Οι εκκλήσεις του Ζελένσκυ για εγγυήσεις ασφαλείας από το ΝΑΤΟ, ή ακόμη και για άμεση στρατιωτική του συμμετοχή στην Ουκρανία, θέτουν σε έντονη προσοχή τα θεμελιώδη ερωτήματα γύρω από το ρόλο της συμμαχίας. Οι δύο αυτές προτεινόμενες πορείες εγείρουν ανησυχίες για έναν γενικευμένο παγκόσμιο πόλεμο, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν το πώς το ίδιο το ΝΑΤΟ λειτουργεί ως παράγοντας αστάθειας.

Ο Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου ιδρύθηκε το 1949 με κύριο σκοπό την αποτροπή σοβιετικής επέκτασης και την εγγύηση ασφάλειας για τη Δυτική Ευρώπη. Βεβαίως ήταν η ίδια Δύση που το 1949 έβλεπε την «επέκταση της ΕΣΣΔ» ως κίνδυνο, που σταμάτησε την προέλαση των δυνάμεων του Πάτον για να εισέλθει πρώτη στο Βερολίνο η σύμμαχος ΕΣΣΔ….

Και βεβαίως το Σύμφωνο της Βαρσοβίας δεν υπήρχε το 1949, δεν ιδρύθηκε πριν το 1955 και την ένταξη της Δυτικής Γερμανίας στο ΝΑΤΟ. Έτσι, εύλογα θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι ήταν η Δύση που έκανε το πρώτο βήμα αντιπαράθεσης και ότι η ίδρυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας, ήταν εξ’ αρχής αμυντική κίνηση.

Σε κάθε περίπτωση, ο κόσμος, όμως, για τον οποίο σχεδιάστηκε, έχει πλέον εξαφανιστεί. Αντί να τερματίσει τη λειτουργία του μετά την ολοκλήρωση του αρχικού του σκοπού, δηλαδή την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, το ΝΑΤΟ προχώρησε σε διαδοχικές επεκτάσεις! Καθώς είχε δώσει εγγυήσεις στην ΕΣΣΔ του Γκορμπατσόφ, ότι δεν θα επεκταθεί στις χώρες πρώην μέλη της ΕΣΣΔ, αυτή η πορεία μεταμόρφωσε την οργάνωση από ένα «αμυντικό» σχηματισμό σε ένα παγκόσμιο παράγοντα του οποίου η δράση ασκεί επιρροή – κυρίως αρνητική – στην παγκόσμια ασφάλεια.

Το Άρθρο 5 του ιδρυτικής συνθήκης, που προβλέπει την αμοιβαία άμυνα, λειτουργεί σε πρακτικό επίπεδο ως αυτόματη προσκύρωση των Ηνωμένων Πολιτειών σε στρατιωτικές συγκρούσεις. Οι επεκτατικές τάσεις της συμμαχίας έχουν εμπλέξει τη Δύση σε πολύπλοκες διαμάχες, των οποίων η αποφυγή ήταν εφικτή, εκ του αποτελέσματος αρνητική και σίγουρα ανήθικη.

Η συμμαχία, πλέον, περιλαμβάνει 32 κράτη-μέλη, σε αντίθεση με τα αρχικά 12, δημιουργώντας για τις ΗΠΑ υποχρεώσεις προστασίας χωρών μακριά από τις πραγματικές της στρατηγικές προτεραιότητες. Η διατήρηση του ΝΑΤΟ στην παρούσα μορφή δεν φαίνεται να εξασφαλίζει ειρήνη. Αντιθέτως, ενισχύει τους κινδύνους μιας μεγαλύτερης, ίσως και παγκόσμιας, σύγκρουσης. Η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική, ώστε να εξεταστούν σενάρια διάλυσης ή ριζικής αναδόμησης πριν από την μοιραία άφιξη σε ένα ανεπίστρεπτο σημείο.

---

Το Τέλος της Αρχικής Αποστολής (1991)

Κατά την περίοδο της ίδρυσής του, η αποστολή του ΝΑΤΟ ήταν σαφής: η αντιστάθμιση της σοβιετικής επιρροής στην Ευρώπη. Η βάση της συμμαχίας είχε μιαν απλή οδηγία: η συλλογική άμυνα βάσει του Άρθρου 5, σύμφωνα με το οποίο οποιαδήποτε επίθεση σε ένα μέλος θεωρείται επίθεση προς όλα τα υπόλοιπα. Αυτή η δομή αμοιβαίας υποστήριξης λειτουργούσε αποτρεπτικά έναντι της Σοβιετικής Ένωσης, διασφαλίζοντας ότι μια επίθεση στη Δυτική Ευρώπη θα αντιμετωπιζόταν με την πλήρη δύναμη των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.

Το έτος 1991 σηματοδότησε την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Η ιδεολογική και στρατιωτική απειλή, που αποτελούσε τον βασικό λόγο ύπαρξης του ΝΑΤΟ, έπαψε να υφίσταται. Αυτή η ιστορική στιγμή θα έπρεπε να θεωρηθεί ως το φυσικό σημείο λήξης της αποστολής της συμμαχίας. Παρά ταύτα, το ΝΑΤΟ ξεκίνησε μια πολιτική διαδοχικών επεκτάσεων, η οποία αγνοεί τις αρχικές διμερείς συμφωνίες με τη Σοβιετική Ηγεσία.

