ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ : ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

Η Ουκρανία πιθανότατα θα σημειώσει σημαντικήν πρόοδον στην θεσμικήν της μεταρρύθμιση και στο πρόγραμμα για την καταπολέμηση της διαφθοράς τους επομένους 18 μήνες, αν και η αντίσταση από ποικίλα τοπικά συμφέροντα και η ηυξημένη προσοχή στις δραστηριότητες κατά της δωροδοκίας θα δημιουργήσουν στο  Κίεβο διαφόρους πολιτικούς και οικονομικούς κινδύνους, αλλά  και κινδύνους για την ασφάλεια, καθώς η δυτική κόπωση λόγω του συνεχιζομένου πολέμου ημπορεί συνεχίζει να αυξάνεται για άλλους λόγους. Στις 9 Ιανουαρίου, ο Υπουργός Αμύνης της Ουκρανίας Ρουστέμ Ουμέροφ απεκάλυψεν ότι ένας εσωτερικός έλεγχος από αξιωματούχους του υπουργείου απεκάλυψεν διαφθορά που σχετίζεται με στρατιωτικές προμήθειες οι οποίες υπερβαίνουν τα 10 δισεκατομμύρια «χρύβνια» (ή άλλως «γρίβνες») του εθνικού ουκρανικού νομίσματος (περί τα 262 εκατομμύρια δολάρια), μόλις ανέλαβεν το υπουργείον ο Ουμέροφ τον Σεπτέμβριον του 2023. Ο Ουμέροφ είπεν ότι ο έλεγχος εβοήθησεν στην ανάκτηση κεφαλαίων που τα είχαν καταχρασθεί πολυποίκιλοι εμπλεκόμενοι, ενώ ανάλογοι έκτακτοι έλεγχοι  θα αποτρέψουν μελλοντικές διεφθαρμένες πρακτικές προμηθειών, καθώς οι αρχές θα «ανταποκριθούν πολύ σκληρά σε όλες τις περιπτώσεις» διαφθοράς που απεκαλύφθησαν κατά την διάρκεια του γενομένου ελέγχου.

Οι αποκαλύψεις του Υπουργού ήσαν η τελευταία υπενθύμιση της αμέσου  σχέσεως μεταξύ του μεταρρυθμιστικού προγράμματος και της καταπολεμήσεως της διαφθοράς στην Ουκρανία ακόμη και στα βαρέα ζητήματα της αμύνης της χώρας. Η αναγνώριση του επείγοντος των μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία ευρίσκεται στο υψηλότερον σημείον όλων των εποχών από τις 25 Σεπτεμβρίου, όταν διάφορα ουκρανικά μέσα ενημερώσεως εδημοσίευσαν έναν κατάλογον μεταρρυθμίσεων κατά προτεραιότητα, που εστάλη επιστολικώς στην ουκρανική κυβέρνηση από τον Αναπληρωτή Σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ για τα Διεθνή Οικονομικά, περιγράφων συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις που οι Δυτικοί  χορηγοί της Ουκρανίας πιστεύουν πως πρέπει να εφαρμόσει η χώρα. Η επιστολή επεβεβαίωσε αναφορές ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξαρτά την μελλοντικήν βοήθειάν της από πολυάριθμες επιβεβλημένες μεταρρυθμίσεις, (οι πλέον επείγουσες σχετιζόμενες με την αντιμετώπιση της διαφθοράς), ώστε να καταστήσει την Ουκρανία πλέον ελκυστική για ιδιωτικές επενδύσεις και τελικώς να βοηθήσει το Κίεβο να συνεχίσει την άμυνά του κατά των Ρώσων.

