ΗΠΑ ΚΑΙ ΕΕ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ “ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ” ΠΟΥ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

Οι εκκολαπτόμενοι κανονισμοί των ΗΠΑ και της ΕΕ, αλλά και οι μη δεσμευτικές προσπάθειες του ιδιωτικού τομέα για εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI) πιθανότατα θα αποτύχουν να ελέγξουν ουσιαστικά την εισροή περιεχομένου τεχνητής νοημοσύνης στις πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κατά τις εκλογές του 2024 και στις δύο όχθες του Ατλαντικού, ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα στη διάδοση κακόβουλου συνθετικού περιεχομένου .

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες τεχνολογίας έχουν εντείνει την εστίασή τους στον δυνητικά αρνητικό αντίκτυπο των εργαλείων «παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης» (τύπος τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να παράγει διάφορους τύπους περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένων κειμένου, εικόνων, ήχου και συνθετικών δεδομένων) στις εκλογικές διαδικασίες. Στις 14 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από οκτώ μεγάλες πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τις προσπάθειές τους να μετριάσουν τους κινδύνους για τις εκλογικές διαδικασίες, προσπάθειες οι οποίες συνδέονται με την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένων των λεγομένων «παραισθήσεων» [όταν τα «chatbots» (τα κομμάτια λογισμικού που έχουν σχεδιαστεί για να ανταποκρίνονται σε μηνύματα αποστελλόμενα σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιστότοπους και άλλα. Μπορούν να ακολουθούν προκαθορισμένα «δένδρα συνομιλίας» ώστε να απαντούν σε ερωτήσεις πελατών)  παράγουν ψευδείς απαντήσεις] και των «βαθειών απομιμήσεων» / «deepfakes». (κακόβουλα συνθετικά ηχητικά ή οπτικά περιεχόμενα που προορίζονται να εξαπατήσουν το κοινό, καθώς ένας αλγόριθμος, με τη βοήθεια νευρωνικών δικτύων και τεχνητής νοημοσύνης, «μαθαίνει» τα χαρακτηριστικά ενός προσώπου ή μιας φωνής και αντικαθιστά το πρόσωπο ή την φωνή ενός ανθρώπου με αυτά ενός άλλου).

Ένα μήνα νωρίτερα, στη «Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου» τον Φεβρουάριο του 2024, 20 κορυφαίες εταιρείες τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των Amazon, Anthropic, Meta, Microsoft, OpenAI, Snap, Stability AI, TikTok και X, υπέγραψαν μια σειρά δεσμεύσεων να συνεργαστούν για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση επιβλαβούς περιεχομένου τεχνητής νοημοσύνης, ιδίως όσον αφορά στις εκλογές. Δηλαδή υπέγραψαν δεσμεύσεις για ανάπτυξη τεχνολογίας με σκοπό την καταπολέμηση του επιβλαβούς περιεχομένου το οποίο δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη, με σκοπό να εξαπατήσει τους ψηφοφόρους και επίσης για τον μετριασμό της παρουσίας παραπλανητικού περιεχομένου τεχνητής νοημοσύνης στις πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Επίσης αυτές οι εταιρείες υποσχέθηκαν να δημιουργήσουν κατάλληλα εργαλεία όπως υδατογραφήματα και τεχνικές ανίχνευσης για τον εντοπισμό και την επισήμανση συνθετικού περιεχομένου, καθώς και μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης με δοκιμές ακραίων καταστάσεων, ώστε να αξιολογήσουν πώς αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να διαταράξουν τις εκλογές.

  • Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε αιτήματα για πληροφορίες βάσει του Νόμου για τις «Ψηφιακές Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (Digital Services Act – DSA) στην Αναζήτηση Google, στο Facebook, στο YouTube, στο Bing, στο Instagram, στο Snapchat, στο TikTok και στο X. Οι εταιρείες έχουν προθεσμία έως τις 5 Απριλίου για να αποκαλύψουν πώς δημιουργείται το περιεχόμενο παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης και διαδίδεται στις πλατφόρμες και τις υπηρεσίες τους, καθώς και πώς εντοπίζουν και μετριάζουν τα deepfakes και άλλο κακόβουλο συνθετικό περιεχόμενο.

Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει κάποια νομοθεσία για τη ρύθμιση του διαδικτυακού περιεχομένου και των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, αυτοί οι νόμοι είτε είναι εκκολαπτόμενοι, είτε δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί. Αντίστοιχα στις ΗΠΑ δεν υπάρχει ομοσπονδιακό πλαίσιο τεχνητής νοημοσύνης ή νόμοι που να σχετίζονται με περιπτώσεις χρήσης συνθετικού περιεχομένου. Τον Αύγουστο του 2023, τέθηκε σε ισχύ ο DSA της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εισάγοντας ένα ολοκληρωμένο σύνολο κανονισμών για μεγάλες πλατφόρμες, όπως οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι διαδικτυακές αγορές και οι μηχανές αναζήτησης. Ο DSA απαιτεί από αυτές τις εταιρείες να εντοπίζουν, να αναλύουν και να αξιολογούν τους συστημικούς κινδύνους που συνδέονται με τις υπηρεσίες τους, μεταξύ άλλων και σε σχέση με τις εκλογικές διαδικασίες. Επίσης ο νόμος απαιτεί από τις εταιρείες να αφαιρούν παράνομο περιεχόμενο όπως παραπληροφόρηση (misinformation) και αποπληροφόρηση (disinformation), αν και ο DSA δεν επεκτείνεται σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

[Η παραπληροφόρηση αφορά σε πληροφορίες που είναι ψευδείς, αλλά δεν δημιουργήθηκαν με σκοπό να προκαλέσουν βλάβη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε  κατά την διάρκεια της πολύνεκρης πυρκαγιάς στο Μάτι, τον Ιούλιο του 2018, οπότε οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, επιθυμώντας να βοηθήσουν με κάθε τρόπο, προέβαιναν σε αναρτήσεις σχετικά με τα είδη πρώτης ανάγκης που χρειάζονταν οι πληγέντες και σχετικά με τα σημεία που απαιτείτο να μεταφερθούν τα είδη πρώτης ανάγκης. Εν προκειμένω οι άνθρωποι ναι μεν είχαν την πρόθεση να βοηθήσουν, αλλά απέτυχαν να επαληθεύσουν τις πληροφορίες που μοιράζονταν, με αποτέλεσμα την δημιουργία σύγχυσης.

Η αποπληροφόρηση αφορά σε πληροφορίες που είναι ψευδείς και δημιουργούνται με σκοπό να βλάψουν ένα πρόσωπο, μία κοινωνική ομάδα, έναν οργανισμό ή μία χώρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας περίπτωσης αποτελεί το αναληθές άρθρο που δημοσιεύτηκε κατά την διάρκεια της γαλλικής προεκλογικής περιόδου το 2017, σύμφωνα με το οποίο ο τότε υποψήφιος και σήμερα Πρόεδρος της Γαλλίας Μακρόν λάμβανε ικανή χρηματοδότηση από την Σαουδαραβία. Διαχύθηκε επιτυχημένα η εντύπωση πως το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έγκριτη βελγική εφημερίδα «Le Soir». Όμως, αποδείχθηκε ότι, στην πραγματικότητα το άρθρο είχε δημοσιευτεί από την ιστοσελίδα «lesoir.be», ένα εξαιρετικό και καλοεπεξεργασμένο τροποποιημένο αντίγραφο της βελγικής εφημερίδας.]

Ένα πολύ πιο αυστηρό και σαρωτικό πλαίσιο τεχνητής νοημοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο «Νόμος περί τεχνητής νοημοσύνης», εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 13 Μαρτίου. Ωστόσο, ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη δεν θα τεθεί σε πλήρη ισχύ πριν από τον Μάιο ή τον Ιούνιο και οι απαιτήσεις για τις εταιρείες δεν θα ισχύσουν πλήρως μέχρι τα μέσα του 2026. Εν τω μεταξύ, στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν υπάρχει καμία ομοσπονδιακή νομοθεσία που να διέπει τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ή νόμοι που να απαγορεύουν την τεχνολογία deepfake, ενώ οι προοπτικές έγκρισης μιας τέτοιας νομοθεσίας τώρα είναι πράγματι πολύ χαμηλές μέσα στο πολωμένο πολιτικό κλίμα της Ουάσιγκτον. Ενώ μια σειρά από πολιτείες των ΗΠΑ έχουν εισαγάγει νομοσχέδια σχετικά με τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και του συνθετικού περιεχομένου, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια εκλογικών περιόδων, πολλές από αυτές τις προσπάθειες είναι ακόμη εκκολαπτόμενες και ποικιλόμορφες, υπονομεύοντας την λειτουργική τους χρησιμότητα.

