Ο Τομ Μπομπαντίλ είναι ο πιο μυστηριώδης χαρακτήρας στον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών.
Είναι το αρχαιότερο πλάσμα της Μέσης-Γης και εντελώς άτρωτος στη δύναμη του Δαχτυλιδιού — μα γιατί;
Ο Μπομπαντίλ είναι το κλειδί για την ηθική που διατρέχει ολόκληρη την ιστορία, και για το πώς μπορεί κανείς να αντισταθεί στο κακό…
Ο Τομ Μπομπαντίλ παρουσιάζεται ως ένας αινιγματικός, χαρούμενος ερημίτης της υπαίθρου, που τα Ξωτικά τον αποκαλούν «ο αρχαιότερος και χωρίς πατέρα». Είναι τόσο παλιός, ώστε ισχυρίζεται πως «υπήρχε πριν από το ποτάμι και τα δέντρα». Τόσο παράδοξος είναι, που ο Πίτερ Τζάκσον τον απέκλεισε εντελώς από τις ταινίες.
Κι όμως, ο Τόλκιν τον συμπεριέλαβε, γιατί μέσα από τον Τομ αποκαλύπτεται κάτι βαθύτερο: η ηθική της Μέσης-Γης και ο τρόπος να προστατευθείς από το κακό.
Οι Χόμπιτ τον συναντούν νωρίς στην πορεία τους, πριν φτάσουν στο Μπρι. Εκείνος σώζει τον Μέρι και τον Πίπιν από τον Γέρο Γουίλοου και τους φιλοξενεί στο σπίτι του στο Παλιό Δάσος.
Τότε οι Χόμπιτ αντιλαμβάνονται κάτι παράξενο: το Δαχτυλίδι δεν έχει καμία δύναμη επάνω του. Όταν το φορά, παραμένει ορατός. Το αντιμετωπίζει σαν παιχνίδι, το εξαφανίζει με ένα κόλπο. Στο Συμβούλιο του Έλροντ, ο Γκάνταλφ απορρίπτει την ιδέα να του το εμπιστευθούν, γιατί πιθανότατα θα το έχανε ή θα το ξεχνούσε!
Ποιος είναι λοιπόν;
Όταν ο Φρόντο ρωτά τη Γκόλντμπερι, τη γυναίκα του Τομ, εκείνη απαντά απλά: «Είναι». Μια απάντηση που θυμίζει τα λόγια του Θεού στον Μωυσή: «Εγώ ειμί ο ων».
Έτσι, πολλοί υποθέτουν ότι ο Μπομπαντίλ είναι ο Θεός, ή κάποιο αγγελικό πνεύμα, ή ακόμη η ίδια η Μουσική των Άινουρ. Όμως οι επιστολές του Τόλκιν αποκαλύπτουν κάτι πιο ουσιαστικό:
Ο Μπομπαντίλ είναι η ενσάρκωση της χαράς του να ζεις τον κόσμο όπως είναι, χωρίς να επιδιώκεις να τον ελέγξεις ή να τον αλλάξεις. Γι’ αυτό το Δαχτυλίδι δεν έχει καμία εξουσία επάνω του. Για εκείνον είναι απλώς ένα δαχτυλίδι, χωρίς σημασία για το τι θα μπορούσε να επιτύχει κανείς με τη δύναμή του.
Στο τέλος, ο Γκάνταλφ, έχοντας ολοκληρώσει την αποστολή του, πηγαίνει να τον συναντήσει:
«Θα κάνω μια μακρά συζήτηση με τον Μπομπαντίλ· τέτοια που δεν έχω κάνει ποτέ ως τώρα.»
Ο Μπομπαντίλ είναι η επιτομή του «είναι», ενώ ο Γκάνταλφ είναι η επιτομή του «πράττειν». Ο ένας απολαμβάνει απλώς την ύπαρξη, ο άλλος δρα αδιάκοπα για να σώσει τον κόσμο. Και όταν ο Γκάνταλφ απελευθερώνεται από το καθήκον, στρέφεται αμέσως στον Τομ, σαν να αναζητά μια ανώτερη μορφή ύπαρξης, μια αθωότητα που δεν μπορεί να βιώσει όποιος είναι δεσμευμένος στη δράση.
Ο Τόλκιν δεν υποτιμά την αξία της πράξης. Ολόκληρη η ιστορία δείχνει τη σημασία του να αντιστέκεσαι στο κακό. Μα με τον Μπομπαντίλ μας υπενθυμίζει ότι η ζωή δεν είναι μόνο αγώνας. Είναι και το απλό «είναι».
Και αυτή η ικανότητα να σταθείς πίσω και να απολαύσεις τον κόσμο όπως είναι, είναι που σε προστατεύει από τη γοητεία του κακού.
Αναλογισθείτε λοιπόν, ποιοι από όλους σήμερα, πασχίζουν να προστατεύσουν το «είναι» και ποιοι να το αλλάξουν;