  • Ο προαναφερθείς κατάλογος προτεραιότητος των μεταρρυθμίσεων εστάλη στο «Διυπηρεσιακό Σύστημα Συντονισμού Δωρητών», το οποίον εξεκίνησε τον Ιανουάριον του 2023 για να υποστηρίξει την ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Περιλαμβάνει εκπροσώπους της Ουκρανίας, της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, των χωρών της Ομάδος των Επτά (G-7), αλλά και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκροτήσεως και Αναπτύξεως, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείον και η Παγκόσμιος Τράπεζα.
  • Οι δυτικές κυβερνήσεις θα ημπορούσαν τελικώς να εξαρτήσουν απροκαλύπτως την στρατιωτική τους βοήθεια προς την Ουκρανία σε ορισμένες μεταρρυθμίσεις. Ο κατάλογος μεταρρυθμίσεων φέρεται να αντιστοιχεί στην εμπιστευτική έκδοση για την Ουκρανία της «Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Χώρας» του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, ένα έγγραφον που εκπονείται περιοδικώς και χρησιμεύει ως επίσημος οδηγός πολιτικής για τους στόχους των ΗΠΑ, εν σχέσει προς διάφορες χώρες. Στις αρχές Σεπτεμβρίου 2023, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Σάλιβαν, επραγματοποίησεν συνάντηση με εκπροσώπους ουκρανικών ιδρυμάτων κατά της διαφθοράς, η οποία πιθανότατα εσχετίζετο με την εφαρμογήν του εγγράφου στρατηγικής των ΗΠΑ, στοιχεία του οποίου σχετίζονται αμέσως με τον ουκρανικό στρατό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να μεταρρυθμίσει η Ουκρανία τον στρατόν της και ολόκληρο το Υπουργείον Αμύνης της στα πρότυπα του ΝΑΤΟ, επί παραδείγματι, δημιουργούσα ένα επαγγελματικό σώμα αξιωματικών συμφώνως προς το δόγμα του ΝΑΤΟ, παρά το ότι το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα για ένα τέτοιο ζήτημα είναι ευλόγως ασαφές και θα απετέλει σημαντικήν πρόκληση για μια χώρα ευρισκομένη σε εμπόλεμο κατάσταση.
  • Στις 11 Ιανουαρίου, η Εθνική Υπηρεσία για την Πρόληψη της Διαφθοράς της Ουκρανίας ισχυρίσθη ότι το γραφείον του Πρωθυπουργού Ντενίς Ανατόλιοβιτς Σμιχάλ είχεν αποκαλύψει παρανόμως πληροφορίες σχετικώς με έναν πληροφοριοδότη σε μιαν ουκρανική κυβερνητικήν υπηρεσία, ειδοποιούν τον επικεφαλής της αρμοδίας υπηρεσίας για μια καταγγελία διαφθοράς. Ο ίδιος ο Σμιχάλ δεν κατηγορείται για διαφθοράν. Ωστόσον, εάν ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολόντιμιρ Ζελένσκυ ζητήσει την παραίτηση του πρωθυπουργού, αυτό σημαίνει ότι το Κίεβο είναι πρόθυμο να στείλει ένα ισχυρότατο μήνυμα στην Δύση ότι η ουκρανική κυβέρνηση ανταποκρίνεται κατά της διαφθοράς, δεδομένης της απολύτου εξαρτήσεως της χώρας από την δυτικήν υποστήριξη, ακόμη και εάν αυτό επιφέρει μείζον κόστος δημιουργίας ενδοκυβερνητικής ασταθείας που θα ημπορούσε να αποσπάσει την προσοχήν, αντί να βοηθήσει το μεταρρυθμιστικόν πρόγραμμα της Ουκρανίας.

Το Κίεβον έχει ήδη σημειώσει πρόοδον στις μεταρρυθμίσεις για την πρόληψη της διαφθοράς που σχετίζονται με τους πολιτικούς και το δικαστικόν σύστημα, ενώ η ολεθρία επιρροή των ολιγαρχών της χώρας έχει μειωθεί σημαντικώς ως αποτέλεσμα του πολέμου. Στις 17 Οκτωβρίου, το κοινοβούλιον της Ουκρανίας εψήφισε νόμον ο οποίος θεσπίζει τη δια βίου οικονομική παρακολούθηση των «Πολιτικώς Εκτεθειμένων Προσώπων» ή ΠΕΠ, κάτι που ήταν απαίτηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Ο νόμος ήταν επίσης το τελευταίο σημαντικόν εμπόδιον για την επίσημο έναρξη των συνομιλιών μετά της Ευρωπαϊκής Ενώσεως για την ένταξη της Ουκρανίας στο ευρωπαϊκόν συγκρότημα, οι οποίες ξεκίνησαν στις 14 Δεκεμβρίου. Στον δικαστικόν τομέα, η Ουκρανία ίδρυσεν την «Δικαστικήν Επιτροπήν Υψηλής Πιστότητος» (HQCJ) τον Ιούνιο του 2023 για να επιλέγει τους δικαστές και να επιβλέπει τις περαιτέρω δικαστικές μεταρρυθμίσεις, μαζί με το «Συμβούλιον Δημοσίας Ακεραιότητας» που αποτελείται από εμπειρογνώμονες της κοινωνίας των πολιτών και δικηγόρους, ώστε να βοηθά την HQCJ με λεπτομερείς ελέγχους ακεραιότητος δικαστών και υποψηφίων.

