιότητας, αλλά αδέλφια στον αγώνα για πολιτισμό και ελευθερία.
Ο φιλελληνισμός εκφράστηκε από τον ρομαντισμό, αλλά γεννήθηκε από την αναγνώριση. Από την αίσθηση ότι ο αγώνας των Ελλήνων ήταν ηχώ ενός σαλπίσματος που αφορούσε όλους.
Ο Μπάιρον, μπορεί να μην έπιασε τα όπλα αλλά άφησε την άνεση της ζωής του για να πεθάνει στο Μεσολόγγι. Ο Μπάιρον που τότε, ήταν η φωνή της πνευματικής Ευρώπης που έβλεπε στην Ελλάδα τις δικές της ρίζες.
Κι έτσι, όχι τυχαία, οι ποιητές, οι ζωγράφοι, οι φιλόσοφοι και οι εφημερίδες, όλοι συνέβαλαν στο να γίνει η Ελληνική υπόθεση Ευρωπαϊκή υπόθεση. Βεβαίως αναφέρομαι στον φυσικό και ουσιαστικό δεσμό των αδελφών ευρωπαϊκών λαών κι όχι στις κυβερνήσεις και τα οικονομικά συμφέροντα.
Η Ναυμαχία του Ναυαρίνου ήταν η στιγμή όπου τρεις ευρωπαίοι ναυμάχοι ο Βρετανός Έντουαρντ Κόδριγκτον, ο Γάλλος Ανρί Δεριγνύ και ο Ρώσος Λάζαρος Χέυδεν έκριναν ότι δεν πρέπει να παραμείνουν θεατές των βιαιοπραγιών των Οθωμανών και αποφάσισαν να σταθούν στο πλευρό ενός ενδόξου λαού που είχε ήδη αποδείξει ότι άξιζε την ελευθερία του. Και ουσιαστικά το έκαναν κόντρα στις επιταγές των κυβερνήσεων τους.
Η Ελλάδα της θάλασσας ήταν ήδη συνδεδεμένη με την Ευρώπη πριν την Επανάσταση. Οι Έλληνες ναυτικοί είχαν φέρει μαζί τους ιδέες, τρόπους, εμπειρίες. Είχαν μάθει να βλέπουν τον κόσμο όχι ως απειλή, αλλά ως ευκαιρία.
Έτσι, όταν η Επανάσταση ξέσπασε, η Ελλάδα δεν ήταν μια απομονωμένη γωνιά της Ανατολής. Ήταν ένας λαός που είχε ήδη ανοίξει τα πανιά του προς τον κόσμο. Σε έναν κόσμο που ο Ελληνισμός συνέβαλε στην ανατροφή του και που είχε ξεκοπεί από αυτόν για πολύ καιρό.
Η 25η Μαρτίου, λοιπόν, δεν είναι μόνον η αρχή ενός πολέμου. Είναι η αρχή μιας σχέσης.
Ανάμεσα στη θάλασσα που διδάσκει τόλμη και στις ιδέες που διδάσκουν ελευθερία.
Σήμερα, όταν στεκόμαστε μπροστά σε αυτή την ημέρα, δεν τιμούμε μόνο τους νεκρούς Φύλακες του Έθνους. Τιμούμε την τόλμη. Τιμούμε την πίστη. Τιμούμε την ικανότητα του λαού μας, να μετατρέπει το αδύνατο σε πραγματικότητα. Τιμούμε την θάλασσα που ανέκαθεν κράτησε ζωντανή την Ελλάδα.
Μα πάνω απ’ όλα, τιμούμε το ταξίδι. Γιατί η ελευθερία δεν είναι ποτέ προορισμός. Είναι πάντα πορεία. Και για συντεταγμένες έχει την φυλετική μνήμη και το καθήκον. Και η Ελλάδα, ξέρει να βγάζει ρότα, ξέρει να πορεύεται.
Η Ιστορία δεν είναι απλώς η καταγραφή του παρελθόντος αλλά είναι τα θεμέλια του μέλλοντος.
Γι’ αυτό το Αιγαίο, ήταν, είναι και θα είναι Ελλάδα.
Αυτό πρέπει να είναι το άγγελμα – μήνυμα της Επαναστατικής επετείου εν έτει 2026 !!!