Ορισμένοι ρυθμιστικοί φορείς των ΗΠΑ έχουν λάβει μέτρα για να θέσουν περιορισμούς στη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Πιο πρόσφατα, τον παρελθόντα Φεβρουάριο, η «Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών» (FCC – Federal Communications Commission) απαγόρευσε τη χρήση φωνών που δημιουργούνται από AI σε «ρομποκλήσεις». Ωστόσο, αυτές οι προσπάθειες έχουν επίσης περιορισμένο πεδίο και εφαρμογή. Για παράδειγμα, δεν ισχύουν  για ηχητικό συνθετικό περιεχόμενο, εάν ένα τέτοιο περιεχόμενο κυκλοφορεί σε πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης ή σε διαφημίσεις πολιτικών «εκστρατειών».

  • Σύμφωνα με τον DSA της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το παράνομο διαδικτυακό περιεχόμενο απαγορεύεται και τιμωρείται με πρόστιμα έως και 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών («τζίρου») μιας εταιρείας, ενώ οι εταιρείες εάν δεν συμμορφωθούν επανειλημμένα θα μπορούσε να απαγορευθεί να δραστηριοποιούνται στο ευρωπαϊκό συγκρότημα. Στις 14 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε μιαν επίσημη έρευνα στον κινεζικό ιστότοπο ηλεκτρονικού εμπορίου AliExpress για πιθανές παραβιάσεις των κανόνων του DSA.
  • Το 2024, νομοθέτες των ΗΠΑ σε 32 πολιτείες έχουν εισαγάγει μέχρι στιγμής 52 νομοσχέδια για τη ρύθμιση των deepfakes στις εκλογές, σύμφωνα με την αμερικανική μη κερδοσκοπική ομάδα πίεσης (Λόμπι) «Δημόσιος Πολίτης» – «Public Citizen» (μια ομάδα προσώπων που προσπαθεί να επηρεάσει τα όργανα της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας, επιδιώκοντας την πιο συμφέρουσα για το κοινωνικό σύνολο, απόφαση ή λύση)

Στις ΗΠΑ η απουσία οποιασδήποτε ομοσπονδιακής νομοθεσίας που διέπει τις χρήσεις τεχνητής νοημοσύνης θα υπολείπεται κάθε ουσιαστικής εποπτείας και ρύθμισης των προσπαθειών μετριασμού της τεχνητής νοημοσύνης του ιδιωτικού τομέα, άρα και του τρόπου με τον οποίον χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης οι υποψήφιοι για την προεδρία των ΗΠΑ ενόψει των εκλογών του ερχομένου Νοεμβρίου. Στον ιδιωτικό τομέα, ακόμη και με πολλούς οργανισμούς να έχουν υπογράψει διεθνείς δεσμεύσεις τεχνητής νοημοσύνης, η ασάφεια στη διατύπωση αυτών των συμφωνιών και η έλλειψη δεσμευτικών απαιτήσεων πιθανότατα θα υπονομεύσει τις απτές προσπάθειες για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης από εταιρείες.

Και ενώ οι δυτικές εταιρείες που προπορεύονται και καθοδηγούν τον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της Google, της Meta και της OpenAI, έχουν δεσμευθεί να εισαγάγουν διασφαλίσεις στους δημιουργούς τεχνητής νοημοσύνης, πολλά από τα προτεινόμενα εργαλεία «διαφάνειας» δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί και ενδέχεται να μπορούν να παρακαμφθούν μέσω εναλλακτικών λύσεων. Αυτές οι εταιρείες έχουν άλλες εκλογικές πολιτικές σε ισχύ, όπως η Meta, η οποία ισχυρίζεται ότι οι συντονιστές του περιεχομένου της αφαιρούν κάθε παραπληροφόρηση σχετικά με «τις ημερομηνίες, τις τοποθεσίες, τις ώρες και τις μεθόδους ψηφοφορίας, εγγραφής ψηφοφόρων ή συμμετοχής στην απογραφή» και τις ψευδείς αναρτήσεις που υποτίθεται ότι έχουν σκοπό να παρέμβουν με την δημόσια συμμετοχή κάποιου. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τέτοιες «καλόπιστες» πολιτικές έχουν αποτύχει να περιορίσουν τη διάδοση της παραπληροφόρησης, η οποία έδρασε και δρα ανεξέλεγκτα κατά τη διάρκεια πολλών προσφάτων διεθνών κρίσεων, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς.