Παραλλήλως και ταυτοχρόνως  οι ουκρανικές αρχές επιβολής του νόμου εξετάζουν ολοέν και περισσότερον τους πάλαι ποτέ παντοδυνάμους ολιγάρχες της χώρας. Χαρακτηριστικώς, στις 3 Σεπτεμβρίου, οι ουκρανικές αρχές συνέλαβαν τον Ίχορ Κολομόισκι, πρώην κυβερνήτη της περιφερείας Ντνιπροπετρόφσκ –  έναν από τους πλέον αμφιλεγομένους ολιγάρχες της χώρας και πρώην βασικόν υποστηρικτήν του προέδρου Ζελένσκυ – με κατηγορίες περί απάτης και «ξεπλύματος» χρήματος. Από τότε που η Ρωσία εξεκίνησεν την εισβολήν της στην χώρα τον Φεβρουάριον του 2022, οι ολιγάρχες της Ουκρανίας είδαν την ραγδαία έκπτωση της αξίας των δικτύων τους. Έχουν επίσης πιεστεί να αποστασιοποιηθούν από τα μέσα ενημερώσεώς  τους εν μέσω νομικών και οικονομικών αλλαγών που επέφερεν ο πόλεμος, περιορίζων σοβαρώς την οικονομικήν και πολιτικήν επιρροή τους. Όμως, ενώ αυτά τα βήματα ήσαν όντως σημαντικά και εν πολλοίς «ευθυγραμμίσθησαν» με τις απαιτήσεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης, η Ουκρανία πρέπει τώρα πλέον να προχωρήσει. Να μεταπέσει από τις επιδεικτικές διώξεις προσώπων «υψηλού προφίλ» και την σύσταση νέων δικαστικών και οργάνων κατά της διαφθοράς στην ουσιώδη διασφάλιση και παγίωση της αποτελεσματικότητος αυτών των θεσμών των ταγμένων στην καταπολέμηση της διαφθοράς .

  • Ο νόμος για τα ΠΕΠ αντανακλά σε χιλιάδες δημοσίους λειτουργούς στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων βουλευτών, ανωτέρων πολιτικών προσωπικοτήτων, δικαστικών αξιωματούχων, αξιωματούχων επιβολής του νόμου και αξιωματούχων του αμυντικού τομέως, καθώς και κορυφαίων επιχειρηματικών προσωπικοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των «ολιγαρχών» και των οικογενειών τους. Όλα αυτά τα πρόσωπα θα υπόκεινται σε συνεχείς δημοσιοποιήσεις και ελέγχους των οικονομικών τους στοιχείων.
  • Η Ουκρανία ήρχισε να τηρεί σκληροτέραν στάση έναντι των ολιγαρχών πριν από την εισβολήν της Ρωσίας, κυρίως με την ψήφιση ενός νομοσχεδίου για τον καθορισμόν και τον περιορισμόν της επιρροής τους το φθινόπωρον του 2021. Ενώ το νομοσχέδιον ήταν ατελές και εν μέρει δυσλειτουργικόν, από την ψήφισή του και ένθεν η εξουσία των ολιγαρχών στην χώρα έχει περιορισθεί, γεγονός που εμείωσεν την επείγουσα ανάγκη για το Κίεβο και την Δύση να θέσουν προσθέτους νομικούς περιορισμούς στην επιρροήν αυτών των επιχειρηματιών. Πολλοί Ουκρανοί ολιγάρχες ευρίσκονται τώρα υπό ποικίλες ποινικές έρευνες, και ο συνεχιζόμενος εθνικός ενημερωτικός πολεμικός «τηλεμαραθώνιος» της Ουκρανίας τους κατέστησεν  ανικάνους να χρησιμοποιούν μέσα ενημερώσεως για να επηρεάζουν τους πολιτικούς και την κοινή γνώμη. Η άνοδος των βιομηχανιών και άλλων τομέων που υποστηρίζουν τον πόλεμο με ολιγότερον έλεγχο των ολιγαρχών έχει συρρικνώσει ευλόγως και το μερίδιόν τους στην οικονομίαν της Ουκρανίας, εν μέσω της πτώσεως της αξίας των εξορυκτικών και εξαγωγικών βιομηχανιών της χώρας, όπου παραδοσιακώς εκυριάρχουν οι ολιγάρχες.

