Δεν είναι μόνον η Γροιλανδία. Δεν είναι μόνο το Κόσσοβο. Δεν είναι μόνον η Βενεζουέλα. Η υπόθεση των Νήσων Τσάγκος είναι από εκείνες τις ιστορίες που οι δυτικές κυβερνήσεις θα προτιμούσαν να μείνουν θαμμένες κάτω από τον τροπικό ήλιο του Ινδικού Ωκεανού. Ένα αρχιπέλαγος μικρό, απομονωμένο, σχεδόν αόρατο στον παγκόσμιο χάρτη — αλλά τεράστιο ως σύμβολο της υποκρισίας που χαρακτηρίζει τις «φιλελεύθερες δημοκρατίες» όταν τα στρατηγικά τους συμφέροντα απειλούνται.
Η πρόσφατη έκρηξη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ κατά της συμφωνίας Λονδίνου–Μαυρικίου για τη μεταβίβαση κυριαρχίας των νησιών δεν είναι παρά το τελευταίο επεισόδιο σε μια μακρά ιστορία όπου η ισχύς νικάει το δίκαιο, και η ηθική υποχωρεί μπροστά στην ανάγκη διατήρησης μιας αμερικανικής βάσης που λειτουργεί ως «μαύρη τρύπα» του διεθνούς δικαίου.
Ένα αρχιπέλαγος-φάντασμα που εξυπηρετεί πραγματικές αυτοκρατορίες
Οι Νήσοι Τσάγκος βρίσκονται υπό βρετανικό έλεγχο από το 1814. Το 1965, λίγο πριν ο Μαυρίκιος αποκτήσει ανεξαρτησία, το Λονδίνο αποσπά το αρχιπέλαγος σαν να πρόκειται για κομμάτι επίπλου που δεν ταιριάζει στο νέο σπίτι. Τρία χρόνια αργότερα, ξεκινά η εκδίωξη των κατοίκων — περίπου 2.000 άνθρωποι που ζούσαν εκεί επί γενιές.
Δεν ήταν «μετεγκατάσταση». Ήταν ξερίζωμα.
Και έγινε για έναν λόγο: να χτιστεί η αμερικανική βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία, μια από τις πιο σημαντικές στρατιωτικές πλατφόρμες των ΗΠΑ παγκοσμίως. Από εκεί πέρασαν επιχειρήσεις στο Βιετνάμ, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, ακόμη και μυστικές πτήσεις μεταγωγής υπόπτων τρομοκρατίας.
Η Δύση μιλά για κράτος δικαίου. Στο Ντιέγκο Γκαρσία, όμως, το δίκαιο σταματά στην πύλη της βάσης.
Η συμφωνία που παρουσιάστηκε ως “δικαιοσύνη” αλλά βρωμάει πολιτική σκοπιμότητα
Το 2025, Βρετανία και Μαυρίκιος κατέληξαν σε συμφωνία: το Λονδίνο θα μεταβιβάσει την κυριαρχία των νησιών, αλλά θα μισθώσει πίσω το Ντιέγκο Γκαρσία για 99 χρόνια.
Στα χαρτιά, μοιάζει με διόρθωση ιστορικής αδικίας.
Στην πράξη, είναι μια νομική θωράκιση της αμερικανικής παρουσίας.
Η Βρετανία δεν «αναγνώρισε» το λάθος της.
Απλώς βρήκε έναν τρόπο να το διατηρήσει χωρίς να κινδυνεύει από διεθνείς προσφυγές.
Και τότε εμφανίζεται ο Τραμπ, ο οποίος —παρά το γεγονός ότι η κυβέρνησή του είχε στηρίξει τη συμφωνία— τώρα την καταγγέλλει ως «πράξη μεγάλης ηλιθιότητας». Όχι επειδή νοιάζεται για τους Τσαγκοσιανούς. Αλλά επειδή φοβάται ότι η μεταβίβαση κυριαρχίας θα ανοίξει παράθυρο επιρροής για Κίνα και Ρωσία.
Η ειρωνεία;
Ο ίδιος τη συνδέει με την παλιά του εμμονή να «αγοράσει» τη Γροιλανδία.
Η αποικιοκρατική νοοτροπία δεν πεθαίνει. Απλώς αλλάζει λογαριασμό στο Twitter.
Η Βρετανία μιλά για ασφάλεια, αλλά αποφεύγει να μιλήσει για ευθύνη
Στο Λονδίνο, η αντιπολίτευση —κυρίως οι Συντηρητικοί— καταγγέλλει ότι η συμφωνία «αποδυναμώνει την ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου».
Ασφάλεια για ποιον;
Για τους 2.500 Αμερικανούς στρατιωτικούς που σταθμεύουν στο Ντιέγκο Γκαρσία;
Γιατί σίγουρα όχι για τους 10.000 Τσαγκοσιανούς που ζουν διασκορπισμένοι σε τρεις χώρες, χωρίς πατρίδα, χωρίς δικαίωμα επιστροφής, χωρίς καν τη βεβαιότητα ότι η ιστορία τους θα ακουστεί ποτέ.
Η Human Rights Watch μιλά για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας».
Η Βρετανία μιλά για «στρατηγική σταθερότητα».
Η απόσταση ανάμεσα στις δύο φράσεις είναι η απόσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και την πολιτική σκοπιμότητα.
Οι Τσαγκοσιανοί: οι αόρατοι άνθρωποι μιας ορατής αδικίας
Οι κάτοικοι των Τσάγκος δεν συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις. Δεν ρωτήθηκαν. Δεν ενημερώθηκαν.
Η συμφωνία προβλέπει ένα «ταμείο επανεγκατάστασης», αλλά χωρίς σαφείς όρους, χωρίς χρονοδιάγραμμα, χωρίς εγγυήσεις.
Δύο γυναίκες Τσαγκοσιανής καταγωγής προσέφυγαν στα βρετανικά δικαστήρια, υποστηρίζοντας ότι η μεταβίβαση κυριαρχίας θα κάνει ακόμη δυσκολότερη την επιστροφή.
Και έχουν δίκιο: όταν τα συμφέροντα των μεγάλων παικτών κλειδώσουν, οι μικροί εξαφανίζονται από το τραπέζι.
Το συμπέρασμα που δεν θέλει να ακούσει αλλά και να ακούσετε εσεις, η Δύση
Η υπόθεση των Τσάγκος δεν είναι απλώς μια διαμάχη για ένα αρχιπέλαγος.
Είναι καθρέφτης.
Και σε αυτόν τον καθρέφτη, η Δύση δεν βλέπει τον εαυτό της όπως θέλει να παρουσιάζεται — υπερασπιστής δικαιωμάτων, δημοκρατίας και διεθνούς δικαίου.
Βλέπει κάτι πιο άβολο:
Έναν κόσμο όπου η αποικιοκρατία δεν πέθανε ποτέ.
Απλώς φοράει πλέον στολή παραλλαγής και μιλά τη γλώσσα της «ασφάλειας».
