Αν θέλει κανείς να είναι έτοιμος απέναντι στις προκλήσεις, πρέπει να προετοιμάζεται. Σωματικά και πνευματικά. Αυτή η απλή, αλλά βαθιά αλήθεια, αποτελεί τον πυρήνα μιας ζωής με νόημα και ανθεκτικότητα. Η ιδέα της προετοιμασίας δεν είναι απλώς μια πρακτική συμβουλή, αλλά μια φιλοσοφία που διατρέχει όλη την ανθρώπινη ιστορία, από την Ελληνική αρχαιότητα έως τις δυσθεράπευτες και πνευματικά υστερημένες ημέρες μας. Δεν γίνεται, όταν έρθει μια κρίσιμη κατάσταση, να την αντιμετωπίσουμε όντας ανέτοιμοι. Η ζωή είναι απρόβλεπτη, και οι δοκιμασίες έρχονται συχνά χωρίς προειδοποίηση.
Ο προετοιμασμένος από καιρό άνθρωπος δεν ξαφνιάζεται από μια επίθεση, ένα πρόβλημα ή μια περίπλοκη εποχή. Έχει αναπτύξει την ψυχική του δύναμη, έχει δοκιμάσει τα όρια του, και γνωρίζει ότι η δυσκολία είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Η δημιουργία συγκροτημένου χαρακτήρα είναι οι μύες που θα οδηγούν το ξίφος του πολεμιστή. Και χαρακτήρας δεν δημιουργείται από την τριφηλή ζωή αλλά από την εργώδη πνευματική και σωματική άθληση.
Η προετοιμασία λοιπόν είναι διττή. Δεν είναι μόνο σωματική, δεν είναι μόνο πνευματική. Απαιτείται μια επιτυχής αρμονία. Σωματικά, αυτό σημαίνει να διατηρούμε το σώμα μας υγιές και δυνατό, έτσι ώστε να μπορεί να αντέξει τις φυσικές απαιτήσεις μιας κρίσης. Ασκήσεις, και υγιεινός τρόπος ζωής είναι τα θεμέλια. Σκεφθείτε εξάλλου ότι, το κορμί μας είναι η μόνη αληθινή εστία που έχει το πνεύμα μας.
Ωστόσο, η πνευματική προετοιμασία είναι ακόμη πιο κρίσιμη. Περιλαμβάνει την εκπαίδευση του νου, την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, την ενδυνάμωση της συναισθηματικής νοημοσύνης και την καλλιέργεια της ψυχικής ηρεμίας. Οδηγεί σε μια χαλύβδινη πνευματική πανοπλία.
Ο Πλάτων, μέσα από τα έργα του, υπογράμμιζε τη σημασία της αυτογνωσίας και της αρετής ως μέσων για να ζήσει κανείς μια πληρέστερη ζωή. Στον «Πολιτεία», εξηγεί ότι η αληθινή δύναμη δεν έρχεται από εξωτερικές πηγές, αλλά από την εσωτερική αρμονία. Ένας άνθρωπος που έχει εργαστεί στον εαυτό του, που γνωρίζει τις αδυναμίες και τις δυνάμεις του, μπορεί να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε δυσκολία χωρίς να τρομάξει. Απορρίψτε λοιπόν τις εύκολες λύσεις. Τα χάπια ευτυχίας και τις υποσχέσεις ευκολίας.
Είμαστε ήδη στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, και ο κόσμος που μας υποσχέθηκε η «Νέα Τάξη Πραγμάτων» δύει με ταχύτητα συντριβής. Οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές δομές που θεωρούνταν παράδεισος, τώρα αποκαλύπτονται ως σκηνικά κακοφτιαγμένης παράστασης. Οι θεσμοί έχουν αποτύχει. Μας πούλησαν έναν εφιάλτη για όνειρο. Κι εμείς, οι πρόθυμοι για ευκολία, αγοράσαμε. Η εγκληματική παγκόσμια πολιτική σκηνή, οι τεχνολογικές παγίδες, οι τεχνητές παγκόσμιες κρίσεις, όλα δημιουργούν ένα περιβάλλον εικονικής πραγματικότητας. Είναι άραγε εφικτό για έναν άνθρωπο απροετοίμαστο να διακρίνει στην διχάλα της ζωής, τον δρόμο της Αρετής;
Ωστόσο, όπως όλα στη φύση, αυτό είναι μέρος του φυσικού κύκλου. Δεν υπάρχει θάνατος χωρίς αναγέννηση, δεν υπάρχει τέλος χωρίς νέα αρχή.