Παρά την πρόοδον αυτήν, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη πιθανότατα θα χρησιμοποιούν ολοένα και περισσοτέρους όρους για να εξασφαλίσουν σταθερά πρόοδον στις μεταρρυθμίσεις στην Ουκρανία, κάτι που η Δύση ελπίζει ότι θα ανακόψει την αυξανομένη «πολεμική κόπωση» στο εσωτερικόν. Πρόοδον μεταρρυθμίσεων τονωτικών για την οικονομικήν δραστηριότητα στην Ουκρανία, αλλά και μακροπροθέσμως περιοριζουσών το κόστος στηρίξεως του Κιέβου. Ο κατάλογος προτεραιοτήτων των μεταρρυθμίσεων της 25ης  Σεπτεμβρίου παρέχει ουσιαστικώς λεπτομερεστάτη περιγραφήν  του οράματος των Ηνωμένων Πολιτειών για τις μεταρρυθμίσεις στην Ουκρανία. Μάλιστα δε, οργανώνει τις μεταρρυθμίσεις αναλόγως με το πόσον ταχέως πρέπει να εγκριθούν, περιγράφων τις απαραίτητες αλλαγές με σειράν επειγούσης ανάγκης και σχετικής ευκολίας να επέλθουν και να εφαρμοσθούν: 0-3 μήνες, 3-6 μήνες, ένα έτος και 18 μήνες. Οι συγκεκριμένες προσδοκίες της Δύσεως αυξάνουν σημαντικώς την πίεση στην Ουκρανία ώστε να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις τους επομένους μήνες, καθώς η δημοσίευσή τους και η επακόλουθος αναφορά τους δημιουργεί de facto μια μορφή όρων: Εάν οι Ουκρανοί νομοθέτες αποτύχουν να εγκρίνουν ή να εφαρμόσουν αποτελεσματικώς τις αλλαγές, η Δύση θα ημπορούσε να μειώσει την υποστήριξη προς την χώρα, καθώς οι δυτικές κυβερνήσεις και οι πολιτικές δυνάμεις έχουν τώρα ένα πρόχειρον χρονοδιάγραμμα για να δείξουν ότι οι μεταρρυθμίσεις της Ουκρανίας είναι εμπρός  ή οπίσω εν σχέσει προς τις καταγραφείσες προσδοκίες.

Πολλοί άνθρωποι στην ουκρανική κυβέρνηση, στην κοινότητα των πολιτικών ακτιβιστών και στο ευρύ κοινό, βλέπουν τις τεθείσες προϋποθέσεις ως θετικές, καθώς πιστεύουν ότι η Ουκρανία πρέπει επίσης να πιέσει τη Δύση λειτουργούσα με ανάλογον αξιολογητικόν τρόπο: Εάν το Κίεβο εγκρίνει ουσιαστικώς και επιτυχώς τις μεταρρυθμίσεις, αλλα εμφανισθούν αιφνίδιες και αναίτιες μειώσεις στην στήριξη της χώρας, αυτό θα είναι σαφώς άδικον εκ μέρους των Δυτικών και ως εκ τούτου θα επέλθει ισχυρόν πλήγμα εναντίον της φήμης των δυτικών κυβερνήσεων, ενδεχομένως διασπείρον δυσπιστία και μεταξύ άλλων εταίρων της Δύσεως σε όλο τον κόσμο. Αυτή η κατάσταση, ομού με μεγαλύτερες ροές ιδιωτικού χρήματος μη συνδεόμενες με δυτικές κυβερνήσεις, θα ημπορούσε να συμβάλει στην μείωση του υψηλού κόστους υποστηρίξεως της Ουκρανίας, το οποίον τροφοδοτεί την «πολεμική κόπωση» στην Δύση.