Ως αποτέλεσμα αυτών των ανεπαρκών διασφαλίσεων, το συνθετικό περιεχόμενο πιθανότατα θα πολλαπλασιαστεί στις πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ενόψει των εκλογών της ΕΕ και των ΗΠΑ, ενισχύοντας την απήχηση της παραπληροφόρησης και πυροδοτώντας πολλά κοινωνικά παράπονα σε ορισμένες χώρες. Πειστικότερο περιεχόμενο deepfake πιθανότατα θα εντείνει τους κινδύνους ασφάλειας και υλικοτεχνικής υποστήριξης που υπάρχουν ήδη σε ορισμένες δυτικές χώρες (για παράδειγμα στις ευρωπαϊκές χώρες που παλεύουν με τις συνεχείς διαμαρτυρίες των αγροτών). Οι υποψήφιοι και οι πολιτικοί παράγοντες πιθανότατα θα αξιοποιήσουν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να ενισχύσουν την εικόνα τους ή να δυσφημήσουν τους αντιπάλους τους.

Επίσης άλλοι παράγοντες απειλών, συμπεριλαμβανομένων των εγκληματιών του κυβερνοχώρου με οικονομικά κίνητρα, ενδέχεται να χρησιμοποιούν συνθετικό ηχητικό περιεχόμενο, χρησιμοποιώντας κάποιο δέλεαρ με εκλογικό θέμα για να εξαπατήσουν τους πολίτες να τους αποκαλύψουν ευαίσθητες οικονομικές πληροφορίες ή διαπιστευτήρια σύνδεσης. Μακροπρόθεσμα, οι συνεχιζόμενες πρωτοβουλίες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα είναι έτοιμες να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των πλατφορμών στο κακόβουλο συνθετικό περιεχόμενο, το οποίο στους μελλοντικούς εκλογικούς κύκλους πιθανότατα θα αποτελέσει λιγότερο σοβαρή απειλή.

  • Τον προηγούμενο Φεβρουάριο, η Meta ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει να επισημαίνει τις εικόνες που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη τις οποίες οι χρήστες δημοσιεύουν σε διαδικτυακές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, στο Facebook, στο Instagram και στα Threads «τους επόμενους μήνες». Η Google προέβη σε παρόμοια ανακοίνωση τον ίδιο μήνα, δηλώνοντας ότι αναζητεί την δημιουργία ενός εργαλείου υδατογραφήματος τεχνητής νοημοσύνης που θα παρέχει πληροφορίες για το πότε, πού και πώς έγινε η επεξεργασία των χρησιμοποιούμενων μέσων.

Μετά τα ανωτέρω τονίζεται ότι, οι αρχικοί κανονισμοί τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις μη δεσμευτικές υποσχέσεις του ιδιωτικού τομέα, πιθανότατα είναι ανεπαρκείς για να υποχρεώσουν τις εταιρείες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε περιορισμό της αύξησης του περιεχομένου παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, περιεχομένου που μοιράζεται στις πλατφόρμες τους βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να δείξει ότι με τον DSA έχει κύρος και ισχύ, όπως αποδεικνύεται από τις ανακοινωθείσες τον Οκτώβριο του 2023 έρευνες για το Meta και το TikTok, μετά την έναρξη του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς και την επακόλουθη αύξηση της παραπληροφόρησης και άλλου «παράνομου περιεχομένου» στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης των δύο αυτών εταιρειών. Ωστόσο, ο κανονισμός της ΕΕ λειτουργεί για διάστημα λιγότερο από έναν χρόνο και οι πλήρεις δυνατότητες επιβολής του παραμένουν ακόμη σε μεγάλο βαθμό αδοκίμαστες. Ο κατά πολύ πιο εφαρμόσιμος νόμος της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη θα αποτύχει επίσης να επιβλέψει και να μετριάσει τις περιπτώσεις χρήσης τεχνητής νοημοσύνης κατά τις εκλογές του Ιουνίου για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, λόγω της καθυστερημένης του επιβολής.

Αθανάσιος Κωνσταντίνου

tweet
Insta
Tiktok