Είναι αναπόφευκτο ότι ένας νέος κόσμος θα ανατείλει και μαζί με κάθε γέννηση μια νέα ελπίδα γεννιέται. Όμως καμία γέννηση δεν συμβαίνει χωρίς τοκετό. Χωρίς πόνους. Αυτή η μετάβαση, απαιτεί από εμάς να είμαστε έτοιμοι. Όπως ο αγρότης προετοιμάζει το χωράφι πριν από τη σπορά, έτσι και εμείς πρέπει να προετοιμαστούμε για το μέλλον. Ας φροντίσουμε το χώμα. Είναι εξάλλου ότι έχουμε. Ας οργώσουμε την ταλαιπωρημένη γη, για να γίνει εύφορη ξανά. Αυτό σημαίνει να αφήσουμε πίσω τις παλιές ιδέες που δεν μας εξυπηρετούν, να αγκαλιάσουμε την νέα ανατολή και να εμπιστευτούμε τη δημιουργική δύναμη της ζωής. Η μεταφορά του οργώματος είναι βαθιά: η προσπάθεια, ο πόνος και η εργασία είναι οι βάσεις κάθε αναγέννησης. Δεν μπορούμε να περιμένουμε καρπούς χωρίς να σπείρουμε πρώτα τους σπόρους.
Και ποιοι είναι αυτοί οι σπόροι; Τα όνειρά μας, οι φιλοδοξίες μας, οι αξίες μας. «Ας σπείρουμε τα όνειρά μας για να θερίσουμε Μαγεία!» Η Μαγεία, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, είναι η σχέση με τους Θεούς. Ας εργασθούμε για την σύνδεσή μας με το ανώτερο, το θεϊκό. Ας αποβάλλουμε τον γοητευτικό κυνισμό. Ας αγαπήσουμε την ικανότητα να βλέπουμε το θαύμα στη ζωή, να δημιουργούμε, να μεταμορφώνουμε και να ευλογούμε τον κόσμο με τις πράξεις μας.
Ας είμαστε λοιπόν βελτιόδοξοι, όπως αρμόζει στην φιλοσοφία και ιδεολογία μας. Αν η αισιοδοξία είναι ίσως αφέλεια, η απαισιοδοξία σίγουρα είναι αργό δηλητήριο και παραδοχή ήττας αλλά η βελτιοδοξία είναι η συνειδητή επιλογή να βλέπουμε πέρα από τις δυσκολίες. Ας οργώσουμε την ταλαιπωρημένη γη για να γίνει εύφορη ξανά.
Ο απροετοίμαστος άνθρωπος θα δέχεται τα χτυπήματα και θα παραπονιέται, θα αγανακτεί, γιατί δεν έχει μάθει να υπομένει παραγωγικά. «Άντρες που πονούν αλλά δεν υποφέρουν» όπως έλεγε ο Παύλος Μελάς. Αυτός είναι ο δρόμος. Αντίθετα, αυτός που έχει προετοιμαστεί, βλέπει κάθε πρόκληση ως ένα βήμα προς την εξέλιξη. Στον 21ο αιώνα, όπου οι αλλαγές είναι γρήγορες και βίαιες, η προετοιμασία γίνεται ακόμη πιο σημαντική.
Ας μην φοβόμαστε το μέλλον. Ας το αντιμετωπίσουμε με θάρρος, με πείνα για μάθηση και με πίστη ότι, όπως πάντα στην ανθρώπινη ιστορία, η Αρμονία μπορεί να ξαναγεννηθεί από τις στάχτες της. Η Μαγεία της ζωής είναι εδώ – στο χέρι μας για να την καλλιεργήσουμε.
“Φτάσε όπου δεν μπορείς”
Νίκος Καζαντζάκης