  • Στις 27 Σεπτεμβρίου, η ειδική απεσταλμένη των ΗΠΑ για την οικονομική ανάκαμψη της Ουκρανίας, Πένι Πρίτσκερ, εδήλωσεν ότι η οικονομία της Ουκρανίας έχει «εξαιρετικές» δυνατότητες, με ευκαιρίες σε όλους τους σημαντικούς οικονομικούς τομείς. Ωστόσον, εσημείωσεν ότι η σημαντική αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων στη χώρα θα απαιτήσει σταθεράν πρόοδον στις οικονομικές και άλλες μεταρρυθμίσεις.
  • Η Ουκρανία πιθανότατα θα έχει την ταχύτερον αναπτυσσομένη οικονομία σε όλη την Ευρώπη για την δεκαετία μετά την τελικήν ολοκλήρωση του πολέμου, λόγω της εισροής κεφαλαίων για την ανασυγκρότηση και λόγω της ανατροπής του βασικού αποτελέσματος από την αρχικήν μείωση του ΑΕΠ της Ουκρανίας (κατά περίπου 40%) το 2022. Αλλά χωρίς διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ικανές να  αυξήσουν την σταθερότητα της Ουκρανίας, η χώρα θα δυσκολευθεί να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις, αποτρέπουσα την βραχυπρόθεσμο ανάπτυξη, ενώ παραλλήλως θα αυξάνει το βάρος για τις δυτικές κυβερνήσεις και τους δυτικούς φορολογουμένους και θα διατηρείται η πολεμική κόπωση  στην Δύση. Επομένως οι μεταρρυθμίσεις είναι άκρως απαραίτητες για την οικονομικήν ανάκαμψη και την τελικήν ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, εάν και όταν τελειώσει ο πόλεμος.

Η ισχυρά πολιτική θέση της ουκρανικής κυβερνήσεως πιθανότατα θα επιτρέψει στο Κίεβο να προωθήσει ανεμποδίστως πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που εζητήθησαν από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, αν και ο συνολικός ρυθμός της μεταρρυθμίσεως πιθανότατα θα υστερεί σε σχέση με τον φιλόδοξο ρυθμό που ορίζουν οι δυτικοί υποστηρικτές της Ουκρανίας. Ενώ η δημοσία υποστήριξη προς τον Πρόεδρον Ζελένσκι εμειώθη κάπως τις τελευταίες εβδομάδες, παραμένει πολύ δημοφιλής στην Ουκρανία και οι πολιτικές δυνάμεις της αντιπολιτεύσεως δεν κερδίζουν καθόλου από την αντίθεσή τους στις μεταρρυθμίσεις κατά της διαφθοράς που επιδιώκει η Δύση. Επιπλέον, το κόμμα «Υπηρέτης του Λαού» του Ζελένσκι διατηρεί μιάν άνετο πλειοψηφία στο ουκρανικό κοινοβούλιο, πράγμα που σημαίνει ότι το Κίεβο πιθανότατα ημπορεί να εγκρίνει ταχέως μεταρρυθμιστική νομοθεσία εάν πιστεύει ότι πράγματι διακυβεύεται η πρόσβασή του στην δυτικήν υποστήριξη.

Επομένως κατά την διάρκειαν του επομένου έτους, το Κίεβο θα παραμείνει πιθανότατα επικεντρωμένο στις μεταρρυθμίσεις τις οποίες θεωρεί σχετικώς ευκολότερες και ολιγότερον ικανές να αποσταθεροποιήσουν την χώρα (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνουν την σύσταση νέων εποπτικών οργάνων και τον διορισμόν νέων δικαστών και εισαγγελέων), αντί για ολικές μεταρρυθμίσεις μεγάλων ουκρανικών θεσμών, δηλαδή μεταρρυθμίσεις που θα ημπορούσαν να αναστατώσουν τον πληθυσμόν και να συνταράξουν περαιτέρω την ήδη κατεστραμμένη από τον πόλεμον οικονομίαν της χώρας, συντρίβουσες τα κέρδη διαφόρων ουκρανικών επιχειρήσεων και συναφών ελίτ. Η ιεράρχηση αυτών των «ταχέων νικών» θα τροφοδοτήσει επίσης θετικές αφηγήσεις σχετικώς με τον ρυθμόν των μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία στην Δύση.

Ωστόσον, τα μέτρα που ζητούν οι δυτικές κυβερνήσεις είναι οι πλέον φιλόδοξες διαρθρωτικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις που έχει επιχειρήσει ποτέ η Ουκρανία, ορισμένα δε πιθανότατα θα προωθηθούν έως το 2025 και πιθανώς και πέραν της προθεσμίας των 18 μηνών. Όμως, οι δυτικοί υποστηρικτές του Κιέβου είναι απίθανο να αποσύρουν ταχέως την υποστήριξή τους, εφ΄όσον οι καθυστερήσεις οφείλονται σε θεμιτές προκλήσεις που απεκαλύφθησαν κατά την διαδικασίαν της συντάξεως  νομοθετικού κειμένου, παρά σε έλλειψη πολιτικής βουλήσεως για συμπαράταξη και ενοποίηση όπισθεν της μεταρρυθμιστικής νομοθεσίας.