Το 1990, στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων για την επανένωση της Γερμανίας, οι Δυτικοί ηγέτες παρείχαν διαβεβαιώσεις στον Σοβιετικό Πρόεδρο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ ότι ο Οργανισμός δεν θα επεκτεινόταν προς τα ανατολικά. Η συγκεκριμένη προφορική δέσμευση έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην απόφαση της Μόσχας να συναινέσει στην επανένωση της Γερμανίας εντός του Δυτικού στρατοπέδου. Παρ’ όλ’ αυτά, μέσα στη διάρκεια μίας μόνο δεκαετίας, το ΝΑΤΟ περιέλαβε πρώην κράτη του Συμφώνου της Βαρσοβίας, με την ένταξη της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Τσεχικής Δημοκρατίας το 1999. Αυτό αποτέλεσε μόνο την αρχή. Έως το 2004, η συμμαχία είχε επεκταθεί περαιτέρω, εντάσσοντας την Εσθονία, την Λετονία, την Λιθουανία, την Βουλγαρία, την Ρουμανία, την Σλοβακία και την Σλοβενία, πλησιάζοντας άμεσα τα δυτικά σύνορα της Ρωσίας.

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή, το 2008, ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους πέρασε, (σύμφωνα με τον μετέπειτα διευθυντή της CIA Μπιλ Μπερνς) «την πιο ευκρινή κόκκινη γραμμή» για το Κρεμλίνο: Στη Διακήρυξη του Βουκουρεστίου, ο Μπους δήλωσε: «Συμφωνήσαμε σήμερα ότι αυτές οι χώρες θα γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ», προσφέροντας την υπόσχεση ένταξης για την Γεωργία και την Ουκρανία. Η πολιτική της επέκτασης συνεχίστηκε με την ένταξη της Αλβανίας και της Κροατίας το 2009, του Μαυροβουνίου το 2017, των Σκοπίων το 2020 και, πιο προσφάτως, της Φινλανδίας και της Σουηδίας το 2023.

---

Το πιο πρόσφατο κεφάλαιο αυτής της βρώμικης ιστορίας, γράφεται τώρα, αφού οι πληγωμένες από τεράστια οικονομικά ελλείματα  ΗΠΑ, ουσιαστικά ζητούν από τα μέλη του ΝΑΤΟ, να αναλάβουν τα κόστη διατήρησης και επέκτασης του ΝΑΤΟικού μηχανισμού, ενώ οι ΗΠΑ θα διατηρούν την πρωτοκαθεδρία, ως αφανής αρχηγός, αφού θα διατηρούν τα στρατεύματα τους στην Ευρώπη. Στρατεύματα που έφτασαν με τον Β’ ΠΠ και δεν έφυγαν ποτέ, διατηρώντας την προβιά του υπερασπιστή συμμάχου πάνω από το τομάρι της ύαινας. Δεν ήταν τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ ή η ΕΕ που αποφάσισε την επέκταση προς ανατολάς, αλλά άβουλα υπάκουσαν στις εντολές των ΗΠΑ.

Κάθε νέα προσχώρηση δημιουργεί έναν επιπλέον δυνητικό φόβο τριβής, αυξάνοντας σταδιακά τον κίνδυνο μιας άμεσης αναμέτρησης μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας. Μιας Ρωσίας που πραγματικά έχει ανεχθεί πολλά! Που λειτουργεί για δεκαετίες ως στενός ενεργειακός συνεργάτης της ΕΕ, που δια στόματος Πούτιν απεκάλυψε πως είχε προτείνει ακόμη και την ένταξη στο ΝΑΤΟ, που αντιμετωπίζεται ως εχθρός, εντελώς αδικαιολόγητα, στερώντας έτσι από την ΕΕ και την Ευρώπη γενικότερα, την πιθανότητα μιας διευρυμένης συνεργασίας και αγοράς.

Βλέπετε, στην πραγματικότητα η Ευρώπη οφείλει να υπακούσει στις ΗΠΑ, αφού ζεσταίνει στον κόρφο της, αμερικανικά στρατεύματα κατοχής και υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ, έχει παραχωρήσει όλες τις στρατηγικές κι ευαίσθητες πληροφορίες της άμυνας της στις ΗΠΑ.

Eίναι κοινό μυστικό πως δυστυχώς, κανένα Ευρωπαικό κράτος δεν έχει πλέον την δυνατότητα αυτόνομης διεξαγωγής πολεμικών επιχειρήσεων -ούτε καν η Γαλλία με την ικανή αμυντική βιομηχανία- και έτσι η Ευρώπη θα συρθεί πίσω απο το άρμα των ΗΠΑ σαν ένας αναλώσιμος σύμμαχος. Ένα άρμα σκουριασμένο και μπαλωμένο που εγγυάται την ήττα.