  • Το 2024, το Κίεβο πιθανότατα θα σημειώσει σημαντικήν πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις που θεωρούνται πιο πιεστικές από τους δυτικούς υποστηρικτές του. Αυτές περιλαμβάνουν την αναδιάρθρωση των διοικητικών συμβουλίων των μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων, την ενίσχυση των φορέων κατά της διαφθοράς (όπως η «Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς», το «Εθνικόν Γραφείον Καταπολεμήσεως της Διαφθοράς» και η «Εθνική Υπηρεσία για την Πρόληψη της Διαφθοράς») και την περαιτέρω ενίσχυση των δικαστικών θεσμών της χώρας (όπως το «Ανώτατο Δικαστήριον κατά της Διαφθοράς», το «Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριον της Ουκρανίας» και τα ανώτατα και συνταγματικά δικαστήρια της Ουκρανίας).
  • Αντιθέτως, οι μεταρρυθμίσεις που προτεραιοποιήθησαν από την Δύση και στις οποίες το Κίεβο ενδέχεται να καθυστερήσει το 2024, περιλαμβάνουν την απελευθέρωση των τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενεργείας και την επανεκκίνηση των θεσμών που είναι επιφορτισμένοι με την ρύθμιση της οικονομίας της χώρας (όπως το «Λογιστικόν Επιμελητήριον», η «Κρατική Ελεγκτική Υπηρεσία», ο «Οργανισμός Ανακτήσεως και Διαχειρίσεως Περιουσιακών Στοιχείων» και το «Γραφείον Οικονομικής Ασφαλείας»). Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τέτοιες μεταρρυθμίσεις θα ηδύναντο να αποσταθεροποιήσουν την ευρυτέραν οικονομία της Ουκρανίας και θα ημπορούσαν να αναστατώσουν τους οικονομικούς φορείς και τα τοπικά συμφέροντα, (για να μην αναφέρουμε τον γενικό πληθυσμό).
  • Το 2025, η Ουκρανία θα αντιμετωπίσει αυξανομένη πίεση για την διεξαγωγήν ακόμη πιο αποσταθεροποιητικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνουν την αναμόρφωση ολοκλήρων γραφειοκρατικών θεσμών και οργάνων. Επί παραδείγματι οι ΗΠΑ, θέλουν να ιδούν σαρωτικές αλλαγές στην SBU, την υπηρεσίαν ασφαλείας και πληροφοριών της χώρας, καθώς και στο υπουργείο Αμύνης, την Εθνική Αστυνομία, την Κρατική Υπηρεσία Τελωνείων και την Υπηρεσία Συνοριακής Φρουράς, υπηρεσίες που απασχολούν εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανούς. Η μεταρρύθμιση της SBU, η οποία είναι μία από τις ισχυρότερες πολιτικώς και οικονομικώς οργανώσεις στην Ουκρανία, θα αποδειχθεί ιδιαιτέρως δύσκολη δεδομένης της ιστορίας της διαφθοράς και της ρωσικής επιρροής στην υπηρεσία κατασκοπείας και λόγω  του γεγονότος ότι η σημασία της SBU ηυξήθη και ως αποτέλεσμα του πολέμου. Οι μεταρρυθμίσεις πιθανότατα θα προσπαθήσουν να περιορίσουν τις εξουσίες και δράσεις της SBU στην αντικατασκοπεία, στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και στην κυβερνοασφάλεια, ενώ θα θέσουν όρια στην συμμετοχή της σε άλλες έρευνες επιβολής του νόμου και σε ποινικές έρευνες, οι οποίες έχουν καταστήσει την υπηρεσία ευάλωτο στη δωροδοκία.
  • [Η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (Служба безпеки України – Sluzhba bezpeky Ukrainy) ή SBU (СБУ) είναι η ισχυροτέρα αρχή επιβολής του νόμου και η κύρια υπηρεσία ασφαλείας – πληροφοριών της ουκρανικής κυβερνήσεως, στους τομείς της αντικατασκοπείας, της καταπολεμήσεως του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας. Το Σύνταγμα της Ουκρανίας ορίζει την SBU ως στρατιωτικό σχηματισμό και το προσωπικόν της θεωρείται στρατιωτικό προσωπικό με βαθμούς. Υπάγεται απ΄ευθείας στην εξουσίαν του προέδρου της Ουκρανίας. Η SBU λειτουργεί επίσης την ιδική της μονάδα Ειδικών Δυνάμεων, την διαβόητον «Ομάδαν Άλφα».]

Ενώ οι μεταρρυθμίσεις θα συνοδεύονται από κάποιαν αντίσταση και θα κινδυνεύουν να προξενήσουν πολιτικά σκάνδαλα, οι εγχώριες αποτυχίες τους είναι απίθανο να υπονομεύσουν αποφασιστικώς την υποστήριξη των ΗΠΑ και της ΕΕ προς το Κίεβο το 2024, καθώς δεν θα πείσουν επαρκώς τις κατεστημένες δυνάμεις στην Δύση να παρακάμψουν τους λόγους υποστηρίξεως της Ουκρανίας. Ορισμένοι πολιτικοί αξιωματούχοι σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και ευθυγραμμισμένα στοιχεία της ουκρανικής γραφειοκρατίας θα αντιταχθούν στις μεταρρυθμίσεις εκείνες που πιστεύουν ότι θα ημπορούσαν να επηρεάσουν τα οικονομικά συμφέροντα και την ασφάλειά τους, αποκαλύπτουσες και τερματίζουσες πρακτικές διαφθοράς. Αυτές οι δυνάμεις θα ημπορούσαν να επιδιώξουν να αποτρέψουν μεταρρυθμίσεις σε πολιτικό επίπεδο ή να υπονομεύσουν τις μεταρρυθμίσεις κατά την εφαρμογήν τους, ενώ ακόμη ημπορεί και να κατασκευάσουν κατηγορίες για διαφθορά κατά των μεταρρυθμίσεων σε μια προσπάθεια να δυσφημήσουν τους μεταρρυθμιστές πολιτικούς ή να τους αναγκάσουν να παραιτηθούν ώστε να επιβραδύνουν την διαδικασία των μεταρρυθμίσεων (αν και αυτό πιθανότατα θα είναι ολιγότερον ανησυχητικό το 2024, επειδή οι μεταρρυθμίσεις που θα ακολουθήσει το Κίεβο τον επόμενο χρόνο θα απειλήσουν πιθανώς διεφθαρμένα άτομα αντί να αναστατώσουν οικονομικά συμφέροντα μεγαλυτέρων ομάδων).

Ωστόσον, το πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων πιθανότατα θα οδηγήσει στην δημοσιοποίηση περισσοτέρων περιπτώσεων διαφθοράς —τόσον αναμφισβητήτων όσον και αμφιβόλων – γιά τις οποίες οι αντίπαλοι της μεταρρυθμίσεως στην Ουκρανία πιστεύουν ότι θα τροφοδοτήσουν αφηγήσεις στη Δύση πως το Κίεβο δεν αξίζει υποστηρίξεως, θεωρούντες ότι αυτό θα απειλήσει τον Ζελένσκι και άλλους κυβερνητικούς μεταρρυθμιστές και θα μετριάσουν τις αλλαγές πολιτικής τους ώστε να μην επέλθει αιφνιδία και αποφασιστική παύση της βοηθείας προς την Ουκρανία.

Όμως, τα σκάνδαλα διαφθοράς ή ο αργός ρυθμός μεταρρυθμίσεων είναι απίθανον να χρησιμεύσουν ως βάση για μια καταστροφική μείωση της δυτικής υποστηρίξεως το 2024, επειδή οι κατεστημένες πολιτικές δυνάμεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη είναι απίθανο να αλλάξουν σημαντικά τις θέσεις τους. Εφέτος, η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και πολλών κορυφαίων Ρεπουμπλικανών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, μαζί με την πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, πιθανότατα θα αποτρέψουν μιαν αποφασιστική μείωση της υποστηρίξεως προς την Ουκρανία. Και η ταχύτης των μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία — σε συνδυασμό με τους αμεταβλήτους στρατηγικούς λόγους στους οποίους βασίζεται η δυτική υποστήριξη στο Κίεβο — θα είναι υπερεπαρκής για να δικαιολογήσει την διατήρηση αυτής της θέσεως ολόκληρο το νέον έτος.

  • Ο κίνδυνος μεγάλων σκανδάλων διαφθοράς ικανών να υπονομεύσουν την εθνική ενότητα της Ουκρανίας και την υποστήριξη της Δύσεως πιθανότατα θα αυξηθεί στον επόμενο χρόνο. Ο Ζελένσκι και το κόμμα του «Υπηρέτης του Λαού» έχουν αντικαταστήσει τους ολιγάρχες ως κεντρικούς μοχλούς του πολιτικού συστήματος της Ουκρανίας και η πολεμική προσπάθεια έχει αντικαταστήσει τους ολιγάρχες ως κέντρον του οικονομικού συστήματος της Ουκρανίας. Σε αυτό το πλαίσιον, αυξάνεται ο κίνδυνος μελλοντικά σκάνδαλα διαφθοράς να εμπλέξουν υψηλόβαθμα πρόσωπα διορισμένα από τον Ζελένσκι, καθώς οι σχέσεις μαζί του και με το κυβερνών κόμμα του είναι το πρωταρχικόν εργαλείον μέσω του οποίου ημπορεί κανείς να ασκήσει επιρροή και να αποσπάσει δωροδοκίες.
  • Παρά την αυξανομένη επιρροή των Ρεπουμπλικανών πολιτικών που ευθυγραμμίζονται με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, οι βασικές προσωπικότητες της αντιπροσωπείας του Ρεπουμπλικανικού Κογκρέσου παραμένουν υποστηρικτές της Ουκρανίας, ενώ υπεστήριξαν ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν δεν έχει βοηθήσει αρκούντως το Κίεβο.

Ανεξαρτήτως της προόδου της Ουκρανίας στις μεταρρυθμίσεις το 2024, ορισμένες αντιπολιτευόμενες πολιτικές δυνάμεις στην Δύση θα διαφωνούν ολοέν και περισσότερον κατά της διατηρήσεως της υποστηρίξεως του Κιέβου. Ειδικότερον, η πολεμική κόπωση στις ΗΠΑ, πιθανότατα θα συνεχίσει να αυξάνεται, τόσον λόγω διαφόρων στρατηγικών επιχειρημάτων όσον και για πολιτικοϊδεολογικούς λόγους. Οι πολιτικές δυνάμεις που αντιτίθενται στην δυτικήν υποστήριξη της Ουκρανίας φαίνεται ότι είναι έτοιμες να συνεχίσουν να κερδίζουν επιρροήν, έστω και αν δεν εκδιώξουν βασικούς αξιωματούχους ή δεν αναλάβουν τον έλεγχον χαράξεως πολιτικής το 2024. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα είναι ιδιαιτέρως εμφανές το επιχείρημα ότι, εν τέλει  η ανεξαρτησία της Ουκρανίας είναι μια στρατηγική προτεραιότης δευτέρας βαθμίδος και ότι η Ουάσιγκτον θα πρέπει να δαπανήσει περισσοτέρους πόρους σε διάφορες άλλες προκλήσεις, όπως η ενίσχυση της αμύνης της Ταϊβάν, η διασφάλιση της ασφαλείας της Νοτίου Κορέας ή η αποτροπή της κλιμακώσεως στην Μέσην Ανατολή εν μέσω του συνεχιζομένου πολέμου Ισραήλ-Χαμάς.

Δεν υπάρχει κάποιο τεράστιον μέγεθος μεταρρυθμίσεως ή δίωξεως κατά της διαφθοράς στην Ουκρανία, το οποίον θα ημπορούσε να πείσει αμέσως και ευλόγως όσους επιζητούν μειωμένη υποστήριξη στο Κίεβο (όπως ο Τραμπ και οι υποστηρικτές του στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα των ΗΠΑ ή ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν και άλλες περιθωριακές πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη) να αλλάξουν αιφνιδίως  γνώμη. Με άλλα λόγια, η βραδεία αλλά σταθερά αύξηση της ιδιοτύπου πολεμικής κοπώσεως των δυτικών λαμβάνει χώρα για λόγους ασχέτους προς την ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων και των δραστηριοτήτων κατά της διαφθοράς στην Ουκρανία, έστω και αν οι επικριτές του Ζελένσκυ χρησιμοποιούν συχνάκις την διαφθορά για να δικαιολογήσουν τις διάφορες θέσεις τους.

tweet
Insta
Tiktok